Ф-МК-003/048

Ахмет ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университеті медицина факультеті Зертханалық пәндер кафедрасы

«БЕКІТЕМІН» Медициналық білім беру департаментінің директоры, м.ғ.к.____________У.Б.Татыкаева «___» __________2015 жыл

«Биологиялық химия-1» пәні бойынша Емтихан сұрақтары

Пән коды – Bioh 2202

Мамандық: 5В130100- «Жалпы медицина»

Оқу сағатының көлемі: 90.

Кредит саны: 2

Лекция: 15 сағат.

Практикалық сабақ: 15 сағат.

СӨЖ: 30 сағат.

ОБСӨЖ: 30 сағат

Емтихан: 3,4 семестр

Курсы: 2

Оқу семестрі: 3,4 семестр

Түркістан -2014

Емтихан сұрақтары «Биологиялық химия» пәнінің типтік оқу бағдарламасы негізінде жасалған. ҚР ДСМ білім, ғылым және кадрлық ресурстар Департаментінің директорымен бекітілген (Астана, 18.06.2007 ж.).

Емтихан сұрақтарымедицина факультеті «Зертханалық пәндер»кафедра мәжілісінде талқыланған. Хаттама № ____, «____»_____2014 ж.

Кафедра меңгерушісі _____________ х.ғ.к., доцент А.К.Мамырбекова

Емтихан сұрақтары оқыту және бағалау комитетінде қаралған.

Хаттама №____"____" _____________ 2014 ж.

Комитет төрайымы _____________ магистр оқытушы А.А.Кушкарова

Емтихан сұрақтары білім беру бағдарламалары комитетінде мақұлданған.

Хаттама №____ "____" _____________ 2014 ж.

Комитет төрайымы ______________ б.ғ.к., аға оқытушы Б.У.Байзакова

2015-2016 Оқу жылының 2-ші курс студенттеріне биохимия пәнінен жалпы медицина мамандығы бойынша емтихан сұрақтары

І-этап

1. Белоктардың жалпы қасиеттері, олардың жіктелуі, жануарлар организміндегі маңызы.

2. Алмастырылмайтын амин қышқылдары, өкілдері, химиялық табиғаты, түзілуі (қайта аминдену, тотықсыздана аминдену).

3. Алмастырылмайтын амин қышқылдары, өкілдері, химиялық табиғаты, құнды және құнсыз белоктар (мысал).

4. Белок молекулаларының құрылыстары, (структуралары), оларды қамтамасыз ететін байланыстардың түрлері. Белоктардың денатурациясы. Биологиялық сұйықтықта белок тұрақтылығын қамтамассыз ететін факторлар. Белоктардың тұнбаға түсуі.

5. Гликозамингликандар, өкілдері, химиялық табиғаты, организмдегі маңызы.

6. Ферменттердің жалпы қасиеттері, әсер ету механизмдері.

7. Ферменттер активтілігіне әсер етуші факторлар.

8. Ферменттердің жіктелуі мен номенклатурасы. Негізгі топтары мен топшаларына жалпы сипаттама.

9. Гидролазалар: эстеразалар және гликозидазалар. Өкілдері, каталитикалық әсері, орналасқан орны.

10. Гидролазалар: пептидгидролазалар. Негізгі топшалары, өкілдері, каталитикалық әсері, орналасқан орны. Проферменттер, проферменттердің активтену механизмдері.

11. Цитохром жүйесінің ферменттері, құрылысы, коферменттерінің химиялық табиғаты, биологиялық процестердегі ролі.

12. Пероксидазалар мен каталазалар, гидроксилазалар құрылысы туралы түсінік. Пероксидазалар мен каталазалардың коферменттерінің химиялық табиғаты. Катализдік әсері.

13. Энергия алмасуы, сатылары және сатылардың арасындағы байланыс.

14. Маңызды витаминдердің жіктелуі және оларға жалпы сипаттама. Алиментарлы және екінші ретті гипо- және авитаминоздар. Гипервитаминоздар.

15. Қан түзуге әсерін тигізетін витаминдер.

16. Тағамдағы көмірсулар және олардың маңызы. Көмірсулардың асқорыту жолдарындағы қорытылуы мен сіңірілуі. Көмірсулар алмасуындағы бауырдың ролі. Көмірсулар гидролизінің өнімдерінің тағдыры.

17. Гликогеногенез, гликогенолиз, процесстерге сипаттама және олардың ролі.

18. Гликогеннің биосинтезі және ыдырауы, олардың регуляциясы.

19. Клеткада глюкоза мен гликогеннің тағдыры.

20. Тканьдердегі глюкозаның ыдырау жолдары, процесстердің айырмашылығы мен ұқсастығы.

21. Заттар алмасуындағы ЦТК, БТ, ТФ ролі.

