Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
УМК 1 курс.doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.04 Mб
Скачать

Білім мен ғылым

Мәтінді оқыңыз, мазмұндаңыз.

Оқу – инемен құдық қазғандай». «Оқу – білім бұлағы, білім – өмір шырағы», «Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады». Білімге қатысты мақал-мәтел мен қанатты сөздерді тізбектесең, осылай жалғасып кете береді. Бұдан шығатын қорытынды не?

«Баламды медресеге біл деп бердім». Оқу-білім технологиясы дамымай тұрған ХІХ ғасырдағы кезеңде-ақ қазақ данышпанының айтқан сөзі бүгін де өзекті. Қазір де қазақ жалғыз сиырын сатса да, баласын оқуға береді. Қатарынан кем болмасын деп береді. Жейтін нанын таппай қалмасын деп оқуға жібереді. Өзі оқымаса да, баласын оқытады. Әрине, бұған қуану ке­рек шығар. Өйткені білім – табыс­тың кепілі. Былайша айтқанда, бұл – қазекеңдердің жазылмаған заңы. Орталық Азиядағы басқа ұлттың баласы мектебін бітірмей жатып саудаға араласса, біздің ұлт сауаттылыққа бет бұрған. Баласын жоғары оқу орнына түсіргісі ке­ле­ді. Егер таразыға салар болсақ, оқуға түскеннің бәрі профессор бола алмайды, профессордың бә­рі олигарх емес, саудада істеп жүргеннің барлығы бай деп айтуға келмейді. Бірақ көрші өзбектер­мен салыстырғанда біздің елде қуанатын бір нәрсе бар, Қазақ­станның байы да, орта табы да, кедейі де баласының оқығанын жақсы көреді. Мүмкін, «оқыған адам жерде қалмайтын» шығар. Осы жағынан келгенде мемле­кеттің де, елдегі халықтың та көз­қарасында бір ынтымақ бар. Білім арқылы ғана елдің дамуы артады, біліммен ғана өзгелерді, өркениет­ті мойындата аламыз. Бұл тұр­ғы­дан келгенде, қазаққа «оқы» деген дана Абайдың да­ныш­пандығын мойындаймыз. Мұны неге айтып отырмыз?

ХХІ ғасыр–білім мен ғылым­ның ғасыры. Білімділігін мойын­датқан, оны тәжірибеде жүзеге асырған ұлт қана өзгенің алдына түседі. Ұлт Көшбасшысы Нұрсұл­тан Назарбаевтың дамыған 30 елдің қатарына ену туралы стра­тегиялық тапсырмасында осын­дай маңызды міндет жатыр. Ал Ал­маты мен Астанадағы оқу орны мен білім ордаларында жағдай жақсы, ал шағын қалаларда ше?

Мәтін бойынша 7-10 сұрақ дайындаңыз.

Тыңдалым:

Тыңдалым бойынша тест сұрақтарына жауап беріңіз:

Тыңдаңыз:

Тест тапсырмаларын орындаңыз.

1. «Қазақ» сөзі туралы ... жарияланды.

  1. аңыз

  2. ертегі

  3. зерттеу

  4. болжам

2. «Қазақ» сөзі туралы екі болжам ... жарияланды.

  1. интернетте

  2. кітапта

  3. газетте

  4. журналда

3. Қазақтар жауға аттанғанда ақ түсті киім киіп ... ... шығады екен дейді.

  1. аққудай тізіліп

  2. қаздай тізіліп

  3. үйректей тізіліп

  4. балапандай тізіліп

4. Тіліміздегі «қас» сөзінің мағынасы қандай?... .

  1. өте

  2. тым

  3. нағыз

  4. керемет

5. Бірінші болжам бойынша «қашақ» сөзінен шыққан, өйткені қазақтар ... .

  1. жауларын жеңіп отырды

  2. қашып жүрді

  3. жаулары көп болды

  4. көршілерін жаулап отырды.

6. “Қас” “сақ“деген сөз ... дегенді білдіреді.

  1. нағыз сақ

  2. нағыз жау

  3. шын қазақ

  4. жаужүрек сақ

7. М.Ақынжановтың пікірінше қазақтар кімнің ұрпағы?

  1. көшпенді сақтардың

  2. көшпенділердің

  3. көшпенді араптардың

  4. көшпенді ғұндардың

Анықтама

етенелену – сблизиться

үдеріс – процесс

кірігу – сходиться

сыңар – пара

қадам – шаг

сипат – облик

жаһандық – глобальный

бақталасу – соперничать

ахуал – ситуация

күдер үзу – отчаиваться

одақ – союз

іргетас – фундамент

біртұтас – единый

тезаурус

бөліп-жару

ішкі әлеует

қоңсылас

қалт жіберу

бақталасу

ағасыну

36-сабақ: АҚШ Қазақстанның өңірлік қауіпсіздікті қолдаудағы көшбасшы рөлін құптайды

Қажетті сөздер мен сөз тіркестерін есте сақтаңыз:

өңір, көшбасшы, стратегиялық әріптес­тік­, тереңдету, келі­сімге қол жеткізу, шәкіртақы, баста­ма, жаппай қырып-жою қаруы.

Мәтінді оқыңыз, мазмұндаңыз.