Тақырып № 16. Аминқышқылдар – гетерофункционалды органикалық қосылыстар. Аминқышқылдардың жіктелуі, құрылысы, номенклатурасы, химиялық қасиеттері, стереоизомериясы

1. Кыздырғанда лактам түзеді:

1) 2-аминобутан қышқылы

2) 4-гидроксибутан қышқылы

3) 3-гидроксибутан қышқылы

4) 3-аминобутан қышқылы

5) 4-аминобутан қышқылы

2. a-Аминқышқылының тотыға дезаминденуі нәтижесінде түзіледі:

1) гидроксиқышқыл

2) карбон қышқылы

3) оксоқышқыл + NН3

4) дикарбон қышқылы

5) карбон қышқыл

3. a-Аминқышқылының тотықпай дезаминденуі нәтижесінде түзіледі:

1) аммиак және қанықпаған карбон қышқыл

2) азот

3) азот оксиді

4) азот қышқылы

5) азотты қышқыл

4. Глутамин (2-аминпентанди) қышқылының монодекарбоксилденуі

нәтижесінде түзіледі:

1) 3-аминобутан қышқылы

2)2-аминобутан қышқылы

3) 5-аминопентан қышқылы

4) 3-аминопропан қышқылы

5) 2-аминопропан қышқылы

5.a-Аминқышқылы азотты қышқылымен (НNО2)әрекеттескенде түзіледі:

1) NH₃

2) гидроксиқышқыл + N₂

3) NО

4) NO₂

5) N₂O

6. Тотығуы нәтижесінде дисульфидтік байланыс түзіледі:

1) метионин

2) триптофан

3) цистеин

4) Аланин

5) Аспарагин қышқылы

7.a-Аминқышқылымен әрекеттесіп дипептид түзеді:

1) 2-гидроксибутан қышқылы

2) 4-аминобутан қышқылы

3) 2-амино-4-метилпентан қышқылы

4) пропен қышқылы

5) гидроксиэтан қышқылы

8. α -Аминқышқылдарын сапалық анықтауда қолданылады:

1) бром суы

2) хлороформ, натрий гидроксиді

3) анилин

4) нингидрин

5) калий перманганаты

9. 2-Аминоэтан қышқылы:

1) глицин.

2) триптофан.

3) гистидин.

4) лизин.

5) серин.

10. 2-Амино- 4-гидроксибутан қышқылы:

1) лейцин

2) валин

3) аргинин

4) треонин

5) метионин

11. 2-Амино-4-метилтиобутан қышқылы:

1) аспарагин қышқылы

2) глутамин қышқылы

3) гистидин

4) метионин

5) треонин

12. Биогенді амин:

1) анилин

2) гистамин

3) диметиламин

4) лизин

5) метиламин

13. Биурет реакциясын жүргізу үшін қажетті реактив:

1. HNO₃ 4) CuSO4 + NаОН

2) H₂SO₄ 5) CH₃COOH

4. (CH₃COO)₂Pb

14. Ақуыздардың мономері болып табылатын кіші молекулалы қосылыстар:

1. нуклеотид 4) моносахаридтер

2. нуклеозид 5) азотты негіздер

3) амин қышқылы

15. Ақуыздарды бөліп алу және тазалау әдістері:

1) экстракция, хроматография және диализ

2) диализ, айдау және ректификация

3) хроматография, термиялық өңдеу

4) жоғары температуралық өңдеу

5) экстракция және денатурация

16. Аминқышқылдары мына заттың құрамына енеді:

1) майлардың

2) крахмалдың

3) целлюлозаның

4) көмірсулардың

5) ақуыздардың

17. Әр аминқышқылында мына топ бар:

1) СООН және NH2

2) СООН, ОН және SН

3) NH2 , >С=О және Р

4) Н, О, және Р=0

5) >С=О, ОН және NН2

18. Кұрамында күкірт бар аминқышқылы:

1) метионин

2) триптофан

3) пролин

4) гистидин

5) аргинин

19. Циклдік аминқышқылы

1) тирозин

2) глицин

3) цистеин

4) метионин

5) аспарагин

20. Оксиаминқышқылына жатады:

1) треонин

2) лейцин

3) глицин

4) цистеин

5) пролин

21. Алмастырылатын аминқышқылдары:

1) ағзада синтезделінеді

2) ағзада синтезделінбейді

3) құрамында күкірт бар

4) циклдік

5) моноаминодикарбон қышқылдары

22. Алмастырылмайтын аминқышқылы:

1) валин

2) аланин

3) аспаргин

4) глицин

5) серин

23. Алмастырылатын аминқышылдары:

1) фенилаланин

2) треонин

3) лизин

4) триптофан

5) аланин

24. Алмастырмайтын аминқышқылы:

1) метионин

2) глицин

3) пролин

4) аспаргин қышылы

5) тирозин

25. Пептидтік топты көрсетіңіз:

1) - СО-NН-

2) - CO-SН

3) -S-S-

4) NН₄ОН

5) СН₃ОН

26. Оптикалық қасиеттерге ие аминқышқылдары:

1) глициннен басқасының бәрі

2) валиннен басқасының бәрі

3) глицин, валин және серин

3) триптофан, лейцин және глицин

4) триптофан мен валиннен басқасының бәрі

27. Аминқышқылдарының қышқыл ортадағы заряды: 1) оң

2) теріс

3) бейтарап

4) заряды жоқ

5) оң және теріс

28. Диаминомонокарбон қышқылдарына жатады:

1) лизин

2) триптофан

3) серин

4) треонин

5) глицин

29. Дипептидтің формуласын анықтаңыз:

NН₂ –СН₂ –СО-NН-СН2 - СН₂-СООН

1) глицилаланин

2) фенилаланилглицил

3) валилглицин

4) серилаланин

5) метионилсерин

30. Биурет реакциясы нені ашады

1) белокты

2) пептидті байланысты

3) аминқышқылдарын

4) ферменттерді

5) көмірсуларды

31. Трипептидтің формуласын анықтаңыз:

АЛАНИН – ВАЛИН - СЕРИН

1) аланилвалилсерин

2) аланилвалилтреонин

3) серилаланилтреонин

4) глицилаланилвалин

5) глицилсерилвалин

32. Ақуыздардың құрамындағы аминқышқылдары өзара мына байланыспен қосылған:

1) пептидтік байланыс

2) сутектік байланыс

3) иондық байланыс

4) коваленттік байланыс

5) дисульфидтік байланыс

33. Пептидтік байланысты өрсетіңіз:

1) -СН₂ОН

2) - СООН

3) – NН2

4) -СО-NН-

5)- СН-ОН

34. Моноаминодикарбон аминқышқылдары электр өрісінде қозғалады:

1) анодқа

2) катодқа

3) анодқа және катодқа

4) қозғалмайды

5) тұнбаға түседі

35. Ақуыздардың бірінші реттік құрылымы дегеніміз:

1) пептидтік байланыспен қосылған аминышқылдарының кезектесіп орналасуы

2) нуклеотидтердің кезектесіп орналасуы

3) дисульфидіктік көпіршемен байланысқан аминқышқылдарының

кезектесіп орналасуы

4) ақуыз молекуласының спираль тәріздес орналасуы

5) ақуыз молекуласының екі спиральды түрі

36. Ақуыздардың екінші реттік құрылымы дегеніміз:

1) сутектік байланыстар арқылы полипептидтік байланыстардың α-құрылым және β спиральдарының түзілуі

2) екі полипептид арасында пептидтік байланыстардың түзілуі

3) аминқышылдары арасындағы иондық байланыс

4) дисульфидтік көпіршелер молекуланың белгілі бір конфигурация-

сының түзілуі

4. коваленттік байланыстар арқылы ақуыз молекуласының

белгілі бір конфигурациясының түзілуі

37. Ақуыздар денатурациясы дегеніміз:

1) сыртқы орта әсерінен ақуыз молекуласының модификациясы

2) ақуыз молекуласының рН, температура әсер еткендегі өзгерісі

3) ақуыз молекуласының қышқылдар әсерінен тұнбаға түсуі

4) ерітіндінің меншікті айналу бұрышының өзгерісі

5) ақуыз молекуласының зарядының өзгерісі

38. Изоэлектрлік нүктеде ақуызға тән қасиет:

1) бейтарап заряды

2) оң заряды

3) теріс заряды

4) электр өрісінде қозғалғыштық

5) қышқылдық қасиет

39. Бейтарап α -аминқышқылдары (рН=5,5 - 6,3) күшті қышқылды ортада қандай түрде болады ?

1) катион

2) анион

3) дианион

4) диполярлы ион

5) дикатион

40. Гидрофобты α -аминқышқылдары (рН = 5,5 – 6,3) күшті негіздік ортада қандай түрде болады ?

1) анион

2) катион

3) дианион

4) диполярлы ион

5) дикатион

41. Кышқылдық қасиеттері бар ақуыздарда негізінен мына аминқышқылдары болады:

1) глутамин және аспарагин қышқылдары

2) алма және валериан қышқылдары

3) лизин және фосфор қышқылдары

4) серин және треонин

5) аргинин және лизин