Тақырыптық жоспар және лекция мазмұны

1

Медицина дамуының заманауи сатысында медициналық көмекті қамтамасыз етуде клиникалық зертханалық диагностиканың рөлі. Референсті өлшемдер түсінігі. Клиникалық зертханалық зерттеулерде сапаны реттеу.

2

Зертханалық үрдіс сатылары.

3

Жоғары технологиялық зертханалық зерттеулер: Видео сандық тіркеу әдісі. Ағынды цитометрия. Талдаудың иммунохимиялық әдістері. Мультиплексті иммунды талдау. Диагностиканың молекулярлы-генетикалық әдістері

№

Тақырып

Мазмұны

Өткізу түрі

Сағат

1

2

3

4

5

1

Жалпыклиникалық зертханалық тексеру

3 DIFF және 5 DIFF гематологиялық талдағыштары. Қанның автоматизацияланған талдауы, оның қалыпты жағдай мен патологиядағы жас, жыныс және жүргізілген терапияға байланысты параметрлері.

Зәр зерттеуі (ЖЗА: физикалық, химиялық және микроскопиялық қасиеттері, Зимницкий және Нечипоренко талдауы, тәуліктік протеинурия). Жинау, сақтау, тасымалдау ережесі. Жүргізілген терапия мен жеке бас ерекшеліктеріне байланысты қорытындыларлды интерпретациялау.

Қақырықты зерттеу (физикалық-химиялық, микроскопиялық қасиеттері және бактериологиялық зерттеу). Преаналитикалық кезең ерекшеліктері. Зерттеу қорытындыларын клиникалық интерпретациялау..

Асқазан және он екі елі ішек сұйықтықтарының қалыпты жағдай және патология кезіндегі құрамы (көрсеткіштері, физикалық-химиялық және микроскопиялық зерттеу, жүктемелік сынамалар).

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі копрограмма (негізгі көрсеткіштері).

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі жұлын- ми сұйықтығын зерттеу (материалды жинау, сақтау, тасымалдау ережелері, негізгі көрсеткіштері).

Серозды қуыстар сұйықтықтарын зерттеу (плевралды, синовиалды) және зерттеу қорытындыларын интерпретациялау.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

12

2

Биохимиялық зерттеулер

Биохимиялық зерттеулер: преаналитикалық кезең ерекшеліктері, преаналитикалық кезеңнің зертханалық параметрлерді өзгертетін негізгі қателіктері. Биохимиялық көрсеткіштердің қалыпты жағдай, патология және критикалық көрсеткіштері түсінігі.

Ақуыз және ақуыздық фракциялар. Қалдық азот және оның бөліктері.

Бұлшық ет, сүйек және ішкі мүшелер ауруларының энзимодиагностикасы мен ферменттері. Миокард зақымдануы биомаркерлері.

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі пигментті алмасу көрсеткіштері.

Көмірсу алмасуы көрсеткіштері. Қантты диабет пен оның асқынуларының зертханалық диагностикасы.

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі липидный спектр. Гиперлипидемиялар түрлері.

Су-электролиттік тепе- теңдік және оның бұзылыстары.

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі темір метаболизмі көрсеткіштері.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

12

3

Эндокриндік бұзылыстардың зертханалық диагностикасы

Жас, жыныс, циркадты ырғақ, жүргізілген терапия есебімен гормоналды статусты зерттеудегі преаналитикалық кезең ерекшеліктері.

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі гипоталамус-гипофизарлық жүйені зерттеу. Акромегалияның зертханалық диагностикасы (СТГ, ИПФР-1 зерттеу, жүктемелік сынамалар).

Қалқанша безі зақымдалуының зертханалық диагностикасы (гормондарды, аутоиммунды антиденелерді, онкомаркерлерді зерттеу, T-uptake сынамасы, цитологиялық зерттеулер).

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі бүйрек үсті безі гормондарын зерттеу (қыртысты және милық қабаттар). Жүктемелік сынамалар және олардың интерпретациясы. Лабораторная диаг­ностика болезни и синдрома Иценко-Кушинг синдромы мен ауруының зертханалық диагностикасы (АКТГ-тәуелді және АКТГ-тәуелсіз).

Ер адамдардың репродуктивті қызметінің гормоналды реттелуі. Андрогениталды синдром кезіндегі зерттеу зертханалық алгоритмі.