22. Глюконеогенез, түзілуге қатысатын заттар, реакцияларының жүру бағыты. Кори циклы және глюкозо-аланин циклы: физиологиялық маңызы.

23. Тканьдердегі гликолиз нәтижесінде түзілетін ПЖҚ тағдыры. Пирожүзім қышқылының айналуына қатысушы ферменттер.

24. Глюкозаның пентозофосфатты жолмен тотығуы, мәні, маңызы, кездесетін жері.

25. Көмірсулар алмасуының соңғы өнімдері. Олар қандай реакциялар нәтижесінде түзілетінін жазыңыз. Бөлінуі.

26. Тағам липидтері, биологиялық маңызы, ас-қорыту жолдарындағы олардың қорытылуы мен сіңірілуі. Мицелланың құрамы мен ролі.

27. Өттің химиясы. Жұп өт қышқылдарының және өт пигменттерінің құрылысы. Липидтер алмасуында өт қышқылдарының ролі (қорытылуы, сіңірілуі).

28. Липидтер алмасуындағы ішек қабырғасы мен май тканінің ролі.

29. Липидтер алмасуындағы бауырдың ролі.

30. Липогенез, липолиз, липонеогенезге сипаттама беріңіз және осы процесстердің ролі.

31. Липопротеидтер, түрлері, түзілетін орны, липопротеидтер құрамының ерекшелігі мен функциялары. Олардың холестерин және ТАГ алмасуындағы ролі.

32. Липидтердің тасымалдау формалары, құрамының ерекшелігі, тағдыры.

33. Ацетил - КоА түзілуі жолдары мен оның пайдалануы.

34. Липидтер алмасуының соңғы өнімдері. Олардың түзілетін процесстері. Бөлінуі.

35. Бауырда, май тканінде және ішек қабырғасында ТАГ биосинтезі.

36. Тағам белоктары, олардың маңызы, азотты баланс, алмасудың ерекшелігі, ас-қорыту жолдарындағы белоктардың қорытылуы мен сіңірілуі. Белоктар қорытылуындағы асқазан сөлінің құрамының ролі.

37. Қалыпты асқазан сөлінің химиялық құрамы, қасиеттері, асқазанда ас қорытылудағы тұз қышқылының маңызы. Асқазан сөлінің физико-химиялық қасиеттері, қышқылдықтың түрлері. Асқазан сөлін зерттеу. Тұз қышқылының дебит-сағатын анықтау.

38. Ішек қабырғасында белоктардың шіруі, шіру өнімдерінің химиялық табиғаты, шіру өнімдерінің усыздану жолдары және орны.

39. Белоктар алмасуындағы бауырдың ролі.

40. Тканьдердегі аминқышқылдарының тағдыры.

41. Тканда амин қышқылдарының азотты емес заттардың түзілуі.

42. Организмдегі аммиактың түзілу жолдары және оны пайдалануы.

43. Организмдегі аммиакты усыздандыру жолдары, мочевинаның түзілуі туралы теория және орны.

44. Белоктар алмасуының соңғы өнімдері, олар түзілетін процесстер, химиялық табиғаты. Бөлінуі.

45. Организмдегі су алмасуы және судың биологиялық ролі, су алмасуының регуляциясы.

46. Жекеленген макро-, және микроэлементтердің алмасуы, қандағы мөлшері, жиналуы, алмасу процесстеріне натрийдің, калийдің, кальцийдің, магнийдің, темірдің, мыстың, цинктің, кобальттың, фосфордың, хлордың, күкірттің, йодтың, фтордың қатысуы: К, Nа насосының жұмысы.

47. Организмдегі бейорганикалық заттардың маңызы. Минералды алмасудың сатылары.

48. Өттің түзілу механизмдері, өт құрамы, бауыр және өт қабындағы өттің

қасиеттері мен ролі.

49. Қан плазмасының химиялық құрамы. Олардың қалыпты мөлшері.

50. Қанның азотты қалдығы. Осы топқа кіретін заттардың химиялық табиғаты.

51. Қан плазмасының азотсыз құрамы, өкілдері, химиялық табиғаты, олардың қалыпты мөлшері.

52. Эритроциттер химиясы. Газдар тасымалдауға және қанның рН-ын сақтауға гемоглобиннің қатысуы.

53. Қанның қышқыл-сілтілі жағдайы. Қанның құрам бөліктерінің қан рН сақтауға қатысуы, сілтілік резерв.

54. Гемоглобиннің физиологиялық туындылары, олардың түзілуі, сіңіру спектрлері.

55.Бұлшық ет тканінің химиялық құрамы, бұлшық ет жиырылуындағы кейбір құрам бөліктерінің маңызы. Миофибрилла, саркоплазма белоктары, өкілдері, қасиеттері.

56.Бұлшық еттегі азоты бар заттар, жиырылуындағы ролі.

