51.Жатаған арамшөптер. Жатаған сарғалдақ /Ranunculus/.

Жатаған арамшөптер

Бұл топтың арамшөптерінде тұқымдық көбею азырақ, өзінен көбею басымырақ болады. Тұқымдары өнгеннен және өскіндері топырақ бетіне шыққаннан кейін жапырақ дегелегі пайда болады да, олардан жан-жаққа мұртшалар желілер қалыптасады. Олардың ұшы топыраққа еніп, тамырланады да, жаңа өркен береді. Олар бір жылдан кейін қалыптастырады. Соңғылар жеміс салғаннан кейін солады. Бұл топтың өкілдеріне жатаған сарғалдақ, кәдімгі қазтабан, мамық барқытжапырақ ж. т. б. жатады.

Жатаған сарғалдақ /Ranunculus/. Арамшөп сарғалдақ тұқымдасына жатады. Сабағы жатып немесе шамалы көтеріліп өседі, ұзындығы 15-20 см.абағы цилиндр тәрізді, буындарында тамырланып жаңа өсшмдіктерді қалыптастырады. Жапырақтары сағақты, кезектеміп орналасады, үш қалақты, тамыр жағасында орналасқандары үстіңгілерге карағанда біраз ірілеу болады. Астыңғы жапырақтарының шеттері тістіктерімен үшке кесілген, үстіңгілері сопақша, тегіс. Гүлдері жекелеп орналасады, гүл жапырақшылары сары. Жемісі - сопақша жалпақ, қатты қабысқан жаңғақ. Сырты бұдырлы, қоңыр түсті, ұзындығы 2,5-3,5 мм, ені 2,0-2,5 мм. Мамырдан -тамызға дейін гүлдейді. Күзде бір жемістенетін өркен 140-қа жуық тұқым береді, содаң соң гүлсидамы өледі. Тұқыммен көбеюмен қатар, жерде төселіп өсетін желілері арқылы өзінен де көбейеді. Бірінші жылы тұқымнаң өніп өскен көктеулері жапырақ дегелегін және шашақты тамыр жүйесін қалыптастырады. Екінші жылы дегелектері гүл сидамдарын және жатаған өркендерін /желілерін/ құрады. Бір өсімдік сабақ буындарынан 25 -ке жуық жаңа дегелектерін қалыптастыруы мүмкін. Арамшөп дымқыл, механикалық құрамы ауыр топырақтарды ұнатады. Көп жылдық шөптердің егістерін және жайылымдарды ластайды.

52.Кіндік тамырлы арамшоптер. Ащы жусан /Artemisia absinthium/.

Бұл биологиялық арамшөп тобы өкілдерінің өте терең өсетін, өте көп жанама және бүйірлік тамырлары мен кіндік тамыры болады. Көбінесе тұқымдармен көбейеді, бірақ тамыр мойнында және сабақтың темеңгі жағындағы бүршіктерден өркендерді қалыптастыра алады. Кейбір арамшөптердің негізгі тамыры бөлініп, жаңа өсімдіктерді қурады. Бұл топтың арамшөптеріне ащы жусан, қаңдауыр бақажапырақ кәдімгі бақбақ, бұйра қымыздық және т.б. жатады.

Ащы жусан /Artemisia absinthium/. Ақкекірелер тұқымдасына жатады. Сабағы тармақты, тік өседі, биіктігі 60-100 см. Жапырақтары қауырсынды ланцетті бөліктерге кесілген, сабақтың төменгі жағындағылары сағақты, басқалары сағақсыз. Гүлдері ұсақ, гүлдері диаметрі 2,5-3,5 мм шар тәрізді кәрзеңкелеріңдегі шашақ гүл шоғырларға жинақталған. Жемісі - сұр ақшыл коңыр ұзындығы 0,8 мм клин тәрізді ұсақ дәнектер. Бір өсімдік топырақ бетінен жақсы өніп өсетін 100 мыңға жуық тұқым байлайды. Шілде- тамыз айларында гүлдейді. Негізгі тамыры күшті бұтақтанады, ағаштанған, топырақты өңдеген кезде қиын кесіледі. Кесілген кезде тамыр мойнындағы және сабақтың тамырға жақын бөлігіндегі бүршіктерінен жаңа өркендері пайда болады. Тамыр кескіңдерінің жерсінуге қабілеті бар, олардың бүршіктерінен жаңа өркендері құрылады. Жайылым жерлерде, күздік дақылдардын және көпжылдық шөптердің, кейде жаздық астық дақылдардың егістерінде кездеседі.