1932 Жылы кектемде үжымдастыру шараларына көшпелі жэне жартылай көшпелі халықтың 71,2% қамтылды.

Алайда, 30-шы жылдары қазақтардың көшпелі жэне жарты-лай көшпелі шаруашылықтарын отырықшылыққабейімдеу мақ-сатында жүргізілген үжымдастыру шаралары жергілікті халық-тың қалыптасқан дэстүрлі түрмыстык, элеуметтік жағдайларын есепке алып жүргізілмегендіктен қазактардың басына үлкен зобалаң тудырды. Өйткені, қазақтар арасындағы үжымдастыру шараларын жоғарғы партия органдарының берген тапсырмасы негізінде қысқа мерзімде аяқтау міндеті түрды. Сондықтан жергілікті жерлердегі кеңес үкіметінің органдары қазақтарды отырықшылыкқа бейімдеп, үжымдастыру шараларын жоғары-дан түскен бүйрыққа сәйкес өте асығыстықпен, жасандылықпен эрі мэжбүрлеу эдістері арқылы жүргізіп, соның барысында қа-рапайым шаруалар өздерінің күн көріп отырған мал-жандарын ортаға салуға мэжбүр болды, оның соңы үлкен нәубет-аштыққа алып келіп, қазақ халқының басым бөлігі қолдан жасалған аш-тықтан қырылды.

ҚАКСР-ның одақтас республикаға айналуы.

КСРО құрамындағы Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының 1937 жылғы Конституциясы.

Қазақ КСР-нің Конституциясы республиканың барлық салада-ғы қогамдық өмірінің негізгі заңы ретінде 1937 жылы 26 наурыз-да заңды күшіне енді.

Аталған Конституция 11 тараудан, 124 баптан тұрды. Бұл құ-жат Одақтық Конституцияда негізделген принциптерге толық сэйкестікте жасалды. Қазақ КСР-нің 1937 жылға Конституциясы эйелдердің құқықтарына қатысты кейбір толықтырулар енгізді. Атап айтқанда, оның 99-бабында былай деп көрсетілді: «Әйел-дердің іс жүзіндегі бостандық алуына қарсылық корсету (жас қыздарды күйеуге беру, олармен некеге тұру, қалың мал алу, кеп эйел алушылық, эмеңгерлік, эйелдердің білім алуына, ауыл ша-руашылығына, өндіріске, мемлекеттік басқару ісіне, қоғамдык өмірге араласуына кедергі жасау) заң арқылы жазаланады».

Конституцияның 11 -бабында Қазақ КСР-ның егеменді Со-циалистік Республика екендігі бейнеленіп, ол басқа республика-лар сияқты одақтас республикалардың федеративтік қатынаста-рына еріктілік принцип негізінде кіргені айтылып, онда былай деп керсетілді: «Әрбір одақтас республиканың КСРО-құрамынан өз еркімен шығу құқығы сақталады». Алайда бұл баптың мэні тек декларативтік сипатта ған айтылып, іс жүзінде республикаларға ондай мүмкіндіктер берілмеді.

ҚКСР-нің мемлекеттік егемендігінің жалпы принципінің шең-берінде республиканың әз территориясына қатысты жоғарғы басымдылық рөлі көрсетілді (16 бап). Бұл бапта былай деп тұ-жырымдалды. «Республиканың құзырына қарайтын, оның мем-лекеттік шекараларын кұрайтын, нақты белгіленіп, бекітілген езінің территориясы бар. (Конституция қабылданған кезде ол 8 облыстан құралды). Бұл территория республиканың жоғарғы би-лік органдарының келісімінсіз ешқандай қысқартуға немесе ке-ңейтуге жатпайды.

Конституцияға сэйкес республика аумағындағы ең жоғарғы мемлекеттік билік органы ҚКСР-нің Жоғарғы Кеңесі есептеліп, ол еңбекшілер бұхарасымен жалпыға бірдей тең жэне тікелей сай-лау құқығы негізінде, жасырын дауыс беру арқылы 4 жыл мерзім-ге сайланды. Одан басқа тұрақты жұмыс істейтін мемлекеттік би-ліктің органы ретінде ҚКСР-нің Жоғарғы Кеңесінің Президиум есептелді. Конституция мемлекеттік басқару органдарының ал-ғашқы қатарына республика үкіметін, яғни Халық Комиссарлакеңесін бекітті. Үкімет ең алдымен Жоғарғы Кеңес Президиумы-ның алдында жауапты болды. Осы кезеңде қалыптасқан тарихи жағдайға сәйкес Конституция республиканың жоғарғы мемлекет-тік органдарының құрылымын жэне Қазақстан үкіметінің құра-мын анықтады. Екі тарапты бағыныстагы одақтық-республика-лық Халық Комиссариаттарының және республика аумағындағы Комиссариаттарының тізімдерді көрсетілді.

Жергілікті мемлекеттік билік органдары - Еңбекшілер депу-таттарының жергілікті кеңестерінің қызметі мен ұйымдастырулы мәселелері Конституцияның У-тарауында көрініс тапты.

Республика бюджетін жасау, қалыптастыру құқыгының мэсе-лелері Конституцияның УІ-тарауында, Сот жэне прокуратура ор-гандарының қызметін ұйымдастыру тэртібінің қағидалары оның УП-тарауына айқындалды. ҚКСР-нің Конституциясының VIII-тарауы түгелімен азаматтардың негізгі құқықтары мен бостан-дықтарына арналды. Атап айтқанда, Конституция азаматтардың еңбек ету, демалу, білім алу, қартайған кезде элеуметтік тұрғыдан қамтамасыз етілу құқығын бекітті, сондай-ақ барлық ұлттар мен ұлыс окілдерінің және этникалық топтардың, республиканың қо-ғамдық өмірінің барлық саласындағы ер адамдар мен эйелдерің құқықтық теңдігін жариялады.

ҚКСР Конституциясының қалған тараулары төмендегідей тэр-тіппен орналасты: