ЕМТИХАН ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ БАЗАСЫ

пәні Нутрициология

курс 4

мамандығы 5В110200 - «Қоғамдық денсаулық сақтау»

оқу тілі қазақ

кафедра Нутрициология

оқу жылы – 2016-2017

*Тамақтанудың физиологиясы мен биохимиясы*1*73*5*

#1

*!Ассимиляция үрдісі бұл

*организм тіршілігі мен өсіп-дамуына қолданылатын қажетті заттектердің түзілу үрдісі

*органикалық заттектердің ыдырауы мен олардың түсуін қамтамасыз ету үрдісі

*заттектердің ыдырауы, оның оттегімен тотығып, организмнен шығарылуы

*тәулік бойы энергияның түсуі мен жұмсалуының сәйкестігі

*ішкі ағзалардың жұмысына шығындалатын энергия

#2

*!Диссимиляция үрдісі бұл

*ішкі ағзалардың жұмысына шығындалатын энергия

*тәулік бойы энергияның түсуі мен жұмсалуының сәйкестігі

*биохимиялық реакциялар үшін организмге қажет энергияның түзілуі

*заттектердің ыдырауы, оның оттегімен тотығып, организмнен шығарылуы

*органикалық заттектердің ыдырауы мен олардың түсуін қамтамасыз ету үрдісі

#3

*!Заттек алмасудың бұзылуына алып келетін фактордың бірі

*үйлесімсіз тамақтану

*физикалық жүктеме

*дене салмағы

*жынысы

*жасы

#4

*!Ұзақ уақыт теріс энергиялық баланс нәтижесінде дамитын ауру

*семіздік

*маразм

*қант диабеті

*атеросклероз

*гипертониялық ауру

#5

*!Ұзақ уақытқа созылған оң энергиялық баланс нәтижесінде дамитын ауру

*алиментарлық дистрофия

*гипертониялық ауру

*квашиоркор

*пеллагра

*маразм

#6

*!Реттелінетін энергия шығыны

*тіршілік үшін қажетті жүйелердің қызметін реттеуге кететін

*тағамның спецификалық-динамикалық әрекетіне кететін

*еңбек әрекетіне жұмсалатын

*бұлшық ет тонусына қажетті

*негізгі алмасуға жұмсалатын

#7

*!Негізгі алмасудың мөлшеріне әсер етеді

*бұлшық ет қызметінің көлемі мен сипаты

*орталық жүйке жүйесінің жағдайы

*еңбек әрекетінің сипаты

*үй жұмысының түрлері

*спортпен шұғылдану

#8

*!Көмірсуға бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*4-7

*8-12

*13-17

*18-22

*22-26

#9

*!Белокқа бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*10-20

*50-60

*70-80

*30-40

*90-100

#10

*!Майға бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*15-25

*4-14

*26-36

*40-51

*53-64

#11

*!Гликоген түзу үшін организмде тез және жеңіл қолданылатын көмірсу

*клетчатка

*глюкоза

*крахмал

*лактоза

*пектин

#12

*!Сүтте және сүт өнімдерінде ғана кездесетін көмірсу

*пектин

*глюкоза

*лактоза

*фруктоза

*клетчатка

#13

*!Бауырда аз мөлшерде болатын көмірсу

*гликоген

*фруктоза

*крахмал

*лактоза

*пектин

#14

*!Тағамның толыққұндылығын анықтауда есептелінетін аминқышқылдарының «триадасы»

*треонин, триптофан, метионин

*лизин, триптофан, метионин

*метионин, валин, цистин

*лизин, валин, гистидин

*валин, глицин, цистин

#15

*!Лецитин жататын топ

*белок

*стерин

*витамин

*фосфолипид

*қаныққан май қышқылы

#16

*!Организмде холестериннің артық мөлшерінің жиналуына кедергі жасайтын заттек

*глобулин

*лецитин

*лактоальбумин

*қаныққан май қышқылы

*қанықпаған май қышқылы

#17

*!Зоостериннің негізгі өкілі

*лецитин

*витамин

*ситостерин

*холестерин

*сфингомиелин

#18

*!Күкіртқұрамдас аминқышқылы

*серин

*аланин

*тирозин

*триптофан

*метионин

#19

*!Қаныққан май қышқылы

*пальмитин

*арахидон

*линолен

*линоль

*олеин

#20

*!Глюкозаның негізгі қызметі

*гормондар синтезіне қатысады

*бас миына энергияны жеткізуші

*ішкі секреция бездерінің қызметін реттейді

*сүт қышқылды бактериялардың дамуына ықпал етеді

*жасуша протоплазмасының негізгі құрылымдық элементі

#21

*!Холестериннің тағамдық көзі

*өсімдік майы

*сарымсақ

*жұмыртқа

*қара нан

*алма

#22

*!Энергия шығынының реттелінетін түрі

*негізгі алмасу

*жылу алмасуы

*тұз-су алмасуы

*жүйке-бұлшық ет қызметі

*тамақтың өзіне тән динамикалық әрекеті

#23

*!Көмірсу жеткіліксіздігінің нәтижесінде дамиды

*қанда глюкоза деңгейінің төмендеуі

*бауыр қызметінің нашарлауы

*сүйек түзілуінің бұзылуы

*артық дене салмағы

*терідегі өзгерістер

#24

*!Сүт өнімдеріндегі көмірсу сіңімділігінің орташа пайызы

*15-28

*35-48

*55-68

*1-14

*85-98

#25

*!Азық-түлікте бос күйінде кездеспейтін моносахарид

*лактоза

*глюкоза

*крахмал

*сахароза

*галактоза

#26

*!Сүт көмірсуы - лактозаның ыдырау өнімі болып табылатын көмірсу

*манноза

*сахароза

*мальтоза

*фруктоза

*галактоза

#27

*!Дисахарид

*сахароза

*галактоза

*фруктоза

*крахмал

*глюкоза

#28

*!Аса көп энергия бөлетін тағамдық заттек

*аминқышқылы

*витаминдер

*көмірсу

*белок

*май

#29

*!Моноқанықпаған май қышқылы

*линол

*олеин

*линолен

*арахидон

*миристин

#30

*!Энергия шығынын анықтаудың кең таралған әдісі

*сұрау-өлшеу

*тікелей калориметрия

*кестелік-хронометражды

*тікелей емес калориметрия

*алиментарлық энергометрия

#31

*!Тағамда С витаминінің мүлде болмауынан туындайтын ауру

*бери-бери

*қырқұлақ

*қаназдық

*пеллагра

*рахит

#32

*!Аскорбин қышқылының организмдегі физиологиялық қызметі

*реттеуші

*цистеиннен метионин түзілуіне қатысу

*кальций мен фосфор теңгерімін ұстап тұру

*тотығу-тотықсыздану реакцияларына қабілеттілігі

*жүйке және бұлшық ет жасушаларының ферментативті емес рөлі

#33

*!Антигеморрагиялық витамин

*Е

*В₁

*К

*В₁₂

*Д

#34

*!Тиамин (В₁) авитаминозының аталуы

*рахит

*анемия

*скорбут

*пеллагра

*бери-бери

#35

*!Рибофлавин жеткіліксіздігінің клиникалық белгілері

*қызыл иектің қанағыштығы

*ангулярлы стоматит, хейлоз

*үдемелі жүрек жеткіліксіздігі

*мегалобласты анемияның дамуы

*дененің әр бөліктерінде ауру сезімі, тырысулар болуы

#36

*!РР витаминінің негізгі тағамдық көздері

*цитрусты жемістер

*сүт және сүт өнімдері

*балық майы, сары май

*сиыр бауыры, дәнді-дақылдар

*сары-сарғыш түсті көкөністер мен жеміс-жидектер

#37

*!Рахиттің көріністерінің бірі

*көру анализаторының қараңғыға бейімделу уақытының төмендеуі

*қаңқаның дұрыс дамымауы мен деформациясы

*организмнің иммунореактивтілігінің төмендеуі

*қорғаныс-бейімделу механизмдерінің әлсіреуі

*гепатобилиарлы жүйенің зақымдалуы

#38

*!Организмнің коллагенді құрылымымен байланысы бар витамин

*токоферол

*пиридоксин

*кальциферол

*пантатен қышқылы

*аскорбин қышқылы

#39

*!Фолий қышқылының негізгі тағамдық көздері

*сүт және сұйық сүт өнімдері

*саумалдық, салат жапырағы

*кептірілген және балауса итмұрын

*ашытылған қырыққабат, тәтті бұрыш

*цитрусты және тропикалық жеміс-жидектер

#40

*!Қышқылдық сипаттағы макроэлемент

*калий

*натрий

*магний

*кальций

*фосфор

#41

*!Сілтілі сипаттағы макроэлемент

*кальций

*марганец

*фосфор

*күкірт

*хлор

#42

*!Тамақтағы А витаминінің көзі

*алма

*бауыр

*өсімдік майы

*астық өнімдері

*бұршақ тұқымдастар

#43

*!Биожетімді фосфордың тағамдық көзі

*күріш

*балық

*картоп

*сары май

*өсімдік майы

#44

*!Тамақтағы тиаминнің негізгі көзі

*апельсин

*итмұрын

*қара қарақат

*үрмебұршақ

*жылтыратылған күріш

#45

*!Калийдің негізгі тағамдық көздері

*нан-бөлке өнімдері

*ет және ет өнімдері

*кондитерлік өнімдер

*сүт және сүт өнімдері

*кептірілген жемістер, жеміс-жидектер

#46

*!Фосфордың организмдегі физиологиялық қызметі

*қан ұюы үрдісіне әсер етеді

*өттің бөлінуін жоғарылатады

*гемоглобин синтезіне қатысады

*кальций алмасуымен тығыз байланысты

*ішек жиырылғыштығын ынталандырады

#47

*!Темірге бай тағами өнім

*кептірілген өрік

*үрмебұршақ

*бауыр

*картоп

*сүт

#48

*!Токоферолдың көп мөлшерімен ерекшеленетін тағами өнім

*дәнді дақылдар

*өсімдік майы

*көкөністер

*ет өнімдері

*жемістер

#49

*!«Тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары» бойынша ересек еңбекке жарамды ер адамдар үшін қарастырылған кәсіби топтың саны

*4

*5

*6

*7

*8

#50

*!Ересек еңбекке жарамды әйелдер үшін «Тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары» бойынша қарастырылған кәсіби топтың саны

*4

*5

*6

*7

*8

#51

*!Ересек еңбекке жарамды адамдардың тамақтануында белок, май, көмірсудың оңтайлы

арақатынасы

*1: 0,5: 4

*1: 1: 4

*1:1:3

*1:2:5

*1:3:7

#52

*!Ересек еңбекке жарамды адамның тағам үлесіндегі кальций мен магнийдің оңтайлы арақатынасы

*1: 1

*1: 1,5

*1: 2

*1: 4

*1: 5

#53

*!Ересек адамға тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын белоктың мөлшері

*5-8,5%

*10-13,5%

*18-20,5%

*25-30%

*40-45%

#54

*!Ересек адамның тәуліктік рационындағы жалпы белоктың үлесінен жануар текті белоктың ұсынылған мөлшері

*25-30%

*40-49%

*50-60%

*61-70%

*71-80%

#55

*!Ересек адамның тәуліктік рационындағы жалпы майдың үлесінен өсімдік текті майдың ұсынылған мөлшері

*25-30%

*40-50%

*50-60%

*60-70%

*70-80%

#56

*!Тәуліктік рационның жалпы калориясынан көпқанықпаған май қышқылдарының ұсынылған мөлшері

*6-10%

*15-25%

*30-40%

*45-55%

*60-70%

#57

*!Ересектер үшін тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын майдың мөлшері

*12-14%

*27-30%

*56-58%

*60-65%

*70-75%

#58

*!Ересек адамға тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын көмірсудың мөлшері

*27-33%

*45-55%

*56-61%

*63-69%

*70-75%

#59

*!Ересек адамның аскорбин қышқылына тәуліктік қажеттілігі (мг)

*1-3

*5-10

*20-30

*50-60

*70-80

#60

*!Ересек адамның кальцийге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*100

