73.Қозғалтқыштың термодинамикалық схемасы, циклдық жұмысытермиялық пәк

қозғалтқыштың термодинамикалық схемасын қарастырайық (1.6-сурет) Іс жүзінде барлық жылу двигательдеріндегі жылу көзі ретінде отынды жаққанда жүретін химиялық немесе ішкі ядролық реакциялар қолданса, ал салқын жылу көзі ретінде қоршаған ортаны – атмосфераны қолданады. Жұмысшы дене ретінде газ не бу пайдаланылады. Тура циклдардың нәтижелілік сиппатамасы болып термиялық пайдалы әсер коэффициент (ПӘК) болып есептеледі.

74.Тоңазытқыш машинаның термодинамикалық схемасы

.Тоңазытқышмашиналарындажылудытасымалдау процесі төменгітемпературадағыжылукөзден (T₂,q₂) жылулықтыжоғарғытемпературадағыжылукөзге (T₁, q₁), тасымалдауарқылыіскеасады, себебібұлпроцестііскеасыруүшінтоңазытқышмашинағажұмсалғанжұмыссырттанберіледі. Сондатөменгіжылукөзq₂мөлшердегіжылулықтыбереді, алжоғарғыжылукөзq₁= q₂+l_цмөлшердегіжылулықтыалады, соныментоңазытқыш машина жұмысыl_ц<0. (1.7- сурет). Тоңазытқышмашинаныңтермодинамикалықсхемасы. 1.7-сурет. Керіциклдажұмысl_цжылуғаq₁ауысадынемесеоныңжетілдікдәрежесітоңазытқышкоэффициентіменεанықталады. Тоңазытқышкоэффициенттоңазытқышкамерадан цикл бойыншаалынғанжылумөлшерінің, осыциклдажұмсалғанжұмысқақатнасыарқылытаблады.ε=

75.Карно циклы тура және кері

Теориялық циклда Т₁ және Т₂ температуралары аралығындағы термиялық п.ә.к. ең жоғары болуы мүмкін болатынын француз ғалымы Сади Карно 1824 ж. айтқан болатын. Тура Карно циклы (1.8, а - сурет): екі изотермадан 1-2, 3-4 және екі адиабаттан 2-3, 4-1 турады. 1.8, а суреттегі 1-2 сызығының жолында тұрақты температурада Т₁ жылу q₁ беріледі де, ал 3-4- жолында q₂ жылу қабылдағышқа жіберіледі. 1.8 а, б – сурет. Карно циклы: а) тура; б) кері . Карно циклі тура өтіп қана қоймайды, сонымен қатар ол қайтымды (кері) циклдеде өтеді.(1.8, б - сурет). Карноның кері циклің іске асыру үшін, әр түрлі температурадағы екі жылу көзі қажет – жылу бергіш (q₂) және жылу қабылдағыш (q₁). Тура Карно циклінің термиялық п.ә.к. η=1-Т₂/Т₁ , ал Карноның кері циклдағы тоңазытқыш коэффициенті е=Т₂/Т₁-Т₂= . Тура Карно циклі жылу двигательдерінің кез келген циклдарын жетілдіруде баға беру үшін қолданалады. Карноның тура циклының термиялық п.ә.к.-ті және кері циклінің тоңазытқыштық коэффициентті заттардың қасиетіне тәуелді емес, бірақ жылу беру және жылу қабылдауыштардың абсолюттік температураларына байланысты болады. Бұл Карно теоремасының негізгі мағынасы. Тоңазытқыш және жылыту техникалында кері циклдарындың салыстырмалы нәтижелегіп анықтау үшін Карноның кері циклі үлгі ретінде (эталон) қолданылады.Сонымен Карно циклы – жылуды жұмысқа (немесе жұмысты жылуға) толық айналдыратын қайтымды айналмалы процесс.