ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қ.И. Сəтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті

Кафедра «Машина құрылым негіздері мен бөлшектері»

КУРСТЫҚ ЖҰМЫС

«Шынжырлы конвейердің жетегін жобалау» тақырыбына

5В071200 Мсб-14-7қ

(мамандық шифры, атауы)

Орындаған: Хұрметханұлы Б .

Ғылыми жетекші:

Аға оқытушы

(ғылыми дəрежесі, атағы)

Алипов Қ.С

«30» қараша 2016ж

Қалып бақылаушы:

Аға оқытушы

(ғылыми дəрежесі, атағы)

Алипов Қ.С

«30» қараша 2016ж

Алматы 2016

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қ.И. Сəтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті

Өнеркәсіптік инженерия институты

« Құрылым негіздері мен бөлшектері» кафедрасы

5В071200- “Машина жасау”

Курстық жұмысты даярлауға

ТАПСЫРМА

Студентке: Хұрметханұлы Бекболатқа

Жобаның тақырыбы : «Шынжырлы конвейердің жетегін жобалау»

Орындалған жұмыстың өткізу мерзімі :«30» қараша 2016 жыл

Курстық жұмыстың бастапқы мəліметтері: F = 2 kH; = 0,6 м/с;

t = 100мм; z= 9мм;H= 720 мм

Есеп–түсініктеме жазбаның талқылауға берілген сұрақтарының тізімі

менқысқаша курстық жұмысының мазмұны:

1. Электр қозғалтқыштың қуаты мен айналу жиілігін анықтау.

2. Жетектің беріліс қатынасын анықтау.

3. Беріліс дөңгелектерінің геометриялық өлшемдерін анықтау.

4. Жетектің күштік және кинематикалық көрсеткіштерін анықтау

Графикалық материалдардың тізімі (міндетті түрде қажет сызбалар

көрсетілген):

1)Жинақ сызбасы

2) Бөлшектеу сызбасы

Ұсынылған негізгі əдебиеттер:

1)Чернавский . К.Н . Боков и.др / Курсовое проектирование деталей машин Учебное пособие для техникумов: Москва «Машиностраение». 1987-960с

2) Н.А. Иванов / Курсовое проектирование деталей машин: Учебное пособие

для ВУЗ-ов :М: «Машиностраение».1979-1280с

3) Д.Серікбаев, С. Тәжібаев / машина деталдары .: Алматы.: «Мектеп» 1983-290б

Машиналарды құрылымдау негіздері пәні Студент Институт

ТАПСЫРМА ДМ­-05

F = S1– S2 – атанақтағы шеңберлік күш; v – таспаның жылдамдығы. Құрылымын құру: 1. Бәсеңдеткіштің жалпы көрінісі 2. Жетекші білік 3. Бөлшектер чертежі Нұсқа Параметрі 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 F, кН 1,25 1,75 1,85 2,0 2,50 2,70 3,5 3,65 4,00 4,50 V, м/с 0,95 0,7 0,65 0,6 0,8 0,75 0,9 0,8 0,6 0,7 t, мм 80 125 125 100 100 80 125 150 160 180 z, мм 13 11 8 9 10 12 11 9 8 10 H, мм 700 700 750 720 740 740 720 680 720 700 L,мм 550 600 550 600 550 600 550 600 550 600 Берілген күні Жетекші Алипов Қ.С

Мазмұны

Кіріспе __________________________________________________________4

Қозғалтқыш таңдау және жетектің кинематикалық есебі ________________5

Бұрамдық бсәсеңдеткіштің есебі ____________________________________6

Бәсеңдеткіштің білігін алдын ала есептеу және бұрамдық және бұрамдық дөңгелектің құрылымын жасау ______________________________________9

Шынжырлы берілістің есебі ________________________________________11

Бәсеңдеткіш құрастыруының бірінші кезеңі ___________________________15

Мойынтіректердің мерзімділігін тексеру _____________________________16

Бәсеңдеткішті құрастыруының екінші кезеңі __________________________17

Қорытынды______________________________________________________18

Қолданылған әдебиеттер тізімі______________________________________19

Қосымша А

Қосымша Б

КІРІСПЕ

Машина бөлшектері курсы барлық машиналарға тән бір типтес жалпы детальдардың конструкциясын жобалау жолдарын, қандай материялдан жасауға болатынын және оларды беріктікке, төзімділікке есептеу жолдарын үйрететін ғылым. Машина детальдары, яғни тетіктері дегеніміз бұзбайынша ажыратуға келмейтін машина бөлшектері.

