*Тамақтанудың физиологиясы мен биохимиясы*1*73*5*

#1

*!Ассимиляция үрдісі бұл

*организм тіршілігі мен өсіп-дамуына қолданылатын қажетті заттектердің түзілу үрдісі

*органикалық заттектердің ыдырауы мен олардың түсуін қамтамасыз ету үрдісі

*заттектердің ыдырауы, оның оттегімен тотығып, организмнен шығарылуы

*тәулік бойы энергияның түсуі мен жұмсалуының сәйкестігі

*ішкі ағзалардың жұмысына шығындалатын энергия

#2

*!Диссимиляция үрдісі бұл

*ішкі ағзалардың жұмысына шығындалатын энергия

*тәулік бойы энергияның түсуі мен жұмсалуының сәйкестігі

*биохимиялық реакциялар үшін организмге қажет энергияның түзілуі

* заттектердің ыдырауы, оның оттегімен тотығып, организмнен шығарылуы

*органикалық заттектердің ыдырауы мен олардың түсуін қамтамасыз ету үрдісі

#3

*!Заттек алмасудың бұзылуына алып келетін фактордың бірі

* үйлесімсіз тамақтану

*физикалық жүктеме

*дене салмағы

*жынысы

*жасы

#4

*!Ұзақ уақыт теріс энергиялық баланс нәтижесінде дамитын ауру

*семіздік

*маразм

*қант диабеті

*атеросклероз

*гипертониялық ауру

#5

*!Ұзақ уақытқа созылған оң энергиялық баланс нәтижесінде дамитын ауру

*алиментарлық дистрофия

*гипертониялық ауру

*квашиоркор

*пеллагра

*маразм

#6

*!Реттелінетін энергия шығыны

*тіршілік үшін қажетті жүйелердің қызметін реттеуге кететін

*тағамның спецификалық-динамикалық әрекетіне кететін

*еңбек әрекетіне жұмсалатын

*бұлшық ет тонусына қажетті

*негізгі алмасуға жұмсалатын

#7

*!Негізгі алмасудың мөлшеріне әсер етеді

*бұлшық ет қызметінің көлемі мен сипаты

*орталық жүйке жүйесінің жағдайы

*еңбек әрекетінің сипаты

*үй жұмысының түрлері

*спортпен шұғылдану

#8

*!Көмірсуға бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*4-7

*8-12

*13-17

*18-22

*22-26

#9

*!Белокқа бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*10-20

*50-60

*70-80

*30-40

*90-100

#10

*!Майға бай тамақты қабылдағанда негізгі алмасудың жоғарылау пайызы

*15-25

*4-14

*26-36

*40-51

*53-64

#11

*!Гликоген түзу үшін организмде тез және жеңіл қолданылатын көмірсу

*клетчатка

*глюкоза

*крахмал

*лактоза

*пектин

#12

*!Сүтте және сүт өнімдерінде ғана кездесетін көмірсу

*пектин

*глюкоза

*лактоза

*фруктоза

*клетчатка

#13

*!Бауырда аз мөлшерде болатын көмірсу

*гликоген

*фруктоза

*крахмал

*лактоза

*пектин

#14

*!Тағамның толыққұндылығын анықтауда есептелінетін аминқышқылдарының «триадасы»

