67.Аз жылдық арамшөптермен күресу

Азжылдық арамшөптерге қарсы қолданылатын агротехникалық шаралардың ішінде күзде жерді сүдігерге жырту жақсы нәтиже береді, өйткені көптеген азжылдық арамшөптердің, әсіресе ерте пісетін түрлерінің, тұқымдары шашылып, топырақтың беткі қабатында (0-5см) қалады, содан көктемде қаулап өсіп танапты ластайды. Сондықтан, сүдігер өңдеу арқылы оларды топырақтың беткі қабатынан оның астыңғы қабатына тереңге (22-25см) сіңіргеннен кейін жер бетіне көктеп шықпайды.

Азжылдық арамшөптер тұқымдарын жоюда өршіту әдісінің маңызы зор. Ол үшін топырақтағы тұқымдардың көктеп шығуына қолайлы жағдай жасап (топырақты қопсыту, ептеп ылғалдандыру), арамшөптер көктеп шыққаннан кейін оларды егін себер алдында тырмалау, культивациялау, дискілеу арқылы қырқып жою керек. Бұл тәсілді Қазақстанның күзі ұзақ әрі жылы оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарында сүдігер жыртқанға дейін, ал республиканың күзі ерте түсетін және салқын солтүстік өңірлерінде ерте көктемде қар кеткеннен егін сепкенге дейінгі топырақ өңдеу жүйесінде жүргізуге болады. Аталған әдісті пар өңдеу жүйесінде Қазақстанның барлық аймағында жүзеге асыруға болады.

Азжылдық арамшөптерді жою үшін оларға қарсы гербицидтер қолдану жақсы нәтиже береді. Әсіресе, дәнді дақылдар егісін ластап, оларға көп зиян келтіретін қарасұлыны жою үшін иллоксан гербицидін қарасұлының 2-4 жапырағы пайда болған кезде жаздық және күздік бидай егістерінде әр гектарға 2,5-3.0 әсер етуші заты бойынша 5 литр шамасында бүріккен дұрыс, ал триаллатты егін себер алдында әр гектарға 1,7-3,4 литр шамасында бүрке шашып, топыраққа тез арада сіңіру керек, кері жағдайда ол ұшып кетіп, ешқандай әсер бермейді.

68.Көп жылдық арамшөптермен күрес

Арамшөптермен күрестiң бiрiншi принципi - олардың тұқым байлауының алдын алу. Арамшөптер тұқым байламаған жағдайда топырақтағы оладың саны артпайды. Арамшөптермен күрестiң екiншi принципi  олардың тұқымдарының өнуіне жағдай жасап, өңдеу арқылы көгін  жою болып табылады. Өндiрiсте бұл принциптi арандату деп атайды. Арандату әдiсiн қолдану арқылы арамшөптердің көгінiң үлкен бөлігін мәдени дақылдарды сепкенге дейiн құртуға болады. Ең зиянды арамшөптер (далалық  шырмауық, жатаған бидайық т. б.) тек тұқымдары арқылы көбеймейдi, олар вегетативтiк органдарының көмегiмен де көбейедi. Арамшөптердің вегетативтiк органдары арқылы қайта көбеюі оларда қоректiк заттардың қоры болған жағдайда ғана мүмкiн болады. Сондықтан  олармен күрестiң үшiншi  принципi - жер асты органдарын (тамырларын, жер асты сабақтарын) әлсiрету. Ол үшiн жер асты бөліктеріне  қоректiк заттар қорын жинауға мүмкiндiк бермей жас сабақтары мен жапырақтарын әлсiн-әлсiн кесiп отыру керек.  Әлсiрету әдiсiн iске асыру үшiн культиваторларды пайдаланады. Әлсiрету үшiн соқалар мен сыдыра жыртқыштарды пайдаланғанда ол тұншықтырумен  ұштастыра жүргiзiледi. Алғашқыда  тамырсабақтары сыдыра жыртқышпен ұсақталады әлсiрету үшін, сонан соң олардың ұсақ бөлшектерi өркенiмен бiрге жерге терең жыртылады тұншықтыру үшін. Күрестiң барлық принциптерiн алдын алу және жою шараларын пайдалану арқылы ғана жүзеге асыруға болады.