7. Тамырды уақытша шунтиралау.

Бұл әдісті ірі магистральді тамырлардың зақымдалуы кезінде, негізінде артерияның, қанағу тоқталу кезінде, қолдану қажет, болмаса бұл жағымсыз жағдайларға және адамның өміріне қауіп әкеледі.

Бұл әдіс хирургтің тамырды тіге алмаған кезінде, аумақтық ауруханада тамырлық операция жағдайларында қолданылады, ал транспортирлеу ұзақ уақыт алады.

Магистральді қанағуды сақтау үшін және ишемиялық гангрена болмау үшін хирург зақымдалған және үзілген тамырларға түтік қоя алады (полиэтиленді, шыны) және магистральді фиксирлейді.

Транспортирлеу кезінде аяқтамаларды иммобилизациялау және антикоагулянт тағайындау қажет (шунттық жылжуына және протездің тромбозына профилактика).

Қан кетуді мүлдем тоқтату.

Әдістері:

Қан кетуді мүлдем тоқтату әдісі, табиғатына байланысты: механикалық, физикалық (термиялық), химиялық және биологиялық болып бөлінеді.

Механикалық әдістер ең сенімді.

1. Тамырды таңу. 2 түрі болады.

· Жарақатта тамырды таңу

· Жарақатты ұзаққа таңу: мұнда ірі, жиі магистральді бағананың проксимальді жерінің зақымдалуы туралы айтылады. Тамырды ұзаққа таңудың ең негізгі кемшілігі ұлпаның қанмен қоректенбеуі, жарақатты таңу кезінен гөрі. Бұл әдіс жақсы емес, керек кезде ғана қолданылады.

Ұзаққа таңудың көрсеткіштері:

Тамырдың соңғы жағы көрінбейді, үлкен бұлшықеттік массивтен.

Іріңді жарақаттан екіншілік аррозивті қанкету.

2. Тамырды тігу.

Кей кезде, қанкеткен тамыр жарақаттың беткейіне шықпаса, және оны қысқышпен ұстай алмаса, тамырдың жан-ағын кисеттік немесе Z-тәрізді тігіспен қоршаған ұлпаларды тартып, жіппен тігеміз.

3. Бұрмалау, тамырды қысу.

Ұсақ тамырдан қан кеткенде қолданылады, негізінде венадан. Бұрмалаған кезде тамыр қабырғасы максимальді жарақаттанады, бұл тромб түзілуге алып келеді.

4. Жарақат тампонадасы, қысып байлау-бұлар қанкетуді уақытша тоқтататын әдістер болып табылады, бірақ мүлдем тоқтатуы да мүмкін.

5. Тамырдың эмболизациясы-эндоваскулярлық хирургияға жатады. Бұл әдістің негізінде, сельдингер бойынша катеризация жасағаннан кейін жарақаттанған жерге жасанды, обтурациялық артерия тесігінің эмболы жасалады (спираль, химиялық зат, спирт, полистирол)

6. Қан кетумен күрестің арнайы әдістері.

Операцияның жеке түрлері-спленэктомия (зақымдалған кезде) асқазан резекциясы (гастродуоденальді қанкеткен кезде), лобэктомия (өкпеден қан кеткенде) қанкетуді тоқтатудың механикалық әдістеріне жатады. Қанкетуді тоқтатудың арнайы әдістерінің біріне Блектор обтураторы зондын қолдану болып табылады, өңештің және жүректің венасының варикозды кеңеюінен қан кеткен кезде.

7. Тамырлық тігіс және тамыр реконструкциясы. Оларды ірі магистральді тамырлардың зақымдалуында қолданады, науқастың өміріне қауіп келтіретін жағдайларда.

Қолдық және механикалық тігіс болады. Тамыр қабырғасының зақымдалу дәрежесіне байланысты қолданылатын әр түрлі қарсылық варианттары бар: шеттерін тігу, шетін жамау, “сол жақтарын” біріктіріп анастомоз резекциясын жасау, протездеу (тамырды ығыстыру), шунтирлау (қан келу үшін айналмалы жасау).

Тамыр реконструкциясы кезінде протез және шунт ретінде әдетте аутовена немесе синтетикалық материал қолданылады.

Тамырлақ операцияларға мынандай талаптар қойылады: герметиканың жоғары дәрежесі; қандағы ток бұзылудың болмауы (тарылуы, оралуы); тамыр тесігінде тігіс материалының аз болуы; тамыр қабырғасының қабаттарын біріктіру.

Ескеру керек, қантоқтатудың барлық әдістерінің ішіндегі ең жақсысы тамырлық тігіс жасау болып табылады (немесе тамыр реконструкциясы)-тек осы кезде ұлпаның қанмен қоректену көлемі сақталады.

Физикалық әдістер, кейде термиялық әдістер дейді, олар төмен және жоғары температура негізінде қолданылады.

1. Төмен температураны қолдану-гемостика механизм әсері-бұл қантамырлардың спазмы, қанағудың баяулауы және тамыр тромбозы.

Қолданылады:

a) Жергілікті гипотермия (көпіршікті мұзбен қою, зондпен суық ерітінді енгізу және т.б.

ІІ. Резорбтивті әсердің гемостатикалық средствалары:

Негізгі препараттар:

1. Фибринолиздің ингибиторлары (аминокопрон қышқылы)

2. Кальций хлориді-гипокальциемия кезінде қолданылады

3. Тромбоплостиннің тез тзілуіне әсер ететін заттар-дицинон, этамзилат

4. Спецификалық әсердегі затта (питуитрин-жатырдан қан кету кезінде қолданылады)

5. К витаминінің синтетикалық аналогы (викасол) протомбинді синдездейді. Әсіресе бауыр функциясының бұзылуына негізделген.

І. Жергілікті әсер ету тәсілдері 2 түрге бөлінеді:

- Өз организмінің тканьін пайдалану-жиі май тканьдерін, бұлшық ет тканьін пайдаланады.

- Биологиялық пайда болған құрылымдарды пайдаланады. Плазманың гемо және гетерогенді компоненттері пайдаланады.

Негізгі препараттар:

1. Тромбин-тек қана жергілікті пайдаланады (!) ұнтақ және сұйықтық немесе басқа гемостотикалық заттармен қосып пайдаланылады.

2. Фибриноген-таза жергілікті гемостотикалық заттар ретінде қолданылмайды.

ІІ. Жалпы әсер ету тәсілдері:

Биологиялық методтың жалпы қолданылуы биологиялық пайда болған заттар тромб түзілуді тездетеді.

Негізгі препараттар:

а) Фибринолиздің ингибиторлары. Толық қанды құю (гемостатикалық доза 250 мл). б) Плазманы құю: тромбоциторлы массаны құю.

с) Криохирургия-хирургияның арнайы бөлімі. Бұл жерде өте төмен температураны қолданады. Локальды мұздатуды ми, бауыр операцияларында, тамыр ісіктерін емдегенде.