4.1 4. Ғылыми шаралардың ұйымдастырылу әдістемесін қамтамасыздандыру
30-ншы мамыр күні 14:13 уақытында Байкал маңынан бастап орманға дейін 1668м жол жүріп ландшафтың профилі мен топырақ кескінін анықтадық.
Ландшафт профилі кестесі
Нүкте |
Сипаттамасы |
Координата |
Биіктігі |
1 |
ЖЖЖ : қамыс, 20% Топырағы: құмды , батпақты, салофитты Микрорельеф: антропогендік өзгерген кедірлі бүдірлі жерлер |
52º 08' 174" c.е. 106 º18' 057" ш.б. |
454м |
2 |
ЖЖЖ : шөп, көгал 40% Топырағы: құмды Жер бедері: құрғап қалған көл террассасы |
52º 08' 061" с.е. 106º 17' 412" ш.б. |
456м |
3 |
ЖЖЖ: шалғынды өсімдіктер Топырағы: құмды Жер бедері: жазық |
52º 08' 061" с.е. 106 º17 ' 41.5" ш.б. |
457м |
4 |
Жер бедері 31º еңістікке көтерілдік,ол Байкал көлінің тартылып қалған жағасы. Топырағы: құмды Рельеф: терраса ЖЖЖ: шөптесін өсімдіктер |
52º 08' 054" с.е. 106º 17' 41.2" ш.б. |
458м |
5 |
5 нүктеге қарай бағыталған жолда тас жол кездеседі. ЖЖЖ: шалғын Жер бедер: жазық |
52 º 08' 049" с.е. 106 º 117' 41.9" ш.б. |
462,5м |
6 |
Шығыс бағытта қозғалған бұл жер антропогендік өзгеріске ұшыраған және 6-ыншы нүктеге қарай бағытта тас жол көрінеді. Топырағы: құмды Рельеф: жазық ЖЖЖ: шалғын, бақ-бақ |
52º 08' 040" с.е. 106º 17' 47.4" ш.б. |
464м |
7 |
Рельеф:8-інші нүктеге қарай бағытта антропогендік әсерге ұшыраған қара жол және жолдың оң және сол жағасында үйлер орналасқан. ЖЖЖ: қалақай, бақ-бақ Топырағы: ылғалды самофитты топырақ.
|
52° 08' 026" с.е. 106° 17' 49.4" ш.б. |
468м
|
8 |
Рельеф: 9-ыншы нүктеге қарай жер бедері биіктеді |
52° 07' 5.98" с.е. 106° 17' 53.3" ш.б. |
469м |
9 |
10 нүктеге бағытталған қара жолдың оң және сол жағында мал қоралары орналасқан, антропогендік өзгеріс ерекше байқалады. ЖЖЖ: шалғын |
52° 07' 50" с.е. 106° 17' 5.50" ш.б. |
470м |
10 |
11 нүкте бағытты жолында адам қолданысынан калған егістік , кабель сымының жолы, мал қилары кездеседі. ЖЖЖ: Жер бедері: жазық Топырағы: ашық қоңыр |
52° 07' 52.2" с.е. 106° 18' 038" ш.б. |
471м
|
11 |
12 нүкте бағытында суыр індері, кара жол кездеседі. Бұл аумақ мал бағатын жер ретінде қолданылады. Топырағы: ашық қоңыр ЖЖЖ: |
52° 07' 45.1" с.е. 106° 18' 10.6" ш.б. |
473м
|
12 |
13 нүкте бағытында ландшафттың біртіндеп өзгерісі байқалады. ЖЖЖ: қияқ Топырақ: Рельеф: жазық |
52° 07' 3.51" с.е. 106° 18' 2.93" ш.б. |
468м |
13 |
14 нүкте бағыты жолында жас қарағайларды байқадық. |
52° 07' 35.0" с.е. 106° 18' 2.93" ш.б. |
472,5м |
14 |
Кенеттен ландшафт өзгерді. Аралас орман 50%қайың 45%қарағай 5%терек басталды. ЖЖЖ: богольник, грушанка, Чига саңырауқұлағы, Топырағы: орманның сұр топырағы |
52° 07' 3.11" с.е. 106° 18' 33.4" ш.б. |
473м |
15 |
Орманда үлкен құмырсқа илеуі кездеседі,ол орманның сапасын көрсетеді. ЖЖЖ: терек, қайың, қарағай, Брусника Топырағы: орманның сұр топырағы |
52° 07' 27.5" с.е. 106° 18' 35.8" ш.б. |
475м |
17-сурет. Топырақ кескінін жасау барысында.
