Әлем таныған Қазақ Елі

Қажетті сөздер мен сөз тіркестерін есте сақтаңыз:

бетбұрыс, бодан болу, діл, жанкешті күресу, үрдіс, түп-тамыры.

Мәтінді оқыңыз, мазмұндаңыз.

Еліміз жаңарып, қуаты артып, үлкен қиыншылықтарға ұшырамай дамып келеді. Қоғамдағы өзгерістер өте жылдам. Адамның санасындағы жаңашылдық технологияны және қоршаған ортаны мүлдем өзгертіп жіберді. Осындай тарихи уақытта қандай мемлекет болмасын өзінің дамуы мен өмір сүру жолдарын, мүмкіндіктерін және алдағы болашағын анықтап алуға ұмтылады. Қазақстан халқына осы тарихи міндетті шешіп берген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауы. Биылғы Жолдаудың ең басты ерекшелігі – оның халықты болашақта шешілетін мемлекеттік міндеттерге бетбұрыс жасатуы. Жолдауда халықтың көкейінде жүрген өзекті мәселелер көтерілді. Оның бірі – болашақта Қазақстан Республикасы, Қазақстан атауын Қазақ мемлекеті атауы­мен алмастыру. Елбасы қазақ халқының өзекжарды арманы болып келген проблеманы көтерді. Қазақстан Республикасы, Қазақстан атауларының да түп-тамыры қазақ ұлты екендігі, осы жердің тарихи иесі қазақ ұлты екендігі күдік тудырмайды. Бірақта осы атауларда қазақ ұлтының ғасырлар бойы бодан болғандығының белгісі, таңбасы әлі күнге дейін сақталып тұрғандай сезінетінбіз.

Ал Еуразияның бүгінгі Қазақстан тұрған және одан да кең географиялық аймағын мекендеген қазақ ұлтының шығу тегі б.з.д. ІІІ – 1 мың жылдықтардан бастау алып, протоқазақтар – сақ, үйсін, қаңлы, ғұн, сармат тайпаларының бірігуінен, кейінірек ХІV-ХV ғасырларға таман қазақ этносы болып бірегейленгенін де білеміз. Қазақ ұлтының этногенетикалық тегінің қалыптасуы мен нығаюы оның өмір сүру үшін жанкешті күресу үрдісімен қатарласа жүргендігі ақиқат. Қаншама тайпалар, қаншама мемлекеттер, одақтарға кезінде қазақ этносы кірді, олардан шықты, өзін сақтау үшін небір соғыстарды, қилы кезіңді бастан өткерді және аман шығудың мүмкіндігін жасай алды. Осы сансыз күрестер барысында Қазақ Елі, Қазақ хандығы, Қазақ жері деген атаулармен өзінің тарихын жалғастырып келді. (жалғасы, келесі сабақта)

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Адамның санасындағы жаңашылдық қоғамға қалай әсер етті?

2. «Қазақстан – 2050» Жолдауының басты ерекшелігі неде?

3. Жолдауда мәселелер көтерілді?

4. Қазақ халқының өзекжарды арманы болып келген жүрген қандай проблема бар?

5. Қазақстан Республикасы атауы нені сездіреді?

6. Қазақ ұлтының этногенетикалық тегінің қалыптасу үдерісі қалай өтті?

Жазылым:

Тапсырма. Сөйлемнің сыңарын табыңыз:

1. Еліміз жаңарып, қуаты артып, ..............

2. Қазақстан Республикасы, Қазақстан атауларының да түп-тамыры қазақ ұлты екендігі, осы жердің тарихи иесі қазақ ұлты екендігі, ..........

3. Осындай тарихи уақытта қандай мемлекет болмасын өзінің дамуы мен өмір сүру жолдарын, мүмкіндіктерін және ........... .

4. Бірақта осы атауларда қазақ ұлтының ғасырлар бойы бодан болғандығының белгісі, таңбасы .......... .

5. қазақ ұлтының шығу тегі б.з.д. ІІІ – 1 мың жылдықтардан бастау алып, протоқазақтар – ............

6. Қаншама тайпалар, қаншама мемлекеттер, одақтарға кезінде ... этносы кірді.

7. Осы сансыз күрестер барысында Қазақ Елі, Қазақ хандығы, Қазақ жері деген атаулармен, ............

Тыңдалым:

Тыңдаңыз:

Тыңдалым бойынша тест сұрақтарына жауап беріңіз:

1. Қажетті нұсқаны таңдаңыз: 1992 жылдың 2 наурызы Қазақстан үшін несімен ерекшеленеді.

1. БҰҰ-ның құрылуымен

2. БҰҰ -ға мүшелікке қабылдануымен

3. БҰҰ -дан шығуымен

4. Бас Ассамблеяға төрағалық етуімен

2. Қазақстан БҰҰ-ның ... мүше болып кірді,

1. 46-сессиясында

2. 47-сессиясында

3. 48-сессиясында

4. Соңғы сессиясында

3. БҰҰ-дағы Қазақстан ұсынған маңызды формула – ... .

1. “бір+бір”

2. “бір+екі”

3. “екі+бір”

4. “екі+екі”

4. Мемлекет басшысы Қазақстанның екі маңызды ұсыныс жасады?

1. Бітімгершілік күш-жігерінің қорын құруды бастау, БҰҰ мәжілістеріне үзбей қатысу

2. АӨСШК-ні шақыру, БҰҰ-ға кіру жөніндегі ұсынысы

3. Бітімгершілік күш-жігерінің қорын құруды бастау, АӨСШК-ні шақыру

4. АӨСШК-ні шақыру, БҰҰ мәжілістеріне үзбей қатысу

5. АӨСШК-нің Алматыда өткен алғашқы саммитіне қатысқан Азиядағы және әлемдегі аса ірі мемлекеттер: ... .

1. Ресей, Қытай, Жапония

2. Ресей, Қытай, Жапония, Пәкістан

3. Ресей, Қытай, Үндістан, Пәкістан т.б.

4. Ресей, Қытай, Жапония. Үндістан т.б.

6. Алматы актісі және өркениеттер арасындағы үнқатысуға жәрдемдесу туралы ... қабылданды.

1. Үндеу

2. Декларация

3. Қаулы

4. Коммюнике

7. Қазақстан – ядролық қарудан ... әлемдегі бірден-бір ел.

1. қолданған

2. өз еркімен қолданған

3. өз еркімен бас тартқан

4. жасаған

8. Қазақстан БҰҰ-ның қызметіне қатысқан жатқан жылдар ішінде ... нығайтуға нақты үлес қосып жүрген мемлекет ретінде танылады.

1. Қауіпсіздікті

2. Шекараны

3. Экономиканы

4. Экологияны

Анықтама

бетбұрыс‑ поворот

бодан болу‑ подчиняться

діл‑  сердце

жанкешті күресу‑отчаянно бороться

үрдіс‑ обычай

түп-тамыры‑ главный корень

мына сөздердің синонимін жазыңыз:

өзекжарды

протоқазақтар

этногенетикалық тегі

бірегейлену

бастан өткеру

34-сабақ