2. Жер жұмыстары.
Кез келген мақсатқа арналған ғимарат құрылысы жер, тас дайындау, монтаждау әрлеу, монтаждау, электр монтаждау тағы басқа да көптеген жұмыс түрлерін орындауды талап етеді. Бұл жұмыстардың әрбір түрін белгілі мамандықтағы жұмысшылар атқарады. Құрылыс жұмыстары белгілі жүйе бойынша орындалады. Жұмысты жүргізу тәртібі мен әдісі ғимарат жобасына қосымша жасалған жұмыс жүргізу жобасымен анықталады.
Объект құрылысы екі: дайындау және негізгі жұмыс кезеңдеріне бөлінеді.
Дайындау кезеңінде- объект құрылысын дайындауға байланысты жұмыстар істеледі. Ең алдымен болашақ құрылыс салынатын жерге жалпы мемлекеттік геодезиялық кестеге негізделген геодезиялық тірек торын жасап алады. Бұл тор көбінесе объектінің негізгі осінің орналасу қалпын белгілейтін жерге көмілген бетон діңгектерден реперлерден, сондай-ақ теңіз бетінің деңгейінен биіктігі мүлтіксіз жазып қойылған жеке реперлерден құралады.
Жұмыс құрылыс алаңдарын тазартудан басталады; алаңды бұзуға жататын құрылыстардан босатып. Бөгет жасайтын ағаштарды басқа да жерге отырғызады да сақталып қалатындарын қоршайды.
Алаңды тазартып, өрлете жоспарлауға кіріседі. Жердің өсімдік қабатын кесіп алып оны құрылыс объектісі біткеннен кейін өңдеу тегістеуге үйіп қояды. Өрлете жоспарлауды алдын ала жасалған жоспар бойынша жүргізеді. Көтеріңкі жерлердің топырағын қырнап, артық топырақты ойыс жерлерді тегістеуге жұмсайды немесе тасып әкетеді. Жер жұмыстарын орындайтын машиналарды таңдау топырақтың түріне, жердің бедеріне, жер жұмыстарының көлемімен тереңдігіне жұмысты орындау жағдайына көлік құралына және топырақты ауыстыру қашықтығына байланысты.
Жұмыстың көпшілігі скреперлер мен бульздозерлер көмегімен атқарылады, топырақ төселген жерлер нығыздалады.
Құрылыста өзінің қопсыту қабілетінің және жоғарғы өнімділігі арқасында өте кең тарағаны бір шөмішті экскаваторлар. Жұмыс жағдайына байланысты олар тік, кері күректі болады. Бұл экскаваторлар арнайы жабдықтармен көтергіш кран ретінде және топырақты нығыздауға қадаларды қағуға қолдануға болады.
Негізгі жұмыс кезеңдеріне -жалпы алаңдық құрылыс жұмыстармен қатар осы кезде, құрылыс кезіндегі пайдаланылмайтын жер асты коммуникацияларында тиімді етіп жасайды. Егер бұл жұмыстар негізгі кезең басталғанға дейін бітсе, толығымен тұрақты жолдар салынып, оларды үйді тұрғызып біткенше пайдалануға болады.
Қазаншұңқыр мен қажетті орларды экскаватормен қазады. Қазылып алынған топырақтың жарамды бөлігін қазаншұңқыр мен құрылыс алаңының сол салынып жатқан немесе басқа құрылыс алаңдарының тегістелуіне жұмсалады.
Құрылыста біз скрепер мен бульдозердің жер жұмыстарын орындауын бақыладық.
Скреперлер жер жұмыстарын орындау үшін пайдаланылады. Олар келесі операцияларды орындайды:
Топырақты қабаттап өңдеу.
Алған топырақты тасымалдау
Топырақты қабатпен үйіндіге үю
Оларды қазаншұңұыр және топырақтарын өңдеуге, қор топырағынан үйінді жасағанда пайдаланылады және топырақты таптау үшін тығыздағыш машиналар пайдаланылады.
2.1. Жер жұмыстарын орындауға қолданылатын жабдықтар мен машиналар, олардың маркалары, техникалық параметрлері, өнімділігі. Қауіпсіздік техникасы
Жер жұмыстарын жүргізу барысында тырма, орақ, тік күрек, қалақша күрек, темір арба (топырақ тасуға арналған) қолданамыз. Көп көлемді жұмысы бар тоғандарды су қайырымынан тазалау жұмыстарына шөміш көлемі 0,65 т\м 3 эксковатор «Драглайн» техникасы қолданылады.
Ойпаң учаскелердегі алаңдарды тегістеу жұмыстарын коммуникациялар және ірге тастарды орнатқанша, ал үйінді учаскелерде –осы ғимараттарды орнатқаннан кейін жүргізеді.
Жер жұмыстарының барлық процестері кешенді механикаландырылған әдісін және жұмыс өндірісінің тиімді тәсілдерін қолдана отырып іске асыру керек.
Жер жұмыстарын орындайтын машиналарды таңдау топырақтың түріне, жердің бедеріне, жер жұмыстарының көлемі мен тереңдігіне, жұмысты орындау жағдайына (үйіндіге, көлікке), көлік құралына және топырақты ауыстыру қашықтығына байланысты.
Негізгі жер қазатын машиналарға жоғарыда айтып өткеніміздей бір және көп шөмішті экскаваторлар, ал жерді қазып тасымалдаушыларға-бульдозерлер мен скреперлер пайдаланады.
Құрылыста өзінің қопсыту қабілетінің және жоғарғы өнімділігі арқасында кең тарағаны біршөмішті эксковаторлар. Жұмыс жағдайына байланысты олар тік, кері күректі болады және грейферлермен де жабдықталады.( жоғарыда қысқаша айтылып өткен). Бұл экскаваторлар арнайы жабдықтармен көтергіш кран ретінде және топырақты нығыздауға, қадаларды қағуға қолдануға болады.
Экскаватордың жұмыс істейтін алаңы көлік құралдары тұратын және топырақты үйілетін жерлерді қоса есептегенде «қазым», ал оның жылжып отырып алған топырақ учаскесі «өтіс» (өту) деп аталады.
Бір шөмішті эксковаторлар үзіліспен қозғалатын өзі жүретін жер қазатын машина болып табылады, олар топырақты өңдеуге және төгуге немесе тасымалдауға қолданылады.
Тік қалақшалар эксковатор тұрған жерден жоғары топырақты өңдеуге арналған. Тік қалақшамен жабдықталған бір шөмішті эксковатордың циклдік жұмысы келесі операциялардан тұрады:
-Топырақты қазу (жылжыту және рукоятканы шөмішпен көтеру)
-Төгуге бұрылу (тік бөлігіне байланысты платформа бағыты, рукоятка және шөміш бұрылады)
-ойысқа бұрылу
-рукоятканың оралуы
-шөміштің ойыс түбіне түсірілуі.
Шөмішінің 0,3м3 дейін сиымдылығы бар эксковаторлардың күш механизімі болмайды. Рукоятка күш қозғалысын бір уақытта шөміштің көтерілуі мен бағыттың түсуінен алады.