*600

*300

*1500

*1000

#61

*!Ересек адамның фосфорға тәуліктік қажеттілігі (мг)

*100

*800

*300

*1500

*1200

#62

*!Ересек адамның магнийге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*1000

*400

*800

*200

*50

#63

*!Ересек адамның йодқа тәуліктік қажеттілігі (мкг)

*50

*150

*300

*450

*500

#64

*!Ер адамның темірге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*5

*30

*15

*20

*10

#65

*!Әйелдің темірге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*9

*36

*18

*54

*72

#66

*!Е витаминінің негізгі тағамдық көздері

*көкөністер-жемістер

*нан-бөлке өнімдері

*өсімдік майы

*сүт өнімдері

*ет өнімдері

#67

*!Күнделікті тағам рационында фолий қышқылы жеткіліксіздігінің көрінісі

*кератоз

*гепатит

*конъюктивит

*ангулярлы стоматит

*макроцитарлы қаназдық

#68

*!Рационда мырыштың негізгі көздері

*нан-бөлке өнімдері

*жеміс-жидектер

*теңіз өнімдері

*көкөністер

*шырындар

#69

*!Қан түзуге қатысатын микроэлемент

*марганец

*кобальт

*селен

*фтор

*йод

#70

*!Организмнің энергия шығынын анықтау әдісі

*анкеталық

*сұрау-өлшеу

*баланстық есептеу

*бюджеттік тексеру

*кестелік-хронометражды

#71

*!Энергия шығыны орташа деңгейдегі адам үшін көмірсулардың тәуліктік қажеттілігі (гр)

*50-60

*70-100

*150-190

*200-290

*300-400

#72

*!Энергия шығыны орташа деңгейдегі адам үшін майлардың тәуліктік қажеттілігі (гр)

*50-60

*70-100

*150-190

*200-290

*300-400

#73

*!Алиментарлық дистрофияның көрінісі

*жүдеу

*семіздік

*гипервитаминозды жағдай

*иммунитеттің жоғарылауы

*жұмысқа қабілеттіліктің артуы

*Тамақтанудың физиологиясы мен биохимиясы *2*38*5*

#74

*!Тағамның өзіне тән-динамикалық әрекетіне байланысты шығындалатын энергияның мөлшері