*треонин, триптофан, метионин

*лизин, триптофан, метионин

*метионин, валин, цистин

*лизин, валин, гистидин

*валин, глицин, цистин

#15

*!Лецитин жататын топ

*белок

*стерин

*витамин

*фосфолипид

*қаныққан май қышқылы

#16

*!Организмде холестериннің артық мөлшерінің жиналуына кедергі жасайтын заттек

*глобулин

*лецитин

*лактоальбумин

*қаныққан май қышқылы

*қанықпаған май қышқылы

#17

*!Зоостериннің негізгі өкілі

*лецитин

*витамин

*ситостерин

*холестерин

*сфингомиелин

#18

*!Күкіртқұрамдас аминқышқылы

*серин

*аланин

*тирозин

*триптофан

*метионин

#19

*!Қаныққан май қышқылы

*пальмитин

*арахидон

*линолен

*линоль

*олеин

#20

*!Глюкозаның негізгі қызметі

*гормондар синтезіне қатысады

*бас миына энергияны жеткізуші

*ішкі секреция бездерінің қызметін реттейді

*сүт қышқылды бактериялардың дамуына ықпал етеді

*жасуша протоплазмасының негізгі құрылымдық элементі

#21

*!Холестериннің тағамдық көзі

*өсімдік майы

*сарымсақ

*жұмыртқа

*қара нан

*алма

#22

*!Энергия шығынының реттелінетін түрі

*негізгі алмасу

*жылу алмасуы

*тұз-су алмасуы

*жүйке-бұлшық ет қызметі

*тамақтың өзіне тән динамикалық әрекеті

#23

*!Көмірсу жеткіліксіздігінің нәтижесінде дамиды

*қанда глюкоза деңгейінің төмендеуі

*бауыр қызметінің нашарлауы

*сүйек түзілуінің бұзылуы

*артық дене салмағы

*терідегі өзгерістер

#24

*!Сүт өнімдеріндегі көмірсу сіңімділігінің орташа пайызы

*15-28

*35-48

*55-68

*1-14

*85-98

#25

*!Азық-түлікте бос күйінде кездеспейтін моносахарид

*лактоза

*глюкоза

*крахмал

*сахароза

*галактоза

#26

*!Сүт көмірсуы - лактозаның ыдырау өнімі болып табылатын көмірсу

*манноза

*сахароза

*мальтоза

*фруктоза

*галактоза

#27

*!Дисахарид

*сахароза

*галактоза

*фруктоза

*крахмал

*глюкоза

#28

*!Аса көп энергия бөлетін тағамдық заттек

*аминқышқылы

*витаминдер

*көмірсу

*белок

*май

#29

*!Моноқанықпаған май қышқылы

*линол

*олеин

* линолен

*арахидон

*миристин

#30

*!Энергия шығынын анықтаудың кең таралған әдісі

*сұрау-өлшеу

*тікелей калориметрия

*кестелік-хронометражды

*тікелей емес калориметрия

*алиментарлық энергометрия

#31

*!Тағамда С витаминінің мүлде болмауынан туындайтын ауру

*бери-бери

*қырқұлақ

*қаназдық

*пеллагра

*рахит

#32

*!Аскорбин қышқылының организмдегі физиологиялық қызметі

*реттеуші

*цистеиннен метионин түзілуіне қатысу

*кальций мен фосфор теңгерімін ұстап тұру

*тотығу-тотықсыздану реакцияларына қабілеттілігі

*жүйке және бұлшық ет жасушаларының ферментативті емес рөлі

#33

*!Антигеморрагиялық витамин

*Е

*В₁

*К

*В₁₂

*Д

#34

*!Тиамин (В₁) авитаминозының аталуы

*рахит

*анемия

*скорбут

*пеллагра

*бери-бери

#35

*!Рибофлавин жеткіліксіздігінің клиникалық белгілері

*қызыл иектің қанағыштығы

*ангулярлы стоматит, хейлоз

*үдемелі жүрек жеткіліксіздігі

*мегалобласты анемияның дамуы

*дененің әр бөліктерінде ауру сезімі, тырысулар болуы

#36

*!РР витаминінің негізгі тағамдық көздері

*цитрусты жемістер

*сүт және сүт өнімдері

*балық майы, сары май

*сиыр бауыры, дәнді-дақылдар

*сары-сарғыш түсті көкөністер мен жеміс-жидектер

#37

*!Рахиттің көріністерінің бірі

*көру анализаторының қараңғыға бейімделу уақытының төмендеуі

*қаңқаның дұрыс дамымауы мен деформациясы

*организмнің иммунореактивтілігінің төмендеуі

*қорғаныс-бейімделу механизмдерінің әлсіреуі

*гепатобилиарлы жүйенің зақымдалуы

#38

*!Организмнің коллагенді құрылымымен байланысы бар витамин

*токоферол

*пиридоксин

*кальциферол

*пантатен қышқылы

*аскорбин қышқылы

#39

*!Фолий қышқылының негізгі тағамдық көздері

*сүт және сұйық сүт өнімдері

*саумалдық, салат жапырағы

*кептірілген және балауса итмұрын

*ашытылған қырыққабат, тәтті бұрыш

*цитрусты және тропикалық жеміс-жидектер

#40

*!Қышқылдық сипаттағы макроэлемент

*калий

*натрий

*магний

*кальций

*фосфор

#41

*!Сілтілі сипаттағы макроэлемент

*кальций

*марганец

*фосфор

*күкірт

*хлор

#42

*!Тамақтағы А витаминінің көзі

*алма

*бауыр

*өсімдік майы

*астық өнімдері

*бұршақ тұқымдастар

#43

*!Биожетімді фосфордың тағамдық көзі

*күріш

*балық

*картоп

*сары май

*өсімдік майы

#44

*!Тамақтағы тиаминнің негізгі көзі

*апельсин

*итмұрын

*қара қарақат

*үрмебұршақ

*жылтыратылған күріш

#45

*!Калийдің негізгі тағамдық көздері

*нан-бөлке өнімдері

*ет және ет өнімдері

*кондитерлік өнімдер

*сүт және сүт өнімдері

*кептірілген жемістер, жеміс-жидектер

#46

*!Фосфордың организмдегі физиологиялық қызметі

*қан ұюы үрдісіне әсер етеді

*өттің бөлінуін жоғарылатады

*гемоглобин синтезіне қатысады

*кальций алмасуымен тығыз байланысты

*ішек жиырылғыштығын ынталандырады

#47

*!Темірге бай тағами өнім

*кептірілген өрік

*үрмебұршақ

*бауыр

*картоп

*сүт

#48

*!Токоферолдың көп мөлшерімен ерекшеленетін тағами өнім

*дәнді дақылдар

*өсімдік майы

*көкөністер

*ет өнімдері

*жемістер

#49

*!«Тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары» бойынша ересек еңбекке жарамды ер адамдар үшін қарастырылған кәсіби топтың саны