57.Бұлшық еттің азотсыз экстрактивті және биорганикалық заттары, жиырылуындағы ролі.

58.Бұлшық еттердің жиырылуының және босансуының биохимиялық механизмдері. Бұлшық еттер жиырылу процесстеріндегі АТФ ресинтезінің жолдары.

59. Нерв тканінің химиялық құрамы, нерв тканіндегі зат алмасудың ерекшеліктері. Мидағы физиологиялық активті пептидтер.

60. Синапстардағы нерв импульсі берілуінің химиялық механизмдері.

61. Дәнекер тканінің құрамының ерекшеліктері. Протеогликандар мен гликозамингликандардың су мен катиондар алмасуындағы ролі.

62. Дәнекер тканьдегі зат алмасу ерекшеліктері.

63. Сүйек тканінің химиялық құрамы, функциясы, зат алмасуының ерекшеліктері.

64. Қалыпты зәрдің физико-химиялық қасиеттері, нормадан өзгеруі.

65. Қалыпты зәрдің химиялық құрамы, олардың мөлшерінің өзгеру себептері.

66. Гормондар, химиялық табиғаты, жалпы қасиеттері. Клетка мембранасы мен гормондар рецепторлары туралы түсінік.

67. Зат алмасудың нейрогуморальды реттелуі. Гормондардың мүшелердің қызметі мен метаболизм жүйесіндегі орны.

68. Гормондардың әсер ету механизмдері.

69. Аденилат- гуанилатциклазды және кальцийді сигналды системалар арқылы заттар алмасуының реттелуі.

70. Гипофиздің тропты гормондары, құрылысы туралы түсінік, жануарлар организмдеріне әсері.

71. Гипофиздің артқы бөлігінің гормондары, құрылысы туралы түсінік, әсер ету механизмі, физиологиялық әсері. Рилизинг-факторлар.

72. Қандағы глюкозаның деңгейін реттейтін гормондар.

73. Кальций мен фосфор алмасуының реттелуіндегі гормондар мен витаминдердің ролі.

74. Простагландиндер құрылысы,түзілу жолдары , маңызы.

75. Сүйек тканінің химиялық құрамы.

76. Сүйек тканіндегі зат алмасу ерекшеліктері. Минералдану жолдары.

ІІ-этап

77. Альбуминдер, глобулиндер, қасиеттері. Ұқсастығы мен айырмашылығы. Жануарлар организміндегі маңызы, табиғатта таралуы.

78. Протаминдер, гистондар қасиеттері. Бір-бірінен айырмашылығы ұқсастығы. Жануарлар организміндегі маңызы, табиғатта таралуы.

79. Коллагендер, эластиндер, кератиндер. Аминқышқылдарының құрамының ерекшелігі, қасиеттері, табиғатта таралуы. Жануарлар организміндегі маңызы.

80. Белоктардың функциясы, белок молекуласының формасы. Белок молекуласының функциясын, формасын, қасиетін анықтау кезінде белок құрылыстарының ролі.

81. Күрделі белоктар: фосфопротеиттер, металлопротеиттер. Құрылысы туралы түсінік, негізгі өкілдері, қасиеттері, жануарлар организміндегі маңызы.

82. Күрделі белоктар: липопротеидтер, құрылысы туралы түсінік, негізгі өкілдері. Қанның липопротеидтері, түрлері, биологиялық маңызы.

83. Күрделі белоктар: хромопротеидтер, құрылысы, қасиеттері, организмде маңызы.

84. Гемоглобин, миоглобин, құрылысы организмдегі маңызы, қасиеттері, химиялық табиғаты, простетикалық топтары.

85. Күрделі белоктар: гликопротеидтер, құрылысы, негізгі өкілдері, қасиеттері,табиғатта таралуы. Нағыз гликопротеидтер және протеогликандар, құрылыстары мен ролінің ұқсастығы және айырмашылығы.

86. Лиазалар, өкілдері, жалпы сипаттамасы, құрылысы туралы түсінік, ферменттің реакцияларға қатысуы.

87. Трансферазалар, өкілдері, құрылысы туралы түсінік, ферменттің реакцияларға қатысуы. Аланинтрансаминазаның активтілігін анықтаудың принципі және диагностикалық маңызы.

88. Оксидоредуктазалар, жалпы сипаттама, өкілдері, тотығу-тотықсыздану реакцияларына қатысуы.

89. Дегидрогеназалар, өкілдері, катализдік әсері. Убихинон.

90. Пиридинферменттер, құрылысы, коферменттерінің химиялық табиғаты, тотығу реакцияларындағы ролі.

91. Флавинферменттер, құрылысы, коферменттерінің химиялық табиғаты, тотығу реакцияларындағы ролі.

92. Үшкарбонқышқылының циклы, мәні реакциялар жүйелігі, оның ролі.