Бұл курстық жұмыста тісті берілісті бәсеңдеткішті жобалаудың жолын үйрендік. Өзара айқасқан біліктер арасында қозғалысты беруге бұрамдық берілістер қолданылады.

“ҚҰРЫЛЫМДАУ НЕГІЗДЕРІ МЕН Машина бөлшектері” пәні бойынша курстық жобаны орындаумен студенттерді дайындаудың жалпы техникалық циклы аяқталады. Бұл олардың бірінші өзіндік шығармашылық инженерлік жұмысы, оны орындау кезінде студент алда өткен пәндер бойынша білімдерін қолданады. Олар: материалдар кедергісі, теориялық механика, металдар технологиясы және т.б.

Курстық жоба объектілері: ол көбінесе жалпы қолданыс бөлшектерін қолданатын әр түрлі машиналар мен механизмдер жетектері.

Курстық жобаны орындауды студент механизм жүйесін таңдаудан бірте-бірте көпнұсқалы есептеулерді өтіп, оны жұмыс сызбаларында жүзеге асырады. Инженерлік шығармашылықпен айнылыса, студент сенімді және ұзақ жұмыс істейтің, шығарулыда және эксплуатациялауда тиімді, қауіпсіз және қолдануда қолайлы машиналар шығарудың жаңа жолдарын тауып, сезуді үйренеді.

1 Қозғалтқыш таңдау және жетектің кинематикалық есебі

1.1 кестесі бойынша жетек құрамына кіретін барлық берілістер мен жабдықтардың жеке ПӘК-терін аламыз

_бұр= 0,8 – бұрамдықты беріліс үшін;

_ш.б.= 0,95 – ашық шынжыры беріліс үшін;

_жалғ= 0,98 – жалғастырғыш ПӘКі;

_дм= 0,99 – бір жұп домалау мойынтірегіндегі шығынды есепке алатын коэффициент.

Жетектің жалпы ПӘК-ін анықтаймыз

_ж= _{бұр ш.б. жалғ дм}³=0,8 0,93 0,98 0,99 =0,707. (1)

Электроқозғалтқыштың қажетті қуатын анықтаймыз

= =2×0,6/0,707=1,69кВт. (2)

Атанақ білігінің айналу жиілігін анықтаймыз

айн/мин. (3)

Анықтама кестесінен қуаты Р_э.қ. ≥

ң жалпы беріліс санын анықтаймыз:

Р_қаж = 1,51 кВт үш қозғалтқышты қарастырамыз

4АМ80В2У3, Р_эқ=2,2; n_ном = 2850айн/мин;

4АМ90L4У3, Р_эқ=2,2; n_ном = 1425 айн/мин;

4AM100L6У3, Р_эқ=2,2Ғ n_ном = 950 айн/мин.

Үш түрлі нұсқа үшін жетекті

u жi =n_i/n_A. (4)

1 нұсқа

u ж1 =2850/40=71,2

2 нұсқа

uж2=n₂/nA=1425/40=35,6

3 нұсқа

uж3=n₃/nA=̷̷̷̷950/40=23.7

2-нұсқадағы қозғалтқышты таңдаймыз, яғни ол үшін жетектің жалпы беріліс саны u = 35.6

Жетектің жалпы беріліс санын сатыларға жіктейміз, ол үшін стандарт қатарынан бұрамдықты берілістің беріліс санын u_бұр=16 деп қабылдаймыз.

Онда шынжырлы берілістің беріліс саны

= = =2,22 (5)

Бәсеңдеткіштің әр білігінің айналу жиілігі мен бұрыштық жылдамдығын анықтаймыз:

жетеші біліктікі

n = 1425 айн/мин; = = =149,5 ;

аралық біліктікі

n₂ = n₃ = = = 72,3; = = = =7,56 ;

жетектегі біліктікі

n = = =32 айн/мин; = = =3,34 .

Бәсеңдеткіш біліктері мен атанақтағы қуат және бұраушы моменттерді анықтаймыз

P₁ = P_{қаж жалғ дм} = 1,69 0,98 0,99=1,63 кВт;

P₂ = Р_{1 бұр дм} =1,63 0,8 0,99 = 1,3 кВт; (9)

P₃ =P₂ =1,3 кВт;

P₄ = P₃ =1,3 0,95 0,99=1,2кВт.

Т₁ = = = 10,9 10 H мм;

Т₂= = = 172 10 H мм; (10)

Т₃ =Т₂=172 10 Н мм;

Т₄ = = =359 10 Н мм.