Қалыпты жағдай және патология кезіндегі әйел адамдардың репродуктивті қызметінің гормоналды реттелуі. Аменореямен әйелдердің гормондарын зерттеу ерекшеліктері. Жүктілік патологиясы кезіндегі зертханалық мониторинг.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

12

4

Зерханалық гематология Гемопоэз.

Анемиялардың зертханалық диагностикасы (эритроцитарлық, ретикулоцитарлық ин­декстер, темір, дәрумендер алмасуы көрсеткіштері, гепсидин) және терапия тиімділігінің мониторингі.

Қалыпты жағдайдағы миелограмма.

Миелодиспластикалық синдром, қанның реактивті өзгерістері (лейкемоидты реакциялар), лейкоздар диагностикасының зертханалық алгоритмі.

Жастық ерекшеліктер есебімен миелограмма мен гемограмма нәтижелерін интерпретациялау.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

12

5

Коагулологиялық зерттеулер

Гемостаз жүйесін зерттеудегі преаналитикалық кезең ерекшеліктері. Қалыпты жағдай және патология кезіндегі гемостаз қан тамырлық –тромбоцитарлық тізбегінің ерекшеліктері.

Плазмалық (коагуляциялық) гемостазды (протромби­н түзілу, тромбин түзілу, фибрин түзілу) зертханалық бағалау.

Физиологиялық антикоагулянттар мен фибринолитикалық жүйені зерттеу. Коагулограмма қорытындыларын интерпретациялау. Тікелей және тікелей емес антикоагулянттармен емдеу тромболитикалық терапиясының мониторингі.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

6

Клиникалық тәжірибедегі цитологиялық зерттеу.

Цитологиялық зерттеуге көрсеткіштер және қарсы көрсеткіштер. Цитологиялық зерттеуге материал алудың ерекшеліктері.

Helicobacter pylori-дың болуына материалды эндоскопиялық зерттеу.

Дисплазиялар, ісіктер, лимфопролиферативтік аурулар, сар­коидоз диагностикасы.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

7

Биологиялық маркерлер опухолей

Онкомаркерлер жіктелуі. Аурудың диагностикасы, мониторингі және болжамы үшін ісікассоцирленген маркерлерді серологиялық зерттеу ерекшеліктері.

Альфа-фетопротеин, ісіктік-эмбрионалды антиген, простатоспецификалық антиген, муцинтәріздес ассоцирленген антиген, ісіктік антиген СА-125, СА-19-9, СА 72-4, СА 15-3, бета –хориондық гонадотропин, жалпақклеткалық карцинома антигені, нейроспецификалық енолаза, цитокера­тин-19 бөлігі. АІЖ, сүт безі, өкпе, жыныс мүшелері ісіктерінің зерттеу алгоритмі.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

8

Клиникалық тәжірибедегі молекулярлық- генетикалық әдістер

Молекулярлық- генетикалық зерттеулердің негізгі әдістері.

Предиктивті медицина негізіндегі молекулярлық- генетикалық әдістер.

Генетикалық паспорт. Фармакогеномика. Фрмакогенетика.

Генетикалық бейімділіктің негізгі предикторлары. Жүрек- қан тамыр патологиялары, тромбофилиялар, зат алмасу бұзылыстары, АІЖ аурулары дамуының ДНК-диагно­стикасы.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

9

Шұғыл жағдайлар зертханалық диагностикасы.

Ота кезіндегі гемостаз бұзылысы себептері, диагностикасы және оларды түзеу әдістері. Қарқынды терапия бөліміндегі науқастардың гемостаз бұзылысы себептері. Су- электролиттік тепе- теңдік пен метаболизм көрсеткіштеріне гипоксияның әсер етуі. Жедел жағдайлар, көпмүшелік жетіспеушілік, шок, ТШҚҰ- сидром кезіндегі гемостаз бұзылыстарының зертханалық диагностикасы.

Семинар

тренинг

6

10

Жұқпалы аурулардың ПТР-диагностикасы

Полимеразды тізбектік реакция әдісі мен қазіргі кездегі ПТР принципі. ПТР- талдау жүргізуге қойылатын талаптар мен ПТР- диагностикалық зертханалар ұйымдастыру негізігі принциптері. ПТР- диагностикалық зертхана жабдықталуы.

ПТР диагностика үшін биоматериалды алу, сақтау және тасымалдау ерекшеліктері.

