52.Қабат мұнайының физикалық-химиялық қасиеттерін сипатта?

Кенорындағы барлық шоғыр көлемінің мұнайға қанығу көлеміне (Vж) қатынасы, көмірсутекті шикізатты кен орындары мынадай түрлерге: мұнайлы (соның ішінде газдымұнайлы) 0,5<Vн<1 жағдайы орындалған кезде; мұнайгазды (соның ішінде мұнайгаздыконденсатты) 0,25< Vн<0,50; газды немесе газдыконденсатты Vн<0,25 болып бөлінеді. Барлау жұмыстары алаңды геологияфизикалық зерттеу, геофизикалық ұңғымалар кешенінде жүргізілетін параметрлік, құрылымдық. Іздеу және іздеу-бағалау, бұрғылау жұмыстарынан, қабат флюидтерін және тау жыныс үлгісін (керн) таңдау және оларды зертханалық зерттеу жұмыстарынан тұрады. Барлау жұмыстары ұңғыларды бұрғылау, категориясы, саны, орналасқан жері және уақытымен негізделетін іздеу жұмыстарының бекітілген жобасы бойынша жүзеге асады. Бұрғылау кезіндегі іздеу жұмыстарының нұсқасы әр барланған ұңғымаға жеке жобалау ұйымымен жасалатын геология-техникалық шаралармен анықталады. Кен орын бойынша барлау жұмыстарын жүгізгенде мына заттарды анықтайды: литолого-стратиграфиялық кешен, ондағы мұнай-газға қаныққан өнімді қабаттың, контурлар мен өткізбейтін оқшаулағыш бөлімдердің орналасуын және сулы қабаттардың физика-химиялық қасиетін анықтап, мұнай қорын бағалайды. Әр шоғыр бойынша: шоғырдың құрылымды тектоникалық құрылысы, шоғырдың гидродинамикалық жұмыс тәртібі, көмірсутекті шикізат, су және өзге де агенттер үшін коллектор жынысының салыстырмалы фазалық өткізгіштігінің мәні, қабат мұнайының физика-химиялық қасиеттері бекітіледі. Барлау ұңғыларын сынау олардың көмірсутекті шикізатты 3 айға дейін өндіруді ұйымдастыруды қарастырады, жеке жағдайларда үлкен және кіші кен орындар сынамалы пайдалануды өткізу әр қабат бойынша геология-кәсіпшілік және гидродинамикалық зерттеу жұмыстарын кешенді нұсқада жүргізуді талап етеді. Бұл жұмыстар кезінде көмірсутекті шикізатты шоғырлардың статистикалық моделін құрастыру үшін есептеу және кен орын мен шоғырдың кезекті кәсіпшілік өндірісін жобалау үшін бастапқы ақпараттарды жинау және сақтау қажет. Көмірсутекті шикізатты шоғырларды сынамалы пайдалану кезінде бастапқы өндіру және айдау ұңғымалары бұрғыланып, пайдалануға енгізілуі мүмкін.

53. Серпінді су айдайтын тәртіпке арналған заттық теңдік теңдеулері. Серпінді су айдайтын тәртіптің артынан теңдеу келесі түрде жазылады:

Газды тәртіп жанында кен жұмыстары теңдеу келесі түрде жазылады:

(P/z)=(P/z)-∑Q/ αΩо

мұндағы, Р - қысым, МПа, z- сығылу коэффициент, (P/z)-келтірілген қысым, o-бастапқы, t-ағымдағы, Ωо=S∙m∙h-булық көлем, α=Кгн – газға қанықтылық коэффициенті, αΩо -қабатты шарттардағы газ көлемі, млн. м3.

Серпінді су айдайтын тәртіпке арналған заттық теңдік теңдеулері. Серпінді су айдайтын тәртіптің артынан теңдеу келесі түрде жазылады:

(P/z)t= (αΩо*(P/z)o -∑Q)/ αΩо-ΣQв , Qв(t)=(2πkh/μ)*∆p/ln(Rk-r)* ∆t

ΣQв-енген су көлемі, алΣQв=0 газды тәртіп теңдеуін аламыз. Δt-уақытша адым (жыл), qгаза<100 мың.м3/күн-аласа (гидрат түзілу).Мұндағы:1- су айдайтын тәртіп жанында және сұрыптау шексіз аз екпінінде; 2,2 а, б - су айдайтын тәртіп бір нұсқаларына арналған өңдеу нақты екпіндері жанында; 3 - газды тәртіп су айдайтын тәртіп әлсіз көрінуімен; 4 - газды тәртіп жанында немесе су айдайтын тәртіп шарттарында қорлардың өңдіру шексіз үлкен екпінінде.

Еркін газ қорларының есебінің көлемдік формуласы:

Qгаз=S*Һгн*m*Kгн*(Pнач.* αкон – Ркон* αкон)/ Po* f

(формулаға сәйкес (P/z)=(P/z)-∑Q/ αΩо

мұндағы S-газды сораптың ауданы, мың. м2, hгн–газға қанығу қалыңдығы, м; m-кеуектілік, д. ед. Кгн – газға қанығу коэффициенті, бірл.өлш. Рбаст. – бастапқы қабат қысымы, атм. Αбаст., αкон≈1– Бойль-Мариот заңының нақты газ аууына түзетуі, α=1/z, мұндағы z- жоғары сығылғыштық коэффициент. Ркон≈1 атм, орта қалған (ақырғы) кенде қысым өнеркәсіпті қорлардың шығаруынан; Po=1 атм–атмосфералық қысым;

ƒ=Tcт/Tпл=293,15/273,15+То температураға түзету