*негізгі алмасудан 15-20%

*негізгі алмасудан 10-15%

*тәуліктік қуаттылықтан 5-8%

*тәуліктік қуаттылықтан 10-15%

*тәуліктік қуаттылықтан 15-20%

#75

*!Өзіне тән-динамикалық әрекетінде аз мөлшерде энергия шығындайтын тағам

*майлы

*белокты

*көмірсулы

*витаминге бай

*минералдық заттектерге май

#76

*!Теріс энергиялық баланс келесі заттектің жеткіліксіздігімен тығыз байланысты

*майдың

*белоктың

*көмірсудың

*витаминнің

*минералдық заттектің

#77

*!Заттек алмасудың химиялық реакцияларының жылдамдығы реттеледі

*ассимиляция және диссимиляция үрдістерімен

*ферментті және жүйке жүйесі қызметімен

*эндогенді факторлардың әсерімен

*экзогенді факторлардың әсерімен

*гормондар синтезімен

#78

*!Реттелінбейтін энергия шығыны

*еңбек қызметі

*негізгі алмасу

*ойлауда жұмсалатын

*спортпен шұғылдану

*белсенді демалыс түрінде

#79

*!Күшті липотропты әсері бар, бауырды май басудан сақтайтын аминқышқылы

*фениаланин

*метионин

*триптофан

*треонин

*лизин

#80

*!Адам ағзасына көмірсудің артық түсуінен қалыптасатын негізгі фактор

*тері өзгерістері

*артық дене салмағы

*сүйек түзілуінің бұзылуы

*алиментарлық дистрофия

*дене салмағының төмендеуі

#81

*!Кондитерлік өнімдер мен сергіткіш сусындарды шығаруда қолданылатын көмірсу

*лактоза

*крахмал

*галактоза

*гликоген

*фруктоза

#82

*!Сілтілі сипаттағы тағами өнім

*сүт

*балық

*қарақат

*сиыр еті

*тауық еті

#83

*!Минералдық заттектердің негізгі қызметі

*май алмасуға қатысу

*каталитикалық белсенділігі

*организмнің жылу реттеуіне қатысу

*ішек микрофлорасын қалыптандыру

*қышқылды-сілтілі тепе-теңдікті ұстау

#84

*!Кальцийдің организмдегі маңызды қызметі

*өттің бөлінуін арттыру

*гемоглобин синтезіне қатысу

*сүйек тіндерінің қалыптасуына қатысу

*ішектің жиырылғыштығын ынталандыру

*түйілуге қарсы және қан тамырларын кеңейтуші әсер ету

#85

*!Магнийдің адам организміне әсері

*түйілуге қарсы және қан тамырларын кеңейтуші

*жүйке-бұлшық ет қозғыштығын ұстап тұру

*сүйек тіндерінің қалыптасуына қатысу

*гемоглобин синтезіне қатысу

*қан ұюы үрдісіне әсер ету

#86

*!Витаминдердің жалпы биологиялық қасиеті

*биохимиялық үрдістердің катализаторы болып табылады

*организмде қышқылды-сілтілі тепе-теңдікті реттейді

*сүйек тіндерінің қалыптасуына қатысады

*құрылымдық қызмет атқарады

*су-тұз алмасуына қатысады

#87

*!Токоферолдың биологиялық ролі

*протромбин өңдірілуін ынталандырады

*жыныс бездерінің қызметін реттейді

*көру қабілетінің қызметін реттейді

*сүйек түзу процессіне қатысады

*көмірсу алмасуына қатысады #88

*!Витаминге қарсы қасиетке ие заттар

*лютеин

*кварцетиндар

*флавоноидтар

*чай катехиндері

*авидин (шикі жұмыртқа)

#89

*!Алиментарлық витамин жеткіліксіздіктің алдын-алу шарасы

*рационда жануар текті азық-түлік үлесін азайту

*рационда көкөністер мен жемістерді ұлғайту

*витамин препараттарын қолдану

*санитариялық ережелерді сақтау

*тамақтану тәртібін сақтау

#90

*!Жараға қарсы әсері бар витамин тәрізді заттек

*холин

*карнитин

*коэнзим Q₁₀

*витамин U

*пангам қышқылы

#91

*!Ересектерде мырыштың алиментарлық жетіспеущілігі сипатталады

*ақыл ойының дамуының кешеуілдеуімен

*псориазтәрізді акродерматитпен

*темір тапшылықты қаназдықпен

*гепатоспленомегалиямен

*гипогонадизммен

#92

*!Ұзақ гипокалиемиядан туындауы мүмкін

*жүрек аритмиясы

*бұлшық ет спазмы

*гормоналдық бұзылыстар

*артериалдық гипертензия

*дәм мен иіс сезудің бұзылуы

#93

*!Селен тапшылығының клиникалық көрінісі

*темір тапшылықты қаназдық

*кардиомиопатия

*эндемиялық зоб

*ксерофтальмия

*акродерматит

#94

*!Гиперфторозбен байланысты ауру

*ангулярлы стоматит

*флюороз

*қаназдық

*тіс жегісі

*зоб

#95

*!Селеннің маңызды биологиялық ролі

*антиоксидантты қорғанысқа қатысу

*апоптоз үрдісіне атсалысу

*қанда оттегіні тасымалдау

*артерия қысымын реттеу

*қан ұю жүйесіне қатысу

#96

*!Қышқылды сипаттағы тағами өнім

*ет

*сүт

*алма

*қырыққабат

*жапырақты аскөк

#97

*!Рационда натрийдің ұзақ уақыт артық мөлшерде түсуі нәтижесінде дамиды

*тремор

*бұлшық ет спазмы

*бұлшық ет әлсіздігі

*ішектің шала салдануы

*артериалдық гипертензия

#98

*!«Тағамдық заттектер мен энергияға қажеттіліктің физиологиялық нормаларында» қарастырылмайтын халық топтары

