IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Үйсіндер туралы деректер қай ғасырға жатады ?

2. Ертедегі үйсіндердің мекендеген жерін атап шығындар ?

3. Үйсіндердің антропологиялық белгілері қандай болды ?

4. Үйсіндерде мал-мүлкін сақтау үшін не ойлап табылды ?

V. Бағалау: Серебренников А.:________ Шайкен Н.:__________

VI. Үйге тапсырма: 21 параграф, оқу, сұрақтарға жауап беру.

Сынып: 6 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Пән: Ежелгі Қазақстан тарихы.

Сабақтың тақырыбы: Үйсіндердің қоғамдық құрылысы.

Сабақтың мақсаты:

• Үйсіндердің қоғамдық құрысы, құрамы, ерекшеліктері туралы мәлімет бере отырып оқушылардың қазіргі қоғамнан айырмашылықтарын ажырата білуге үйрету;

• Қоғамдық қатынастардың даму сатысының өркендеу себептері, оның Қазақстан тарихындағы орнын айқындау;

• Оқушыларға үйсіндердің қоғамдық құрылысы туралы баяндай келе өз жерінде одан бұрыңғы уақытта өмір сүрген халықтардың мәдениетін, тарихын құрметтеуге үйрету.

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: жаңа сабақты баяндау, дәріс.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II.Үй тапсырмасын тексеру.

1. Үйсін тайпалары Қазақстан жеріне қай жақтан келеген болатын ?

2. Үйсіндер жайлы қай тарихшылар иәлімет қалдырған ?

3. Үйсіндердің пайда болу туралы қандай аңыздарды білесіндер ?

4. Қазақстан аумағында үйсіндер қай аймақты мекендеді ?

5. Үйсіндер Қазақстан аумағында қай тайпаның онын алмастырды ?

Жаңа сабақтың жоспары:

1. Үйсіндер тарихына шолу.

2. Үйсіндердің қоғамдық құрылысының ерекшеліктері.

III. Жаңа сабақ.

Үйсіндер Қазақстан аумағында келгенде мемлекеттік дәрежеде өір сүрген тайпалар болды. «Усуньго», «Синго» көшпелі мемлекет деген мағына білдірді. Үйсіндердің қоғамдық құрылысы туралы қытай деректері көп мәлімет береді.

Үйсін қоғамынын тайпа мен ру басшылары, ауқатты адамдар, жасаушылар мен абыздар және қатардағы бұқара халық құрады. Қарапайым халықты малшылар мен егіншілерден тұрды. Үйсін қоғамыныңбір ерекшелігі, оларда мүлік теңсіздігі қалыптасып дамыды. Бай үйсіндер 4-5 мың жылқыдан иемденді. Соған қоса құлдар да болды. Құлдар көбінесе соғыс кезінде тұтқынға түскен адамдардан құралды. Құлдары үй шаруашылығына пайдаланды. Өз малын өзге адамдардың малынан ажырату үшін оған таңба салды. Дәулетті адамдардың киімі де өзгеше болды, жібектен, биязы жүннен тоқылған матадан. Ал қарапайым халықтың киімі жүннен, былғары мен қой терісінен тігілген.

Үйсіндерде малға ғана емес соған қоса жер-суға да таралған. Яғни байлардың жерінде басқа адамдардың мал жаюға тиым салынды. Жеке меңшіктің, мүлік теңсіздігі бар болғандығы туралы жерленген зираттардан аңғаруға болады. Мысалы: бай адамдардың обалары үлкен болды. Олардың қасына бағалы қару-жарақ, ыдыс-аяқ қойылған.

Тапсырма кезеңі.

Кесте толтыру. Сақ және үйсін мәдениеттері.

Сақ мәдениеті	Үйсін мәдениеті