1. 11.07.2002 жылдан бергі (№343-//РК) «Мүмкіндігі шектеулі балаларды әлеуметтік дәрігерлік-педагогикалық коррекциялық қолдау жайында заңы»

2. Қазақстан Республикасы Кодексіндегі әкімшілік құқық бұзушылық жайындағы «Бақылаусыз және қараусыз қалған балаларды және кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылық әрекеттерінің алдын алу шаралары жайында» заң. 20.01.2006 жылы Қазақстан Республикасында Заңға толықтырулармен өзгертулер.

3. Арнайы білім беру мекемелерінің іс-әрекетін ұйымдастыру жайында Қазақстан Республикасыныңнормативтік-құқық құжаттары. Үлестіріп берілетін материал сөж №1

Бақылау сұрақтар: 1. Дизартрия ұғымы, себептері , шығу тарихы және топтастырылуы жайында айтыңыз. 2. Тіл кемістігі туралы мақала дайындаңыз 3. Тіл кемістіктеріне байланысты салыстыру жұмыстарын жүргізіңіз

Дизартрия	Дислалия

Дизартрия	Алалия

Үлестіріп берілетін материал сөж № 2

Бақылау сұрақтар: 1. Дизартрияның көмескі түрі бар балалардың сөйлеу тілі ерекшеліктері жайында қарастырыңыз 2. Тіл кемістігін түзету жұмыстары жайында қосымша мәлімет іздестіріңіз. 3. 3-4 мақалаға аннотация жазыңыз

Үлестіріп берілетін материал сөж № 3

Бақылау сұрақтар:

1. Мектепке дейінгі балалардың сөйлеу тілінің маңызын қарастырыңыз

2. Балабақшадағы сөйлеу тілінің кемістерінің алдын алу шаралары

Қалыпты балалардың сөйлеу тілінің даму кезеңдері бойынша кестені толтыр

Жас кезеңдері Бұзылыс түрі	1 жас	2 жас	3 жас	4 жас	5 жас	6 жас	7 жас
Дыбыс айтуы
Сөздік қоры
Грамматикалық құрылымы
Байланыстырып сөйлеу тілі
Оқуы мен жазуы

Үлестіріп берілетін материал сөж № 4

Бақылау сұрақтар: 1. Тыныс алу жаттығуларын тізбектеп көрсетіңіз 2.Артикуляциялық жаттығулардың пайдасы туралы конспектілеңіз 3. Түзету жұмыстары жайында айтыңыз

Практикалық сабақтарға тапсырмалар

1.Тақырып. Дизартрия туралы жалпы түсінік. Дизартрияның шығу тарихы. Дизартрияның топтастырылуы. Дизартрия кезіндегі сөйлеу тілінің даму жағдайы.Дизартрияның пайда болу себептері.Дизартриясы бар балалардың клиникалық – психикалық сипаттамасы. Дизартриясы бар балалардыкң жалпы психо-физиологиялық дамуына байланысты топтастырылуы. 2.Тақырып. Жалған сопақша ми дизартриясы. Жалған сопақша ми дизартриясы туралы ілім. Тіл жүйесінде спастикалық паралич. Қимыл мөлшерінің қысқаруы.Қалыпты жастан ерте жойылып кететін шартсыз рефлекс. Барлық дыбыс артикуляциясына әсері.Сөйлеу жылдамдығының баяулығыү Дауыс қырылдауы, тез шаршау. 3. Тақырып.Мишық дизартриясы. Ми кыртысы асты немесе «экстрапирамидалық» дизартрия.Ми қыртысы дизартриясы. Неврологиялық статус.Тілдің, еріннің бұлшық еттерінің тонусы төмен болуы. Қимылдың координациясы бұзылған болып келеді.

Сөйлеу статусы. Сөйлеу тілі түсініксіз. Фразаның аяғында кейбір дыбыстарды қатты дауыстап айтылуы. Сөйлеу ырғақтылығы бұзылған.Дыбыстарды мұрыннан айтады. Дауысы әлсіз. Сөз аяғында буынды немесе дыбысты айтпауы сөйлеу тілін түсініксіз етеді.Сөйлеу кезінде дене кейпінің қатайуы бетінің қызаруын немесе сұрлануы. 4. Тақырып. Дизартрияныц көмескі түрінің сипаттамасы.