2 Бұрамдықты бәсеңдеткіштің есебі

Бұрамдық пен бұрамдық дөңгелегі тәжісінің материалдарын таңдаймыз. Бұрамдық үшін қаттылығы HRC 45-тен кем емес шынықтырылған және ажарланған болат 45 маркасын қабылдаймыз.

Алдын ала іліністегі сырғанау жылдамдығын табамыз

м/с (11)

Сырғанау жылдамдығына сай 3.5 кесте бойынша II топтан арзандау, ортадан тебу әдісімен алынған қола маркасын БрА9Ж3Л таңдаймыз;

Бұрамдықты дөңгелек тәжісінің материалы үшін 3.6 кесте бойынша мүмкіндік жанасу кернеуін анықтаймыз. Бұрамдық орамының қаттылығы ≥ 45 HRC болғандықтан

. (12)

Бір бағытты жұмыс үшін иілуге мүмкіндік кернеуі.

[ ] =К [ ] =((0.08 530)+(0.25 245))0.543=56.28 МПа, (13)

мұндағы К =0.543

Алдын - ала жүк коэффициенті К=1,2 деп қабылдаймыз. Жанасу беріктігінің шартынан осаралық қашықтығын анықтаймыз.

_w=( +1) =

=(32/10+1) =91мм. (13)

Стандарт қатары бойынша _w =100 деп қабылдаймыз.

Модуль: m =5; q=8

Тексеру

_w=m(q+z)/2=100мм (14)

Бұрамдықтың негізгі өлшемдері:

Бөлгіш диаметрі:

d =q m =8·5 =40 мм; )

Орамдарының төбесін қамтитын шеңберінің диаметрі:

d = d +2 m =40+10 =50 мм; (16)

Орамдарының ойығын қамтитын шеңберінің диаметрі:

d = d - 2,4 m =40 – 2,4 5 =28 мм; (17)

Бастапқы шеңберінің диаметрі:

d =m(q+2x)=5 8 =40 мм; (18)

Орамының көтерілу бұрышы түзетімен берілістер үшін

= = =0,25; (19)

= 0,25=15,59 . (20)

Бұрамдық дөңгелегінің негізгі өлшемдері:

Бөлгіш шеңбер диаметрі:

d = =32·5=160мм. (21)

Тістер төбесінің диамтрі:

= d +2m =160+10 =170 мм. (22)

Тістер табанының диаметрі:

= d - 2,4m =160 – 12 =148 мм. (23)

Ең үлкен диаметрі:

d =170+ 177.5 мм. (24)

Тәжісінің ені:

=0,75 50 =37,5 мм. (26)

=37,5 мм деп қабылдаймыз.

Бұрамдықтың шеңберлік жылдамдығы:

= = =2,98 м/с. (27)

Сырғанау жылдамдығы:

= = =3 м/с. (28)

Мұндай жылдамдықта: [ ] =227.75 Н/мм (4.9-кесте) ауытқуы

100%=0.8%. (29)

Тіректердегі шығынды майды араластырып шашыратқандағы шығынды есепке алғандағы бәсеңдеткіштің ПӘК-і

=(0,95 0,96) =(0,95 0,96) 0,80 0,84 (30)

=0,82деп қабылдаймыз

4.7 кесте бойынша 7-ші дәлдік дәрежелі тістің жұмыс істелмейтін бүйір жақ саңылауы қалыпты беріліс үшін жүктің динамикалық коэффициенті =1,1 болады.

Жүктің бір қалыпты тарайтынын есепке алатын коэффициент:

=1+ =1+( ) (1-0,6) =1.1 (31)

Мұндағы бұрамдықтың деформация алу коэффициенті q =8 және z =2 болған кезде =57 (4.6-кесте)

Жүк коэффициенті:

= =1,1 1,1 1,21. (32)

Жанасу кернеуін тексереміз

= = , (33)

ауыткуы 7%

Бұрамдық дөңгелегі тістерінің беріктігін иіліуге тексеру

Эквивалент тістер саны

= = =35,36 (34)

Тіс беріктігінің коэффициенті 4.5 – кесте бойынша =2,32

Иілу кернеуі:

= = =3,44 . (35)

[ ]=3,44 шамадан әлдеқайда төмен

Ілінестегі күштерді анықтаймыз.

Бұрамдықтағы шеңберлік күш, бұрамдық дөңгелегіндегі өстік күшке тең болады

= = = =545Н. (36)

Бұрамдық дөңгелегіндегі шеңберлік күш, бұрамдықтағы өстік күшке тең болады

= = = =2150Н; (37)

Радиалдық күш:

= = =2150 =782,53 Н. (38)