4.Егістік материалдарын егіске және сақталуға дайындау

Егілетін тұқымдар міндетті түрде нұсқаулықтар бойынша препараттармен дәріленуі керек. Тұқым дәрәлеудің тиімді препараттары – витавакс, фундозол-хшоин, олар тозаңды қаракүйелердің спорларын жақсы құртады. Қазіргі таңда, пайдаланып жатқан дәрілегіш фунгицидтер: — раксил, бүрку нормасы 2-10 л/т-на; юнта – құрамалы жүйемелік препарат, бүрку нормасы 10 л/т-на және басқалары. Соңғы уақытта қолданылып жүрген дәрілегіш машиналар: ПС-10АМ, ПС-10А.

Ас бұршақ тұқымдарын, бұршақтың дән қоңызына қарсы, газ арқылы өңдейміз және кейбір жағдайда тұқымдарды өсімдік өсуін реттеуіштеріменде (физикалық және химиялық) өңдеулерді  қарастырған дұрыс.

5.Подгон және подсед ұғымдарына анықтама беру

Подгон немесе сабан өркен – Гүл шоғыры бар,бірақ дән пісіп үлгермеген сабақтарды айтады

Подсед немесе мамық шөп – Гүл шоғыры жоқ сабақтарды атайды

6.Жалпы және өнімді түптену ұғымдарына анықтама

3-4 жапырақ пайда болғаннан кейін жер асты бұтақтануы жүреді,түктену түйінінде екінші тамырлары түзіледі және топырақ бетінде қосымша өркендер пайда болады.Тәжірибеде мұны түптену кезеңі деп атайды.

Түптену жалпы және өнімді түптену болып ажырайды.

Жалпы түптену деп бір өсімдікке келетін барлық сабақ санын атайды Т_ж=С_б/Ө;

ал Өнімді түптену – егін жинау қарсаңындағы піскен дәні бар сабақ көрсетеді Т_ө=СД/Ө;

Солтүстік Қазақстан жағдайында өнімді түптену айтарлықтай емес жұмсақ бидайда 1,2-1,3,қатты бидайда 0,9-1,1,арпада 1,3-1,5,сұлыда 1,2-1,3,тарыда1,3-1,6.Жалпы түптену өнімді түптенуге қарағанда 0,2-0,3 жоғары болады.

7.Дәнді дақылдар өнімінің құрылымы және тұқым себу нормасын анықтауда құрылымдық формуланы қолдану

Нақты себу мөлшері

Сн=K*M*100/Cж,

Мұнда К-себу коэффиценті /гектарына млн өнгіш тұқым/

М-1000 тұқымның массасы ,г

Сж-себуге жарамдылық,

Себу мөлшері мына анықтамамен анықталады:

Сн=(Ск*М*100)/(К*Сө*Сж),

Мұнда Сн - тұқымның себу мөлшері,кг/га

Ск - Егін жинау кезіндегі нақты аймаққа есептелген сорттың сабақ бітігінің жиілігі дана/м2

М – 1000 тұқымның массасы.г

К –өнімді түптену коэффиценті

Сө – өсімдіктің жалпы тірі қалуы

Сж – тұқымның себуге жарамдылығы

8.Өсімдік шаруашылығының ғылым ретінде қалыптасу кезеңдері

Бұл ғылым Ресейде ХVІІІ ғасырда дами бастаған. Оның негізін салушының бірі М.В. Ломоносов (1711-1765) . Ресей Ғылыми Академиясының ішінде , «класс земледельства» қалыптастырып, ресейде ауыл шаруашылық дақылдарды өндеу тәжірибесінің бағалы нәтижелерін еңгізді.

Өсімдік шаруашылығының әрі қарай дамуы, картоп және көпжылдық шөптерді өндеудің бірнеше әдістерін «О земледелии» деген кітабінда қарастырған, Комов И.И. (1750-11792) атымен байланысты. Сонымен бірге топырақты өндеу, тыңайтқыштарды еңгізу және т.б. мәселелерді қарастырған Болотов Б.Г. (1738-1833).

ХІХ ғасырда және ХХ ғасырдың бірінші жартысында көптеген агрохимиялық ғылымдар бойынша маңызды тәжірибелер өткізілді, олар елдің өсімдік шаруашылығының негізі болды.

Тимирязев К.А., Стебут, Вавилов, Прянишниковтардың ілімдерінің маңызы өте зор болды.

К.А.Тимирязев (1843-1920) – қазіргі ғылыми биологияның және өсімдіктанудың классигі. Оның негізгі еңбегін сіңірген мәселе, өсімдіктің фотосинтезінің эксперименттік теоретикалық проблемеларын анықтау. Фотосинтездің күн сәулесінің сапасы мен санына тәуелділігін дұрыс және толығымен анықтай отырып, құрғақшылықтың өсімдікке әсерін түсіндіру мен бірге, бұл жағдаймен күресу шараларын құрастырды. К.А.Тимирязев физиология мен өсімдіктану тәжірибелерінде вегетациялық әдісті еңгізіп, оның кеңінен қолданудың насихатшысы болды.

И.А.Стебут (1833-1923) өте белгілі ғалым өсімдіктанушы, ауыл шаруашылық мәселерін шешуде үлкен үлес қосты. «Основы полевой культуры и меры ее улучшения в России» деген кітабінда өндеу туралы мәліметтер берілген. Елдің өсімдік шаруашылығының дамуына үлкен үлес қосқан Д.Н.Прянишников (1865-1948). Оның зерттеулерінің негізгі мәселелері өсімдіктердің қоректенуі мен тыңайтқыш қолдануы болды. Физиологиялық және биологиялық негізге сүйене отырып ол «Частное земледелие» деген ғылыми сала қалыптастырды. Сонымен бірге жоғары оқу орнына арналған «Агрохимия» оқулығының авторы. Өсімдік шаруашылығы мен агрохимия бойынша өткізілген терең және жанжақты ғылыми ізденістері Прянишниковтің дүние жүзіне атағын шығарды.

Н.И.Вавилов (1887-1943) өсімдік шаруашылығына, әсіресе өсімдіктердің биологиясы, систематикасы және географиясына қосқан үлесі өте зор және бағалы. Ол өсімдіктердің дүниежүзілік шығу орталықтарын ашты және гомолог қатарының заңын қалыптастырды, бұл ашылыстардың селекциялық жұмыстағы маңызы өте зор. Вавилов және оның шәкірттерінің жинаған ауыл шаруашылық өсімдіктерінің коллекциясы дүние жүзінде ең бай және негізгі материал ретінде селекцияда, интродукцияда және эволюцияны зерттеуде кеңінен қолданады. Вавиловтың жұмысы бүкіл елдерде кеңінен белгілі.

Егістік дақылдардың селекциядағы жетістіктері өсімдік шаруашылығы үшін өте маңызды. Кеңес одағының селекционерлері - Лукьяненко, Пустовой, Ремесло,

Юрьев, Кириченко, Мамонтова, Цицин және т.б.