Дизартрияның көмескі түрі. Дизартрияның көмескі түрінің этиологиясы.Жағымсыз факторлар. Невроогиялық симптоматика. Көру гнозисының жетіспеушілігі.Есте сақтау қабілетінің жетіспеушілігі. Дыбыс айтуының, фонематикалық жағының төмендеуі. Сөйлеу тілінің лексика-грамматикалық жағының байланысының төмендеуі. 5.Тақырып. Дизартрияның көмескі түрі бар мектеп жасына. Жалпы, ұсақ және артикуляциялық моториканың қалпы.Дизартриясы бар балалардың моторикасының қызметін қалыптастыру.Гуілдеу кезеңі болмауы.Дизартриямен зақымдалған балалардың моторикасының дамуы жалпы моторикасының дамуына кері әсері. Қимылдың белсенді болмауы. Арнайы тәрбие жұмысы мен түзету жұмыстарының жетіспеушілігі. Түзету жұмысының бағыты. Жүгіру, секіру, лақтыру жалпы және ұсақ моторикасын жетілдіруге арналған жаттығулар. 6.Тақырып. Сөйлеу тілінің просодикасының және дыбыс айтуының жағдайы. Фонематикалық қабылдау,талдау, жинақтау қалпы.Сөйлеу тілінің просодикалық жағы. Дыбыстық , буындық талдауы бұзылуы төмен деңгейде болуы. Сөздің буындық құрамы. Сөйлеу кезіндегі дем шығарудың қысқалығы.Сөйлеу тілінің жалпы бұзылысы. Дыбыстардың дұрыс айтылмауы. 7. Тақырып. Сөйлеу тілінің лексикалық - грамматикалық құрылымының қалпы. Байланыстырып сөйлеу қалпы. Оптикалық түсініктерінің қалпы.Сөйлеу аппаратының қимыл-қозғалысының жеткіліксіздігі.Сөйлеу тілінің дыбыс айтуының және просодикалық жағының бұзылуы.Есту, көру және сөйлеу жадының қалпы. Балаларда кездесетін метрикалық қателер. Байланыстырып сөйлеу. Лексика – грамматикалық қателер. Түзету жолдары.

8. Тақырып. Дизартрияны түзету жұмысының негізгі принциптері мен бағыттары. Этиопатогенетикалық принцип.Ерте ықпал ету принципі. Жүйелі ықпал ету принципі. Кешенді ықпал ету принципі. Жүйелі жұмыс істеу барысындағы аспектілер. Моторикалық, психикалық, сенсорлы сөйлеу функциясының даму заңдылықтары. Екіншілік бұзылыс. Баланың жасымен жеке басының ерекшеліктері.Сөйлеу тілін дамыту. 9. Тақырып. Мектепке дейінгі дизартриясы бар балалардың сөйлеу тілін түзету -логопедиялық жұмысының негізгі бағыттары . Түзету жұмысының негізгі міндеттері. Бұлшық еттер тонусының қалпы. Түзету жұмысының бағыттары.Артикуляциялыұ аппарат. Қолдың ұсақ моторикасы. Тыныс алу функциясын дамыту. Сөйлеу тілінің фонетикалық жағын түзету. Дыбыс қою. Дамыту жаттығулары.Сөйлеудің негізінде сенсорлық және жоғарғы психикалық функцияларды дамыту. Сөз қорын молайту, сөйлеу тілінң грамматикалық жағын дамыту. 10. Тақырып. Спастикалық дизартриядағы логопедиялық түзету жұмыс бағыттары . Дайындық кезеңі. Баланың потенциалды мүмкіндіктері.Логопедиялық ықпал ету. Жоспар. Дәрігермен тығыз байланыс. Дайындық және негізгі кезеңнің баланың есту кинестетикалық бұзылуын қалыптастыру артикуляциялық аппаратының дайындығы. Негізгі кезең. Сөйлеу кезіндегі тыныс алу. Сөйлеудің просодикалық жағының ерекшелігі.Гиперкинетикалық түзету жұмысының бағыттары. Жеке сабақтарда жүргізілетін негізігі түзету жұмысы. 11. Тақырып. Ерте жастағы балалардың сөйлеу тілінің бұзылуын түзету. Дизартрияның көмескі түрінің түзету жолдары. БЦСА баланың сөйлеу тілінің бұзылуын түзету әдістемесі. Жалпы қимыл – қозғалыс сферасы. Ұсақ моторикасын дамыту. Түзету жұмысының жалпы кезеңдері.Дизартрияның көмескі түрі бар балалардың жазбаша сөйлеу тілі. Жаттығулар кезеңі. 12. Тақырып. Зондпен массаж (сылау). Массаж жасау әдіс – тәсілдері. Массаж жасайтын зондтар түрі. Массаж түрлері. Мұғалім-логопед. Классикалық массаж және зондпен массаж айырмашылығы. Массаждың жалпы ережелері. Жақтың массажы. Бет ұшы массажы.Ауыз қуыс айналасының бұлшық еттеріне зонд,қол арқылы жасалатын жаттығу.Тілдің бұлшық еттеріне зонд, қол арқылы жасалатын жаттығу.Тіл, ерін, жақ, бет ұшы және жіліншік бұлшық еттеріне массаж.

13. Тақырып. Дизартрияны түзету жұмысына ата-аналарды жұмылдыру. Ерте кезден араласу туралы бекітілген заңы.Ата-аналарды жекелей дамыту бағдарламасы.Бала тәрбиесіне жанүя тарапынан жасалынатын ықпал.

Қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласында түбегейлі өзгерістер .жаМамандандырылған орталықтың атқаратын жұмысы мүмкіндігі . Жұмыс талабы.

14. Тақырып. Түзету жүмысының негізгі бағыттары. Этиопатогенетикалық принцип.Ерте ықпал ету принципі.

Дизартрияны түзету жұмыс қағидалары. Этиопатогенетикалық принцип. Сөйлеу тілінің және психофизиологиялық функциялары. Ерте ықпал ету принципі. Түзету жұмысының тиімділігі.Жүйелі ықпал ету принципі. Моторика, психика, сенсорлы функция.Кешенді ықпал ету принципі. Невропатолог, логопед, психолог мамандарыньщ бірігіп жұмыс істеуі.Жүйелі түзету жұмыс барысы.

“Дизартрия кезіндегі логопедиялық жұмыс” пәнінен