5. Жұмысты орындау реті:

Микроскоптармен зерттеу үшін, клеткаларды алдын - ала түрлі бояу заттары флуорхромдармен бояйды. Мұндай боялған микроорганизмдер тірі күйінде люминесценттік микроскопта сәуле шашып, жалтырап көрінеді де зерттеу оңайланады. Микроорганизмдер бір ортада топталып тіршілік етсе, онда колониялар түзеді.

Микроорганизмдер мен колониялардың суреттерімен танысып, оларды көшіріп салу. Құрылысы жағынан алғанда негізінен айырмашылығы бар екі типті ажырату.

6. Сабақ тақырыбына сәйкес әдебиеттер және Web сайттар тізімі:

1. Аркадьева З.А., Безбородов А.М., Блохина И.Н. и др. Промышленная микробиология //Под ред. Н.С.Егорова - М.: Высшая школа, 1989.

2. Бекер М.Е. Введение в биотехнологаю. -М., 1979.

3. Валиханова Г.Ж., Рахимбаев И.Р. Культура клеток и биотехнология растений. -Алма-Ата, 1989.

Қосымша әдебиеттер:

1. Биотехнология. -М.: Наука, 1984.

2. Грачева И.М., Гаврилова Н.Н., ИвановаЛ.А. Технология микробных белковых препаратов, аминокислот и жиров. -М., 1980.

№ 3 Лабораториялық жұмыс

Лабораториялық жұмыстың аты: Микроорганизмдердің химиялық құрамы.

1. Жұмыс жоспары: Микроорганизмдердің химиялық құрамын зерттеу

2. Жұмыс мақсаты: Бір топқа жататын микроорганизмдердің өздерінің әр түрлі жағдайларға байланысты клеткасының химиялық құрамы өзгеріп отырады.

3. Қысқаша теориялық мәліметтер: Микроорганизмдердің химиялық құрамын зерттеу, олардың зат алмасу процесінде тіршілік ету механизмін түсінуге көмектеседі. Сыртқы түріне қарағанда қарапайым болғанымен микроорганизмдердің химиялық құрамы күрделі. Әр түрлі бактериялардың химиялық құрамы бірдей емес. Тіпті бір топқа жататын микроорганизмдердің өздерінің әр түрлі жағдайларға байланысты клеткасының химиялық құрамы өзгеріп отырады. Микробтар клеткасы жоғары сатыдағы өсімдіктер мен жануарлар клеткасының химиялық құрамына тым ұқсас элементтерден тұрады. Оның 75-85% судан, 15-25% құрғақ заттан құралады. Көміртегінің мөлшері 45-55%, оттегі - 30%; сутегі 6-8%. Ал фосфор, калий, магний, күкірт, темір сияқты элементтер үлесіне небәрі 3-10% тиеді.

Микроорганизмдердің қоректенуі. Микроорганизмдер де басқа тірі оргамизмдер сияқты қоректі керек етеді. Бірақ микроорганизмдердің бір айырмашылығы бұларда ауыз қуысы болмайды қоректік затты бүкіл денесінің сыртымен қабылдап, сіңіреді. Сондықтан болса керек сыртқы орта мен клетка арасында зат алмасу өте тез жүреді. Қоректену процесі, яғни оның шапшандығы түрлі жағдайларға байланысты. Солардың ішінде қоректік заттар концентрациясының зор маңызы бар. Клетка кұрылымы, оның, қабығының еріген қоректік заттарды өткізгіштігі де едәуір роль атқарады.

Микроорганизмдердің тыныс алуы энергия бөлінетін органикалық қосылыстар тотығуының, биологиялық жолмен жүретін күрделі процесі болып есептеледі. Жасыл өсімдікте энергияны хлорофилл көмегімен күн көзінен алатыны мәлім. Ал микроорганизмдердің басым көпшілігі күн энергиясын пайдалана алмайды. Энергияны олар химиялық реакциялар көмегімен қамтиды. Осы энергияның көмегімен олар клеткада күрделі органикалық косылыстар түзеді.

Әр клеткада тотығу процесі жүретіндіктен, микроорганизмдердің қоректенуі мен тыныс алуы арасында тығыз байланыс болады, Өйткені клеткадағы қоректі заттар ыдырағанда энергия бөлініп шығады. Ал тыныс алу кезінде энергияның клетка сыртына бөлініп шығатыны да белгілі.

Тыныс алу барысында микроорганизмдер энергияны тек жылу күйінде ғана емес басқада формада химиялық электр тогы және жарық күйінде де қамти алады.