*4

*5

*6

*7

*8

#50

*!Ересек еңбекке жарамды әйелдер үшін «Тағамдық заттектер мен энергияға физиологиялық қажеттілік нормалары» бойынша қарастырылған кәсіби топтың саны

*4

*5

*6

*7

*8

#51

*!Ересек еңбекке жарамды адамдардың тамақтануында белок, май, көмірсудың оңтайлы

арақатынасы

*1: 0,5: 4

*1: 1: 4

*1:1:3

*1:2:5

*1:3:7

#52

*!Ересек еңбекке жарамды адамның тағам үлесіндегі кальций мен магнийдің оңтайлы арақатынасы

*1: 1

*1: 1,5

*1: 2

*1: 4

*1: 5

#53

*!Ересек адамға тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын белоктың мөлшері

*5-8,5%

*10-13,5%

*18-20,5%

*25-30%

*40-45%

#54

*!Ересек адамның тәуліктік рационындағы жалпы белоктың үлесінен жануар текті белоктың ұсынылған мөлшері

*25-30%

*40-49%

*50-60%

*61-70%

*71-80%

#55

*!Ересек адамның тәуліктік рационындағы жалпы майдың үлесінен өсімдік текті майдың ұсынылған мөлшері

*25-30%

*40-50%

*50-60%

*60-70%

*70-80%

#56

*!Тәуліктік рационның жалпы калориясынан көпқанықпаған май қышқылдарының ұсынылған мөлшері

*6-10%

*15-25%

*30-40%

*45-55%

*60-70%

#57

*!Ересектер үшін тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын майдың мөлшері

*12-14%

*27-30%

*56-58%

*60-65%

*70-75%

#58

*!Ересек адамға тәуліктік рационның жалпы энергия құндылығынан ұсынылатын көмірсудың мөлшері

*27-33%

*45-55%

*56-61%

*63-69%

*70-75%

#59

*!Ересек адамның аскорбин қышқылына тәуліктік қажеттілігі (мг)

*1-3

*5-10

*20-30

*50-60

*70-80

#60

*!Ересек адамның кальцийге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*100

*600

*300

*1500

*1000

#61

*!Ересек адамның фосфорға тәуліктік қажеттілігі (мг)

*100

*800

*300

*1500

*1200

#62

*!Ересек адамның магнийге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*1000

*400

*800

*200

*50

#63

*!Ересек адамның йодқа тәуліктік қажеттілігі (мкг)

*50

*150

*300

*450

*500

#64

*!Ер адамның темірге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*5

*30

*15

*20

*10

#65

*!Әйелдің темірге тәуліктік қажеттілігі (мг)

*9

*36

*18

*54

*72

#66

*!Е витаминінің негізгі тағамдық көздері

*көкөністер-жемістер

*нан-бөлке өнімдері

*өсімдік майы

*сүт өнімдері

*ет өнімдері

#67

*!Күнделікті тағам рационында фолий қышқылы жеткіліксіздігінің көрінісі

*кератоз

*гепатит

*конъюктивит

*ангулярлы стоматит

*макроцитарлы қаназдық

#68

*!Рационда мырыштың негізгі көздері

*нан-бөлке өнімдері

*жеміс-жидектер

*теңіз өнімдері

*көкөністер

*шырындар

#69

*!Қан түзуге қатысатын микроэлемент

*марганец

*кобальт

*селен

*фтор

*йод

#70

*!Организмнің энергия шығынын анықтау әдісі

*анкеталық

*сұрау-өлшеу

*баланстық есептеу

*бюджеттік тексеру

*кестелік-хронометражды

#71

*!Энергия шығыны орташа деңгейдегі адам үшін көмірсулардың тәуліктік қажеттілігі (гр)

*50-60

*70-100

*150-190

*200-290

*300-400

#72

*!Энергия шығыны орташа деңгейдегі адам үшін майлардың тәуліктік қажеттілігі (гр)

*50-60

*70-100

*150-190

*200-290

*300-400

#73

*!Алиментарлық дистрофияның көрінісі

*жүдеу

*семіздік

*гипервитаминозды жағдай

*иммунитеттің жоғарылауы

*жұмысқа қабілеттіліктің артуы