Тақырыбы: Қарым-қатынастың универсалдық және мәдени-ерекшелік астарлары.

1. Әлеуметтік психологиядағы әлеуметтік-мәдени тұрғы.

2. Коммуникацияның мәдени контекстке тәуелділігі.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. Этнопсихология халықтық рух туралы ғылым.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. Экспрессивті мінез-құлық және мәдениет.

ОЖСӨЖ мазмұны:

1. Этнопсихология халықтық рух туралы ғылым.

СӨЖ мазмұны:

1. Халықтың рухани өмірінің заңдылықтарын зерттеу.

СӨЖ мазмұны:

Каузальдық атрибуциядағы мәдениетаралық айырмашылықтар.

СӨЖ мазмұны:

1. Халықтың рухани өмірінің заңдылықтарын зерттеу.

7 апта

№ 13 дәріс.

Тақырып: Тұлға және мәдениет.

1. «Негізгі тұлға» және «Модальдық тұлға».

2.Ұлттық мінез құлық сипаты.

3. Өзіндік концепция мәдени феномен ретінде.

М.Мид пен антрополог Линтон және Дюбуа мәдениет пен тұлғаны зерттеуде жаңа жолдар пайда болды. Осы арқылы «базалық тұлға» « модальдық тұлға» түсініктері енгізілді. Бұл бағытқа сәйкес әрбір ұлттың тұлғаларының өзіндік базалық құрылымы бар, ол өз кезегінде әлуметтену процесі арқылы ұрпақтан ұрпаққа беріліп және қандайда бір деңгейде ұлттың тағдырын анықтайды. Кейінірек тұлғаның базалық құрылымы эпмирикалық ұғым модальдық тұлға ұғымымен толықтырылды. Бұл бағыт индивидуалды мәліметтерді және болжамдарды жүйелі жинақтау негізінде қалыптасты. Мәдениет пен тұлға арасындағы қарым-қатынасты түсіну де модальдық тұлға ұғымының артықшылығы 1. Қоғамның көп немесе барлық мүшелері бірлей құрылымға ие бола алмайды. 2.Модальдық тұлғаны зерттеу нәтиежесінде алынған мәліметтер мен тест нәтиежелері тәуелсіз түрде жинақталып әдетте публикацияланады, бұл статистикалық талдау мен қортындылардың сенімділігін артырады. Мәдениет және тұлға зерттеу бағытының басты жетістігі субъективті сипаттаудан веривикациялауға болатын психологиялық зерттеулерге көшу болды. Бұл парадигманың негізгі мақсаты әрбір қоғам типтік тұлға арқылы сипатталады. Дегенмен түрлі мәдениет өкілдерінде алуан түрлі болатын тест қортындыларын әрқашан мәдениетпен түсіндіріле бермейді. Бұл логикалық зерттеудің жалғасы ұлттық мінезді зерттеу болып табылды. Өзіндік концепция объект ретіндегі өзіне қатысты тұлғаның ой және сезім жиынтығы. Ол әлеуметтік және тұлғалық ұқсастықты біріктіреді.

№ 14 дәріс

Тақырыбы: Ресейде және қазақстандағы этнопсихологиялық идеялардың қалыптасуларымен дамуы

1. ХХ ғасырдың басындағы ойшылдардың ұлттық психологиялық көзқарастары. ҚР этнопсихологиясының қазіргі заманғы жағдайы.

2. Әл-Фараби, М.Қашқари, М. Дулати, Ш.Уәлихановтың қазақ этнопсихологиясына қосқан үлестері.

Бүгінгі ұлттың руханиятты тәрбиенің басты құралы ретінде пайдалану қажеттігі туып отырған кезде, халқымыздың өткенінен жан-жақты хабардар болу, ұлттық дүниетанымы, мінез-құлқы қалыптасқан, парасатты, патриот азамат тәрбиелеудің қажеттілігі туып отыр. Осы орайда республикада халықтық дәстүрді жинақтап, зерттеп, саралап игерту, оларды жастар тәрбиесіне кеңінен ендіру, бүгінгі күннің басты талабы. Ұлттық тәрбиенің арқауы болып табылатын халық тағылымының мән-маңызы мен құндылығын белгілі ғалымдар Г.С.Виноградов, В.Ф.Афанасьев, А.Ф.Хинтибидзе, А.Ш.Гашимов, Г.Н.Волков, И.Я.Ханбиков, А.Э.Измаилов және т.б. зерделеген. Соңғы кездері елімізде жастардың санасын, адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруда этнопсихология материалдарын пайдаланудың мәселелері С.Қалиев, Қ.Жарықбаев, С.Ұзақбаева, Ж.Наурызбай, К.Қожахметова, М.Балтабаев, Қ. Бөлеев, А.Мухамбаева, Р.Дүйсенбінова, Ә.Табылдиев, Ә.Сәдуақасов, Ф.Бөрібекова, Б.Қойбағарова, Р.Төлеубекова, Б.Мұқанова, А.Мағауова, А.Алимбекова, Ұ.Әбдіғаппарова, Г.Бахтиярова, Б.Өтешова, А. Дайрабаева және т.б. ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған. Әлеуметтік ғылымдарда XX ғасырдың екінші жартысындағы этникалық қайта тірілудің бірнеше түсіндірмелік концепциялары бар. Түрлі әлеуметтік мектептер этникалық иденттіліктің өсуін: а) дамыған халықтың экономикалық және техникалық экспансиясына халықтың дамуы арттта қалғандарының реакциясы; б) бүкіл әлемдік әлеуметтік бәсеке; в) үлкен әлеуметтік топтың экономикасында және саясатта әрекет-қылықтың жоғарылауы. Бұнда дәл сол этникалық қоғамдар басқа топтар не кластарға қарағанда неғұрлым тиімді жағдайларда болатыны анықталды. Ол жеке ғылым ретінде 19 ғасырдың орта кезінде көріне бастады.Ал, қазақ топырағындағы іргетасы Ш.Уалиханов еңбектерінде қаланды.Оның халық рухы дегені осы ғылымның басты категорияларының бірі болатын.Өйткені бұл өзінің қолдануы мен мағынасы жағынан этнопсихология үғымына жақындайды.

№7 семинар.