Тақырыбы: Әлеуметтік мінез-құлықты реттеудің мәдени вариативтілігі.

1. Мәдениеттің реттеушілік функциясы.

2. Инидивидуализм және колективизм.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. Кінә және ұят әлеуметтік қадағалау механизмдері ретінде.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. В.Вундттың халықтық психологияның құрылымы туралы.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. Кінә және ұят әлеуметтік қадағалау механизмдері ретінде.

СӨЖ мазмұны:

1. Халықтың рухани өмірінің заңдылықтарын зерттеу.

СӨЖ мазмұны:

1. В.Вундттың ұлттық әдет- ғұрып, салт- дәстүр, мәдениет, дін, тіл туралы ойлары.

СӨЖ мазмұны :

Конформдылық топтағы индивидтің мінез-құлықты реттеушісі ретінде.

Әдебиеттер:

1. Джадильдин Н. «Природа национальной психологии» Алматы,1970.

2. Дробижева Л.М. «Национальное самосознание» Алматы,1985.

3. Еликбаева Н.О. «Национальная психология» Алматы,1992.

4. Жарикбаев К.Б. «Современное состояние и основные проблемы этнопсихологии в Казахстане» Алматы,1996.

5. Жарикбаев К.Б. «К вопросу о различии понятий «народная психология» и «этнопедагогика». Алматы,1996.

6. Жарикбаев К.Б. «Некоторые черты казахского национального характера» Алматы,1997.

7. Касьянова К. «Русский национальный характер» Москва, 1995.

8. Королев С.И. «Вопросы этнопсихологии в работах зарубежных авторов» Москва,1970.

9. Крысько В.Г. Деркач .А.А. «Этнопсихология» Москва, 1996.

10. Лебедева Н.М. «Введение в этническую и кросскультурную психологию»

8. апта

№15 -дәріс. Тақырыбы: Этносаралық қарым-қатынас психологиясы

1. Тұлғааралық және топаралық қарым-қатынас.

2. Этносаралық қатынастардың психологиялық детерминаттары.

3. Әлеуметтік және этносаралық бағдарлар әдеттер жансақ нанымдар ұлттық негилизм, этноцентризм ұғымдары

Ұлттық психология – қоғамдық сана-сезімнің маңызды компоненті, қоғамдық психологияның құрамды белгісі. Адамдар мен топтардың қимыл-әрекетінде көрінетін олардың қоғамдық сана-сезімінің барлық формасын қамтитын идеология,мораль, дін, ғылым, өнер, философия. Ұлттық әдет-ғұрып – белгілі бір ұлт ортасында болатын және олардың мүшелеріне үйреншікті тарихи қалыптасқан жүріс-тұрыс әдісі. Ұлттық мінез-құлық- өмір сүрудің нақты жағдай барысында және адамдардың жүріс-тұрысын, өмір сүру типін, олардың еңбекке, басқа халықтарға, өз мәдениетіне қарым-қатынасын белгілейтін тарихи қалыптасқан мінезінің этносқа тән психологиялық қасиеттерін анықтайтын жиынтықтары. Салт-дәстүрлер халықтың тұрмыс тіршілігімен, өмірге деген көзқарасымен байланысты туып дамитын болғандықтан, оның дінмен байланысын да сөз етуге тура келеді. Халықтық ырымдарда шаман, ислам дінімен байланысты наным-сенімдер көптеп кездеседі. Мысалы, малға топалан, ауру-індет келгенде немесе қуаңшылық, аптап ыстық болғанда, құдайға жалбарынып мал сойып, ақсарбас айту, тасаттық беру, құдайдан жаңбыр тілеу немесе бала көрмеген ата-аналардың әулиелер басына түнеп, мал сойып, ақтық байлауы т.б. діни нанымдар-сенімдермен байланысты туған ырымдар. Дінмен байланысты туған ырымдардың адамды имандылыққа, тазалыққа тәрбиелеуде прогрессивтік мәнінің болғанын, оның халықтың табиғат-жаратылыс жөніндегі түсінігі төмен, өзін қоршаған ортаға эмпристік көзқарасы басым кезіндегі түсінік, наным, сенімінің елесі екенін жасыруға болмайды. Жалпы, дін мен ғылымның ұзақ уақыт қатар жасасып келе жатқанын, адамды тәрбиелеуде екеуінің де белгілі рөл атқаратынын, бірақ қоғам, табиғат-жаратылыс заңдылықтарын түсіндіруде ғылым мен діннің арасында үлкен алшақтық барын ажырата білу керек. Этнопедагогика ұлттық салт-дәстүрлердің тәлімдік мән-мағынасын зерттейтін ғылым саласы болса, ал этнопсихология халқымыздың сан ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлері сен салттарындағы ұлттық сна-сезімін, өмірге деген көзқарасын, өзіндік ойлау ерекшеліктерін зерттейтін ғылым. Олай болса, этнопедагогика мен этнопсихологияның даму процесінде ортақ заңдылықтар бар деп қарауға тура келеді.

№ 16 дәріс.

Тақырып: Мәдениет және қарым- қатынас психологиясы.

1. Г.Триандис моделі

2. Мәдениет және вербальды қарым-қатынас.

3. Мәдениет және вербальды емес қарым-қатынас.

Триандис моделі бойынша мәдениет қарым-қатынс процессіне тікелей емес жанама қарым-қатынас жағдайы факторлары арқылы әсер етеді. Олар құндылықтар, нормалар, рольдер, когнитивті және аффектифті процесстер. Нормалар - мәдениет өкілдерінің ұстанатын мінез-құлық принциптері. Норма-мәдениет өкілдерінің ұстанатын мінез- құлықтарына деген ұжымдық баға, мінез- құлықты ұжымдық талдауды, сол мінез- құлық ұстанымдарына деген жеке реакциаларды соның ішінде белгілі мінез- құлықты шектеу салып тастауды біріктіреді. Зерттеушілер 2 норма түрлерін ажыратады.

1. Құқықтық нормалары.

2. Әділдік нормалары.

Вербальды түрде әлеуметтену процессінде өзара әрекет ету ережелері мен нормалар меңгеріледі. Қазіргі кезде вербальды коммуникация стилдерінің 4 өлшемі бөлінген.

1. Тіке және жанама стиль.

2.Жасанды және қысқа стиль.

3. Тұлғалық және жағдаяттық стиль.

4. Құралдық және аффектифти стиль.

Мәдениет және вербальды емес қарым –қатынас. Вербальды емес қарым-қатынастың 5 негізгі қызметі бар.

1. Тұлғааралық қарым-қатынасты көрсету.

2. Сезім және эмоциаларды көрсету.

3. Вербальды қарым-қатынас процессін басқару.

4. Ритуалдармен алмасу.

5. Өзін-өзі көрсетуді реттеп отыру.

№8 семинар.