Топырақ профилінің кескіні: |
Горизонт, тереңдігі, қаттылығы |
Кескін сипаттамасы: Түсі: механикалық құрамы, құрылысы: Ылғалдылық: шекарасы: Ауысу сипаттамасы: Жаңадан пайда болу: |
|
1 кескін
|
А0 -3.5см , тығыз |
Жеңіл сазды, қоңыр түсті |
|
А 18-27 ,тығызырақ |
Құм, қоңыр түсті |
|
|
В 27-59, тығыз |
Құмдауыт, қоңыр түсті |
|
|
В1 59- 91 см , жұмсақ |
Құмайт, ашық түсті
|
||
С 91-129см , жұмсағырақ |
Құм, ашық түсті |
||
2 кескін |
А0 1см -3см , тығыз |
Жеңіл сазды, түсі: қара |
|
А 3см-30см , тығыздау |
орташа сазды, қою қызғылт |
|
|
В 30см-35см, тығызырақ |
құмайт, ашық қызғылт |
|
|
В1 35см - 38 см жеңіл, борпылдақ |
Құмдауыт, ашық қызғылт |
|
|
С 38см -54 см , жеңілдеу |
аналық жыныс, ашық қызғылт, ылғалды
|
|
|
3 кескін |
А0 1см-14см , тығыз |
Топырақ типі: орманның сұр топырағы. жеңіл сазды, қою қызғылт
|
|
А 14см -27см , тығыздау |
орташа сазды, қою қызғылт |
|
|
В 27см -35см , жеңіл |
құмдауыт, ашық қызғылт |
|
|
С 35 см-ден жоғары , борпылдақ |
аналық жыныс, ашық қызғылт, ылғалды |
|
|
18-сурет. Батпақ.
19-сурет. Топырақтың механикалық құрамын анықтау.
20-сурет. Лекция.
21-сурет. Топырақ кескінін жасау барысы.
22-сурет.
5.3 Leica Scan Station C 10 жұмыс істеу принціпі мен қызметі
Leica Scan Station C 2 сканер базасында жаңалаған модель бөлшектерді лазерлік жүйеде жоғары дәлдікпен өлшеу қашықтығын анықтау сияқты қасиеттерін өзіне алады. Осы сипаттамалар сканердің алдынан дүние жүзінде жақсы деп есептелінеді. Корпусында мына заттар орнатылады:батареяның зарядталуы,сканер, қатты диск,басқару панелі және видеокамера. Сканермен басқару сенсорлық панель, құрастырылған құрал немесе ішкі компьютелер көмегі арқылы іске асады. Ол әр түрлі әдістерді біріктіре жұмыс істей отырып жылдамырақ өндірісті өлшейді. Жоғары дәлдікпен , жалпы 360х270?, нақты 300 м-ге 90% кескінмен, сонымен қатар жоғары сканерлік жылдамдығы (50000 нүкте/сек) осы сипаттама Scan Station C 10 программасының жоғары дәрежеде жұмысістейтінін көрсетеді. Scan Station C 10 өзінің жоғары өндірісі жағынан ажыратылады, осы жасаған жалпы көрінісінен 10есе жылдамырақ. Сканермен басқару- кіріктірілген сенсорлық панелін басқару программасы арқылы өндіріледі. Ол интерфейс бойынша тахеометрпрограммасын еске салады. Сонымен қатар ыңғайлылығына байланысты ноутбукпен құралды басқаруға қолдануға болады. Кіріктірілген видео жане фотокамера жоғары дәрежеде нақты жане сканерленген облысты тез таңдап қолдануға мүмкіндік береді жане де алынған фототүсірілімдерді текстуралық бұлтшалар нүктелерінде қолдануға болады. Smart X-Mirror TM -ол терезедегі лазерлік сәуленің айналу немесе еңістік режимінің позициясының ауысуын қарастыратын технология, ол сканерлік облыс мөлшеріне байланысты. Сонымен қатар осы технология кірістірілген фидеокамераның лазерлік сәулемен біркелкіленуіне мүмкіндік береді. Сканерде призме жане GPS антеннасы ілінген ручка арқылы орнатылады.
Қорытынды
2016 жылғы 5-21 маусым аралығында Еуразия Ұлттық университетінің жаратылыстану факультетінің, физикалық және экономикалық география кафедрасының 5В060900 -география мамандығының студентері далалық зерттеу практикасына Байкал көліне бардық .Далалық зерттеу практикасында теориялық алған білімдерімізді практика жүзінде қолдандық.Байкал көлінде судың бақылауын жүргездңк .Өңірдің флорасы мен фаунасымен таныстық .Байкал институтының аға оқытушыларының лекцияларын тындап ,білімімізді кеңейтік . Улан-удэ қаласының экономикалық-әлеуметтік жай-күйімен таныс болдық .
6. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Гармаев Е.Ж., Христофоров А.В. Байкал көліндегі өзен бассейнінің су ресурсы пайдалану жане қорғау. Жаңа сібір: Академиялық баспа «Гео», 2010. -231с.
Кислов Е.В. Геологиялық құрылу // Байкал. Табиғат жане адамдар. А.К. Тулохонова.- Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Иметхенов А.Б., Татьков Г.И. Тектоника жане Байкал алды жер сілкінісі //Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.-Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Резанов И.Н., Резанова В.П. Байкал көлі жағасының геоморфологиялық құрылымы // Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.- Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Волошин А.Л., Андреев С.Г. , Пронин В.Н Климаттық ерекшеліктер // Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.-Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Волошин А.Л. Жоғарға беткі су // Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.-Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Цыбжитов Ж.Х., Убугунов Л.Л., Гончиков Б.Н., Цыбжитов А.Ц., Бадмаев Н.Б. топырақтар// Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.-Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
Аненхонов О.А,. Бойков Т.Г. Байкал алды өсімдіктер мен жануарлар әлемі // Байкал. Табиғат жане адам. А.К. Тулохонова.-Улан-Удэ: ЭКОС, Баспа БНЦ СО РАН, 2009
http: // dic.academic.ru
Авияциялық метеорологиялық код METAR
http: www.imces.ru/
http:www.baikalfund.ru/Baikal/geography/nature
www.cawaterinfo.net/bk/improvementirrigated.../files/gr2m.pdf