*ғылыми және медициналық қызметкерлер

*ауылшаруашылық жұмысшылары

*тау-кен жұмысшылары

*құрылысшылар

*спортсмендер

#99

*!«Тағамдық заттектер мен энергияға қажеттіліктің физиологиялық нормаларында» қарастырылмайтын халық топтары

*науқастар

*ересек ерлер мен әйелдер

*балалар мен жасөспірімдер

*қарт және егде жастағы адамдар

*жүкті және бала емізетін әйелдер

#100

*!Еңбек етуде жұмсалатын энергия шығынының көлемін анықтайтын фактор

*жасы

*тамақтану сипаты

*күйзелістік жағдай

*қоршаған орта жағдайы

*физикалық жұмыс көлемі

#101

*!Өндіріс жұмысшыларының энергия шығыны толығымен автоматтандырылған кезде еңбек қарқындылығы бойынша сәйкес келетін кәсіби топ

*ақыл-ой еңбегімен айналысатындар

*еңбек ауырлығы орташа қызметкерлер

*ауыр физикалық еңбекпен айналысатындар

*жеңіл физикалық еңбекпен айналысатындар

*аса ауыр физикалық еңбекпен айналысатындар

#102

*!Тағамдық заттектерге және энергияға қажеттілік көлемін құрастыруда ескерілетін фактор

*өмір сүру ұзақтығы

*мамандық патологиясы

*еңбек қызметінің сипаты

*сыртқы орта факторларының әсері

*алмасу үрдістерінің қарқындылығы

#103

*!Еңбекке жарамды ересек адамның энергияға қажеттілігін анықтауда ескеріледі

*өмір сүру ұзақтығы

*рухани дамудың ерекшелігі

*ақыл-ойдың даму ерекшелігі

*физикалық дамудың ерекшелігі

*заттек алмасудың жас ерекшелігі

#104

*!Тиімді тамақтанудың бір элементі

*реттелінетін энергия шығындары

*реттелінбейтін энергия шығындары

*негізгі тағамдық заттектердің үйлесімділігі

*негізгі алмасуға жұмсалатын энергияны есептеу

*физикалық жүктемеге кететін энергияны ескеру

#105

*!Тиімді тамақтанудың негізгі ұстанымдарының бірі

*рационның энергиялық құндылығы организмнің энергия шығынынан төмен болуы

*негізгі нутриенттердің адекваттылығы және үйлесімділігі

*тағамда биологиялық белсенді қоспалардың болуы

*витаминдер мөлшері қажеттіліктен басым болуы

*тамақтану тәртібін таңдау дербес болуы

#106

*!Тәуліктік рациондағы белок, май, көмірсу калориясының үлесі

*12-15%; 30-33%; 56-58%

*30-33%; 10-15%; 50-60%

*20-30%; 30-35%; 50-55%

*8-10%; 15-20%; 60-70%

*5-10%; 45-50%; 50-55%

#107

*!Энергиялық құндылығы бойынша 3 реттік тамақтану кезінде ертеңгі, түскі және кешкі ас үлестері

*ертеңгі ас 20%, түскі ас 40%, кешкі ас 40%

*ертеңгі ас 25%, түскі ас 45%, кешкі ас 30%

*ертеңгі ас 25%, түскі ас 35%, кешкі ас 40%

*ертеңгі ас 30%, түскі ас 20%, кешкі ас 50%

*ертеңгі ас 30%, түскі ас 45%, кешкі ас 25%

#108

*!Жаңа туған нәресте мен кіші жастағы сәбилерде белоктық-энергиялық жеткіліксіздіктің көрінісі

*семіздік

*қант диабеті

*атеросклероз

*квашиоркор

*зәр-тас ауруы

#109

*!Белоктың оңтайлы тәуліктік қажеттілігі (1 кг дене салмағына шаққанда граммен)

*0,5-0,7

*0,8-1,2

*1,3-1,5

*1,6-2,0

*2,1-2,5

#110

*!Рациондағы крахмалды және крахмалды емес полисахаридтердің үлесі

*40%

*50%

*30%

*70%

*80%

#111

*!Рациондағы қарапайым көмірсулардың үлесі

*20%

*50%

*30%

*70%

*80%