93.Тиамин, құрылысы, коферменті түзуге қатысуы, биологиялық маңызы, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

94. Рибофлавин, құрылысы, кофермент түзуге қатысуы, биологиялық маңызы, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

95. Никотинамид, құрылысы, кофермент түзуге қатысуы, биологиялық әсері, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

96. Пиридоксин, құрылысы, кофермент түзуге қатысуы, биологиялық әсері, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

97. В_с және В₁₂ витаминдері, құрылысы, кофермент түзуге қатысуы, биологиялық әсері, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы, авитаминозы.

98. С және Р витаминдер құрылысы, физиологиялық әсері, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

99. Ретинол, құрылысы туралы түсінік, физиологиялық маңызы авитаминозы, тәуліктегі қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

100. Кальциферолдар, құрылысы, витаминнің негізгі- активті формалары, биологиялық маңызы, тәуліктік қажетті мөлшері, табиғатта таралуы.

101. К және Е витамині, құрылысы туралы түсінік, биологиялық маңызы табиғатта таралуы, тәуліктегі қажетті мөлшері.

102. Глюкозаның аэробты жағдайда ыдырауы, реакциялар жүйелігі, физиологиялық маңызы, энергиялық құндылығы.

103. Анаэробты гликолиз, реакция жүйелігі, физиологиялық маңызы, соңғы өнімінің тағдыры.

104. Шөрнек механизмдері, цитоплазмалық НАДН₂ тотығуындағы олардың ролі. Энергиялық балансы.

105. Кетон денелерінің биосинтезі, өкілдерінің химиялық табиғаты, тағдыры, организмдегі маңызы.

106. Организмдегі бос май қышқылдарының биосинтезі, реакциялар жүйелігі, физиологиялық маңызы.

107. БМҚ тағдыры, тотығуы, энергиялық құндылығы.

108. Тканьдердегі глицериннің тағдыры.

109. Холестерин, химиялық табиғаты, холестерин туындылары. Холестериннің және оның туындыларының маңызы.

110. Холестериннің биосинтезі, мевалон қышқылы түзілуіне дейінгі реакцияларды көрсетіңіз, осы этап жайы туралы тусінік. Холистериннің алмасуында липопротеидтердің ролі.

111. Организмдегі креатиннің синтезі мен тағдыры. Креатин фосфат химиялық табиғаты, маңызы. Креатинин.

112. Протеиногенді аминдер, өкілдері, түзілуі, химиялық табиғаты, физиологиялық маңызы, ыдырауы.

113. Жануарлар организміндегі аминқышқылдарының дезаминденуі, түрлері, процесстің маңызы.

114. «Тікелей және «тікелей емес билирубиннің түзілуі, химиялық табиғаты.

115. Бауыр биохимиясы, функциялары. Зат алмасудағы бауырдың ролі.

116. Бауырдағы заттардың залалсыздануының негізгі механизмдері (бауырдың белок, көмірсу, липид алмасуындағы ролі).

117. Қан плазмасының органикалық құрам бөліктері, өкілдері, қалыпты мөлшері.

118. Қан плазмасының белоктары, өкілдері, қасиеттері, қандағы қалыпты мөлшері. Қан белоктарының маңызы.

119. Қан плазмасының кининдік системасы, белоктар “жедел кезеңі“ және компоненттердің байланысуы, белок-ферменттер, түсініктеме, маңызы.

120. Қан плазмасының бейорганикалық құрамы, маңызы, қалыпты мөлшері.

121. Қан плазмасының макроэлементтері олардың концентрациясы. Иондар концентрациясының өзгерісінің минерал алмасуын реттейтін гормондардың синтезіне әсері.

122.Паратгормон, кальцитонин, минералокортикостероидтар: минералдар алмасуына әсері.

123. Ұйқы безінің гормондары, құрылысы туралы түсінік, әсер ету механизмі, зат алмасуға қатысуы.

124. Әйелдердің жыныс гормондары, құрылысы туралы түсінік, жалпы физиологиялық әсері. Әсер ету механизмі, заттар алмасуына әсері.

125. Ер адамдардың жыныс гормондары, құрылысы туралы түсінік, жалпы физиологиялық әсері. Әсер ету механизмі, заттар алмасуының әсері.

126. Паратгормон, құрылысы, әсер ету механизмі, биологиялық маңызы, алмасудың реттелуі.

127. Қалқанша безі гормондары, құрылысы, түзілуі, әсер ету механизмі, жануарлар организміне әсері.

128. Бүйрек үсті безінің милы қабатының гормондары, түзілуі, химиялық табиғаты, әсер ету механизмі, заттар алмасуына әсері.

129. Бүйрек үсті безіндегі қыртысты қабатының гормондары, түзілуі, химиялық табиғаты, әсер ету механизмі, заттар алмасуына әсері.

ІІІ-кезең