Тәжірибелік жұмыс № 2 «Абразив түйіршіктер сандарының материал бетінің тегіс еместікке әсер етуінің тікірейту және тегістеу ықпалын зерттеу»

Жұмыстың мақсаты:

1. Абразивті кұралдармен өңделген аяқ киім үстінің тегіс емес материалдарын бағалау әдісімен білімгерлерді таныстыру;

2. Тегіс еместілік тәуелділігін әр түрлі табан үстінің материалдарына абразивті жайма(тегістелген тері) тегістеуін орнату

Жұмыстың орындалуы:

Жұмысты орындау үшін аяқ киімнің астыңғы бөлігіне арналған материалдардың 4 үлгісі (былғары, монолитті резина, микропористті және ұқсас былғары, т.б.), алдын ала қайырылған абразивті жаймалардың өңдеуі (тегістелген тері), әр түрлі түйіршіктерінің сандары N_3, абразивті жаймалардың үлгілері беріледі . Берілген абразивті мата үлгілерінің түйіршіктілік санын бірнеше боялған түйіршіктерді қол микроскоп көмегімен анықтайды.

Материалды өңдеудің тазалық критерийін тегіс еместілігінің орташа биіктігін анықтауда қолданылады[мкм]. Аяқ киім материалы бетінің кедір –бұдырлығын үйлестіру әдісімен – сипау әдісімен, сонымен қатар үйлестіру емес әдісімен: жарықтың түйісу әдісімен, көлеңкелі проекция әдісімен анықтайды.

Материал бетінің толық және анық характеристикасын үйлесімді емес әдіс қамтамасыз етеді. Материал бетінің микротегіс еместілігінің үлкендігін анықтауда жарықтың түйісу әдісін пайдалана отырып, екі еселі микроскоп МИС-11қолданылады, бұл екі микроскоптан құралған: проекциялық микроскоп және бақылау микроскоп. Екі микроскоптың да заттық нүкте объективтері біріктірілген; микроскоп осьтері өзара 90^о құрайды, сонымен қатар осы бұрыштың биссектрисасы өлшенетін материал бетінің нормасына сай келеді.

Материал бетінің тегіс еместілігінің көлемін сандық мәні бойынша бұрандалы окулярлы микрометр, ол тубустың бақылау микроскопында орналасқан және соның көмегімен бағаланады.Тегіс еместілігінің биктігі Н келесі қатынас арқылы анықталады :

Н =	а	· Е , мкм ,
	2

мұндағы: а – тегіс еместілігінің биіктігін окулярлы бұрандалы микрометр шкаласы бойынша есептеудегі әртүрлі мағыналылығы ;

Е – микроскоп үнемілігі (фокусты аралық объектив комплектісінің мағынасы 25,02 мм - 0,17; фокусты аралық объектив комплектісінің мағынасы 13,89 мм - 0,09).

Жарықтың түйісу әдісі материал бетінің тегіс еместілігін анықтауда жоғары дәлдікті қамтамасыз етеді, бірақ оның қолданылуы МИС-11(0,8-59 мкм) микроскопының өлшемімен шектеледі. Тері бетінің тегіс еместілігін шегін анықтауда ТСП-4, ТСП-4М микроскоптарын қолдана отырып, олардың көлеңкелік проекциясының принципі үлкен жағына қарай едәуір(1600 мкм дейін) үлкейтіледі.

. Көлеңке проекциясы әдісінің маңызы келесі түрге келеді:

Параллельді жарық шоғыры (Сурет 1а), К коллиматордан шығатын, бос жатқан бет жағындағы сыналып жатқан D пышақ жүзіне түседі. Пышақ жүзінің сызықпен шектесуі оның бетіне 45 градуста параллельді жарық шоғырының үстіне жарық пен көлеңке шетінің үстіңгі нормасын келтіреді. Бұл шеті материал бетін қисайтады, яғни ол профиль бейнесін тегістікте қабылдап, осы беттің 45 градустағы нормасын қабылдайды. Микроскоп көмегімен, сонымен қатар беттің 45 градустағы нормасы орналасқан жарық пен көлеңке шеті биіктігінің қисаюының өлшеуі мен бақылауының жасалуы, яғни анықталып жатқан профиль беті. Тегіс еместілігінің биіктігін анықтауда МИС-11 микроскопындағы окулярлы бұрандалы микрометр көмегімен жүзеге асады.

2.3,б суретте көрсетілгендей, бақыланып отырған микроскоп окулярының ұзындығы мен проекция көлеңкесі тең:

l = H / sin α ,

мұндағы: Н – тегіс емес беттің биіктігі, α – жарықтың түсу бұрышы.