Қаржы ресурстарының құрамы

Өз қаражаты есебінен қаржыландырудың бірқатар артық- шылықтары бар:

кәсінорын пайдасынан толтырылу есебінен оның қаржылық тұрақтылығы артады;

оз қаражаттарын қалыптастыру мен пайдалану тұрақты түрде жүргізіледі;

сыртқы қаржыландыру бойынша шыгындар азаяды (не- сие берушілерге қарыз бойынша қызмет көрсету);

қосымша шығындарды жабу көздері алдын ала белгілі болғандықтан, кәсіпорынды дамыту бойынша басқарушылық шешімдерді қабылдау үрдісі жеңілдейді.

Кәсіпорынның өзін-езі қаржыландыру деңгейі тек оның ішкі мүмкіндіктеріне гана емес, сонымен қатар сыртқы ортасына (мемлекеттің салықтық, амортизациялық, бюджеттік, кедендік және ақша-несие саясатына) да байланысты болады.

Негізінде, кәсінкерлік үйымдардың қызметін қаржылан- дырудың негізгі ішкі кездері пайда мен амортизациялық ау- дарымдар болып табылады. Кәсіпорын пайдасы оның шекті нэтижесі болып ендірістік қызмет үрдісінің барысында қалынтасады. Бэсеке жағдайында еңбек үжымы пайданыц есуіне мүдделі болып табылады. Өйткені ол ендірістіц осуіпің, сәйкесінше кәсіпорын қызметкерлерінің эл-ауқатының жақсару кезі болып табылады. Бірақ, кәсіпорынның мүндай кез ретінде жалпы табыс емес, тек оның бюджетке барлық салықтар мен телемдерді телеп болганнан кейінгі таза пайдасы болып та- былады. Ол резервтік қорды, жинақтау және түтыну қорларын қалыптастыру үшін қолданылады.

Нарықтық экономика жағдайында қаржыгерлер «капи- тал» түсінігін негізге алады, ол пайданы алу үшін әсер етудің нақты объектісі болып табылады. Капиталдыц және қаржылық ресурстардың табиғаты бір, ол - ақшалай қаражаттар. Алай- да капитал - бүл кәсіпорынмен айналысқа жіберілген және осы айналымнан табыс экелетін қаржъі ресурстарының белігі. Бүл жагдайда капитал үзақ уақыт бойынша ақша қаражаттары түрінде қала алмагандықтан қаржы ресурстарының айналмалы түрін сипаттайды.

Амортизацияльщ аударымдар иегізгі ондірістік цорлар мен материалды емес активтердіц тозу құнының ацшалай сипат- тамасын бейнелейді.

Нарықтық экономиқа жағдайында қаржы ресурстарының сыртцы көздерінің мэні артуда. Олардың ішінде жаңа түрлері пайда болуда, оларды қалыптастыру қүрылымы озгеруде.

Сыртцы царжыландыру мемлекеттің, қаржы-несие ұйым- дарының, қаржылық емес ұйымдардың және азаматтардың қаражаттарын қолдануды қарастырады. Сонымен қатар, ол кәсіпорын құрылтайшыларының ақшалай қаражаттарын қолдануды қарастырады. Қажетті қаржылық ресурстарды осы эдіспен тарту ең қолайлысы болып табылады. Ойткені ол кәсіпорынның қаржылық тэуелсіздігін қамтамасыз етеді және кейіннен банктік несиелерді алу шарттарын жеңілдетеді.

Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның ондірістік- шаруашылық қызметі қарыздық қаражаттарды пайдаланбай жүргізу мүмкін емес, оған мыналар жатады: банк несиелері, коммерциялық несиелер, яғни басқа ұйымдардың қарыздық қаражаттары, кәсіпорын акциялары мен облигацияларын шығарудан және сатудан түскен қаражаттар қайтарымды негіздегі бюджеттік қаржы және т.б.

Қарыздық қаражаттарды тарту кәсіпорынның айналым қаражаттарының айналымдылыгын жеделдетуге, жасалатын шаруашылық операцияларының колемін кобейтуғе, аяқталмаған ондірістің колемдерін қысқартуға мүмкіндік береді. Бірақ, аталған қаржыландыру көзін пайдалану кәсіпорынға озіне жүктелген қарыз міндеттемелерін орындаумен байланысты белгілі бір мэселелердің туындауына экеледі. Қарыз ресурс- тарын тартумен қамтамасыз етілген қосымша табыс молшері несиені толеу бойынша шығындарды жапқанша, кәсіпорынның қаржылық жағдайы тұрақты болып қала береді, ал қарыз капи- талын тарту тиімді болады.

Бұл көрсеткіштер теңестірілген жағдайда, қосымша табыс- ты қамтамасыз етпейтін қаржы ресурстарын қалыптастырудың қарыз коздерін тарту мэселесі пайда болады. Несие бойынша қарыздың шығындары оны пайдаланудан түскен қосымша та- быстардан артқан жағдайда, үйымның қаржылық жағдайының нашарлауы эдбен мүмкін.

Осылайша, қарыздық капитал негізінде қаржыландыру онша тиімді емес. Өйткені несие берушілер ақша қаражаттарын қайтымдылық және телем есебінде ұсынады, ягни ез ақшаларымен кәсіпорынның меншікті капиталына қатыспайды, тек қарыз беруші ретінде шыгады.

Қаржыландырудың әр түрлі эдістерін салыстыру кәсіп- орынга қаржылық қамтамасыз етудің оңтайлы нүсқасын таңдауга, қызметті пайдаланудың агымдагы және күрделі шыгындарын жабуга мүмкіндік береді.