Полимеразды тізбектік реакция жүргізу кезеңдері.

Полимеразды тізбектік реакция әдісі мен қазіргі кездегі ПТР әдісімен алынған жұқпалы аурулар қорытындыларын интерпретациялау.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

11

Жұқпалы ауруларды диагностикалаудың серологиялық әдістері

Тікелей (агглютинация, преципитация реакциялары) және тікелей емес (пассивті гемагглютинация реакциясы, РИФ, РИФП, РСК) серологиялық реакциялар. Қоздырғыш антигендері мен қоздырғышқа антиденелерді анықтау.

Жұқпалы аурулар серодиагностикасы ережелері.

Титр, диагностикалық титр «сұр аймақ» түсініктері.

Бактериалды жұқпалар

Вирусты жұқпалар

Паразитарлық жұқпалар.

Саңырауқұлақтық жұқпалар.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

12

ИФА-диагностика

Иммуноферментті талдау жіктелуі мен принципі.

ИФА қолданылу аймақтары.

Вирусты инфекциялардың ИФА – диагностикасы (жай герпес, цитомегаловирус, Эпштейна-Барр вирусы, қызамық, АИВ, қызылша, вирусты гепатиттер).

Паразитарлық инфекциялардың ИФА – диагностикасы (эхинококкоз, токсакороз, пнев­моцистоз, токсоплазмоз, лямблиоз).

Бактериалды инфекциялардың ИФА – диагностикасы (хеликобактериоз, микоплазмоз, хламидиоз, гарднереллез).

Аллергиялық аурулардың ИФА – диагностикасы (Ig E).

Аутоиммунды аурулардың ИФА диагностикасы.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

12

13

Клиникалық тәжірибедегі микробиологиялық әдістер.

Микробиологиялық зерттеу үшін биоматериалды жинау, сақтау және тасымалдау негізігі ережелері.

Микроорганизмдерді анықтау әдістері (микроскопиялық, дақылдық, биохимиялық). Антибиотикограмма және оның интерпретациясы.

Дисбактериоздың микробиологиялық диагностикасы. Дисбактериоздың негізгі микробиологиялық критерийлері.

Нозокомиалды жұқпалар.

Сепсис. Сепсиске қанды алу ережесі. Микробиологиялық диагностика ерекшеліктері. Бактериологиялық зерттеу нәтижелерінің интерпретациясы.. Кездейсоқ контаминация мен шынайы бактериемияның дифференциалды критерийлері.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

14

Гериатрия мен жүктілік кезіндегі зертханалық монитроинг.

Гестация уақытына байланысты жүкті әйелдердің гематологиялық, биохимиялық (ақуыз, фер­менттер, көмірсу, гормон, электролит және т.б.) параметрлерінің физиологиялық өзгерістері.

Гериатриядағы референтті көрсеткіштер түсінігі.

Қартаю кезіндегі ағзаның қызметтік жүйелеріндегі типтік өзгерістер.

Семинар

тақырыптық/клиникалық талдау

6

15

Химиялық-токсикологиялық талдау

Уланулар кезіндегі (алкогольмен, нашақорлық заттармен, дәрілік заттармен) химиялық-токсикологиялық талдаудың ерекшеліктері. Химиялық-токсикологиялық зерттеудегі қазіргі заманғы әдістер (хрома­тографиялық әдіс, атомдық-абсорбциялық спектрометрия,. масс-спектро­метрия, иммуно-химиялық әдіс).

Алкогольмен, нашақорлық заттармен, дәрілік заттармен және ұшпалы улармен уланудағы токсикологиялық зерттеу үшін қолданылатын биологиялық сұйықтықтар.

Семинар

тақырыптық талдау

3

16

Дәрілік мониторинг

Әрбір науқас үшін жеке ДЗ тәртібі мен мөлшерлеуін дұрыс таңдау.

Нәтижелі емге қол жеткізу үшін ДЗ ең тиімді концентрациясын анықтау.

Жүрек гликозидтерін, иммунодепрессанттар, антибиотиктер, антиконвульсанттар қолданылуының мониторнигі.

Гематологиялық, биохимиялық, коагулогиялық зерттеулердің зертханалық параметрлеріне дәрілік заттардың әсері (in vivo, in vitro).

Семинар

тақырыптық талдау

3

120