Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
IGPRK_emtihan_suraktary.docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
221.1 Кб
Скачать

1977 Жылы 7 қазанда ксро-ның жаңа Конституциясы қабылданды. Осыған орай Қазақ кср-нің бұл жаңа Конституциясы 1978 жылы 20 сәуірде қабылданды. Конституция 10 бһлім, 19 тарау, 173 баптан тұрды.

Оны қабылдау қарсаңында оның жобасын респуб-лика аумағында кең көлемде талқылау жүргізілді. Алайда, оған халықтың қатысуы формальді сипатта болды. Республиканың құ-қығын кеңейту, қоғамды демократияландыру, адам құқығын ке-пілдендіріп, сақтау жөніндегі ұсыныстар мен ескертпелер шетте-тіліп есепке алынбады, сондықтан бұл мэселелер Республиканың Негізгі Заңында көрініс таппады. Конституцияда жария етілген адам қүқықтарының демократиялық негіздері нақты тетіктерімен бекітіліп, іске асырылмады. Негізгі Заңда Қазақстанды үлттық республика ретінде оның ерекшеліктерін сипаттайтын баптар ен-гізілмеді.

Бұл Конституцияда КОКП-ның қоғамдағы жетекші рөлі бекі-тілді. Бұл жағдай басқалай бір балама партияны құруға мұмкін-дік бермей, бір партияның өктемдігін кұшейтті. Саяси жұйедегі партияның монополиясы оның жоғарғы органдары мен аппара-тының өрескелдіктерге жол беріп, билікті асыра пайдалануга, моральдық жағынан іріп-шіруге, тэртіп пен жауапкершіліктің төмендеуіне экеліп соқтырды. Қогамның барлық саласында нақ-ты билік-кеңес жэне шаруашылық органдарының қызметін өзіне меншіктеп алған партия аппараттарының қолына көшті.

Кэсіподақ үйымдары еңбекшілердің мүддесін қоргау органы-нан партия органдары мен экімшіліктің нүсқауларын орындау-шыларға айналды. Комсомол ұйымдарының жұмысы да формализммен ерекшеленді. Комсомол комитеттері партия органдары-ның қызметін қайталай отырып, жастардың мұқтажы мен мүдде-сінен алшақ тұрды.

Халық депутаттарының кеңестері еңбекшілердің толыққан-ды билік органы рөлінен айырылды. Шын мэнінде, көп жағдайда олар партия комитеттерінің шылауына айналды. Еңбек ұжымда-ры арқылы кандидаттарды ұсыну формальде түрде жүргізілді, іс жүзінде депутаттардың құрамы партия комитеттерінде анықта-лып, сайлау тағайындау жүйесіне айналды. Бір партиялық жүйе халықты таңдау құқығынан айырды.

Сонымен КСРО-ның ресми күрылу дэуірінен бастап, қоғам өмірінің эртүрлі саласында бірқатар езгерістер орын алды. КСРО бірнеше ондаған жылдардың кезеңінде қуатты экономиканың не-гізін құрып, космосты игерген, ядролық қаруды иеленген мемле-кетке айналды. Дегенмен, кеңес үкіметі дамуы кезіндегі эділдік-пен атап өтетін бағыттың бірі - халықтың төмендегідей салалар бойынша элеуметтік қорғалуының жоғары деңгейі болды. Атап айтқанда тегін медициналық қызмет көрсету, тегін білім алу, элеуметтік жағынан түрмысы төмен халықтың топтарына жеңіл-діктер беру және жэрдемақы төлеу, жұмыссыздықтын болмауы т.б. 70-ші жылдардың аяғында ұлттық табыс халықтың эр басына шаққандағы көлемі 12 есе өсті.

Сонымен бірге Конституцияда Компартияның қоғамдағы басшылық мәртебесібекітіліп, оның рөлі төмендегідей анықталды: жұмысшы табы би-лігі мемлекетінің бүкілхалықтық социалистік мемлекетке айна-луы; КОКП жұмысшы табының партиясының бүкіл халықтық партияға айналып, жэне кеңес қоғамын басқарудағы бірден-бір маңызды саяси күш ретінде саналады (6 бап). Конституциянын аталған 6-бабының мазмүны, бүрынғы кезеңдегі балама партия-лардьтң күрылуына ешқандай жол ашпай, Коммунистік партияны қоғамға басшылық жасайтын ресми бірден-бір саяси күш ретіндетүпкілікті заңдастырды.

Қазақстанның саяси және құқықтық дамуының кезеңдері.

Соғыстан кейін мемлсксттік құрылыс пен мемлекетті басқару бейбіт жағдайға қайта бейімделді. 1946 жылы 28 наурызда ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысымен ҚазКСР-дің Халық Комиссарлар Кеңесі ҚазКСР-нің Министрлер Кеңссі, ҚазКСР-нің Халық комиссариаттары ҚазКСР-нің министрліктері болып өзгерді. Кейбір министрліктердің саны 7 болды. Жаңадан онеркәсіп және құрылыс материалдары министрлігі құрылды. Министрліктердің өкілеттіктері артты. 1946 жылы ҚазКСР Ғылым Академиясы құрылды.

50-жылдары жергілікті кеңестердің, олардың атқару комитеттерінің қызметтсрі кеңейтілді. Олардың тұрғын үй салу, көгалдандыру, онеркәсіп пен құрылыс саласындағы жоспарлау, бақылау және басшылық ету құқықтары артты.

1956 жылғы КОКП-ның XX сьезі Кеңес Одағының өміріндегі үлкен бетбұрыс кезең болды. Сталинның жеке басына табыну, социалистік заңдылықты аяққа басу, саяси қуғын-сүргін айыпталды. 30-50-жылдары жазықсыз атылған,қамалған азаматтардың үлкен тобы қайта ақталды.

50-жылдары одақтас республикалардың құқықгары артьш, егемендігі біршама кеңейді.

ҚазКСР Үкіметінің совхоздарды қайта құру, жою, жер бөлу, т. б. ауыл шаруашылығына қатысты құқықгары кеңсйді.

Одақтас республикалардың заң шығару құқығы кеңейтілді. Республикалар Одақтық мәселелерді шешуге көбірек қатысатын болды. КСРО Жоғарғы Ксңесінің Ұлттар Кеңесінің жанынан одақтас республиканың окілдері кіргсн экономикалық комиссия құрылды.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]