28.Кәсіпшілік орналастыру кезіндегі өндірістік құбырөткізгіштердің классификациясын талдап сипатта?

Кәсіпшілік орналастырылу схемасын жобалау

Кәсіпшілік орналастырылу - ғимараттық және коммуникациялық жабдықтардан тұратын күрделі кешен (ұңғымалар, жинау объектілері мен құрылғылары, транспорт, өлшегіш құралдар, сепарация, ұңғыма өнімін қолданушыларға тапсыруға дайындық, автомобильдік жолдар, электр сымдары). Орналастырылудың бас схемасының жобасы - технологиялық жүйелердің бас схемалық жобаларының қосындысы болып табылады. Негізгі технологиялық жүйелер ретінде келесі жүйелерді қарастырады: 1. Ұңғыларды топтау жүйесі (бағытталған бұрғылау кезінде). 2. Мұнай мен ілеспе газды жинау және тасымалдау жүйесі. 3. Қабат қысымын ұстап тұру жүйесі (қабатқа су айдау кезінде). 4. Электрмен қамтамасыз ету жүйесі. 5. Автомобильдік жолдар жүйесі.

Ӛндірістік құбырөткізгіштердің классификациясы. Кенорында қолданылатын құбырөткізгіштер бірнеше түрге бөлінеді. 1. Тағайындалуы бойынша-мұнайөткізгіштер, газөткіз-гіштер, суөткізгіштер болып. Мұнайөткізгіштерде және мұнайгазөткізгіштерде мұнаймен байланысты немесе мұнай және газбен байланысты қабаттық суда жылжуы мүмкін. 2. Құрылымы бойынша-шығыңқы сызықтары және коллекторлар. Шығыңқы сызықтар-ұңғы сағасынан топтық өлшеуіш қондырғыға дейінгі құбырөткізгіштер. Коллекторлар-жинау орнына топтық қондырғылардан ұңғы өнімдерін жинайтын құбырөткізгіштер. 3. Жұмыстық қысымының өлшемі бойынша-төмен қысымды (1,6 МПа), орташа қысымды (1,6-дан 2,5 Мпа дейін), орташа және жоғары қысымды (2,5МПа-дан жоғары) .

Жоғары және орташа қысымды құбырөткізгіштер ағынды болады. Төменгі қысымды құбырөткізгіштер ағынды және өзіндік ағатын болады. Егер өзіндік ағысты құбырөткізгіштерде сұйықтардың қозғалысы құбырдың толық толуы кезінде болса, ағынды өзіндік ағысты жүріс кезінде толмаған болады. 4. Жұмыстың гидравликалық сызбасы бойынша - қарапайым және күрделі болып бөлінеді. Қарапайым құбырөткізгіштер - тасымалданатын ортаның барлық ұзындығы бойынша диаметрі мен массалық шығыны өзгермейді. Күрделі құбырөткізгіштер әр түрлі тармақты немесе ұзындық бойынша диаметрі өзгермелі болып келеді. Күрделі құбырөткізгіштерді әрқайсысы қарапайым құбырөткізгіш болатын аймақтарға бөлуге болады. 5. Жабу әдісі бойынша - жерасты, жерүсті, суасты және салмақасты болып бөлінеді.

29.Флюидтардың құрамы және қасиеттерін талдап сипатта.

Қабат флюидтері - қабаттың кеуекті қуыстарында орналасқан, аққыштығымен сипатталатын сұйықтықтар мен газдар. Мұнай- (сұйық пайдалы қазба) қабаттық және стандартты жағдайларда (0,1013 МПа және 200 °С) сұйық фазада болатын көмірсутектердің метанды, нафтенді және ароматты топтарынан тұратын табиғи қоспа(Битум және сланецтер). Мұнайдың физикалық қасиеттері. Стандартты жағдайларды мұнайдың негізгі параметрлеріне жатады:тығыздық, молекулалық массасы, тұтқырлық, қайнау және қату температурасы, ал қабаттық жағдайларда келесі параметрлер анықталады: газдылығы (газдық фактор), мұнайдың еріген газбен қанығу қысымы, көлемдік коэффициент, сығылу коэффициенті, жылулық ұлғаю коэффициенті, тығыздық, тұтқырлықжәне т.б. Мұнайдың физикалық қасиеттері және параметрлері сандық бірлікпен өлшенеді.Мұнайдың тығыздығы бірлік көлемдегі массасымен анықталады (кг/м³немесе г/см³). Тығыздығы бойынша мұнай классификациясы: 780-850кг/м³-жеңіл мұнай, 851-899 кг/м³-орташа тығыздықты мұнай, 900-1000 кг/м³-ауыр мұнай, 1000кг/м³ –тан көп болса-битумдар. Тұтқырлық немесе ішкі үйкеліс- сұйықтың (газдың) өз бойымен оның бөліктерінің қозғалысына кедергі күші. Тұтқырлық кинематикалық және динамикалық болып бөлінеді. Динамикалық тұтқырлық (μ) деп - 1м² аудандағы сұйық қабатының 1м/с жылдамдықпен 1м-ге орын ауыстырғандағы 1Н кедергі күшін айтамыз.Өлшем бірлігі: сПз=10^-3 Па·с. υ=μ/ρ-кинематикалық тұтқырлық. (1сСт(сантистокс)=1мм²/с). Тұтқырлыққа кері шама (1/μ) аққыштық деп аталады. Мұнайдың тұтқырлығы бойынша классификациясы: 0,5≤μ_н≤10сПз-аз тұтқырлықты, 10-30сПз-орташа тұтқырлықты, >30сПз-жоғары тұтқырлықты. Қату температурасы-мұнай өзінің аққыштығын жоғалтатын температура. Қабат мұнайының тығыздығы мынаформуламен анықталады: ρ_қ.м..=(ρ_м+Г_ф+ ρ_g) / b_м.Мұндағы ρ_м-газсыздандырылған мұнай тығыздығы (г/м³), Г_ф-газдылық (м3/т), ρ_g-газдың тығыздығы (кг/м3), b_м-мұнайдың көлемдік коэффициенті (б/р).

Газдың физикалық қасиеттері. Молекулалық масса -атомдықмасса М әрпімен белгіленеді. Мысалы: М_метан=16,043, М_этан=28,054, М_пентан (жеңіл мұнай)=72,151. Реал газдар үшін әдетте М=16-35. Стандартты жағдайда газдың тығыздығы–газдың молекулалық массасының мольдік көлеміне қатынасы: ρ_ст=М/V_m=М/24.05 (кг/м³); қалыпты жағдайда: ρ_қалып=М/22.41 (кг/м³). Табиғи газдардың тығыздығы: 0,5-2,0 кг/м3 диапазонында өзгереді. Кейбір газдардың тығыздығын мысалға келтірсек: ρ_ауа (0⁰С)=1,293 кг/м³, ρ_ауа(20⁰С)=1,205 кг/м³, ρ_СН4=0,733 кг/м³, ρ_С2Н6=1,252 кг/м³. Газдың ауа бойынша салыстырмалы тығыздығы: ρ_{g.салыст}=ρ_g/ρ_ауа. Бұл параметр не үшін керек? Газқұбырларында авария болған жағдайда газдың ұшып кетуі мүмкін бе немесе жер бетінде жиналуы мүмкін бе екенін білу үшін керек.