Қазақстанның тарихи орындары Құбылыстардың арақатынасының, байланысының салыстырыла, салғастырыла берілуі

Сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын ашыңыз.

Өркениет, сұлбасы, ғимараттар, әмірші сарайы, пір тұтқан, сопылық әдебиет, жол торабы.

Мәтінді оқып, мазмұндаңыз.

Қазақстан жерінде ел тарихынан хабар беретін тарихи орындар көптеп кездеседі. Сондай орындар арқылы халқымыздың өткені мен бүгінін таразылап, халқымыздың тарихының тереңде жатқанын, ұлттық мәдениетіміз бен өркениетіміздің түп-қазығы ата-бабаларымыздан мұра болып қалғанын аңғарамыз.

Отырар – біздің дәуіріміздің алғашқы ғасырларында Арыс өзенінің Сырға құяр тұсында пайда болған, орта ғасырларда ірі сауда орталығына айналған шаһар. Оның орны қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданының Қоғам ауылы маңында жатыр. Көне қаланың жалпы аумағы 200 га. Оның ортасында сұлбасы бес бұрышты төбеді қаланың орталық бөлігі орналасқан. Шаһар жұртының төменгі қабаты бірінші ғасырларға жатады.

Көне Отырар шаһары ғұлама-ғалым Әбу Насыр әл Фарабидің Отаны ретінде және мұнда дүние жүзіндегі ең үлкен кітапханханның болғандығымен де Қазақстан мен Орта Азия тарихында үлкен орын алады.

Отырар жұртынан Х-ХҮІ ғасырлар арасында салынған әртүрлі ғимараттар, әмірші сарайы, мешіт, құдық, т.б. орындар табылған.

Түркістан – қазақ жеріндегі ең көне қалалардың бірі. Түркістан – «Йассы» деген атпен ХІІ ғасырдан мәлім болған шаһар.Ол Дешті Қыпшақ даласы мен қазақ хандығының ордалы астанасы болды. ХІҮ ғасырда Әмір Темір ХІІ ғасырда өмір сүрген, бүкіл түркі әлемі пір тұтқан ғұлама, сопылық ағымның өкілі Қожа Ахмет Йасауидің қабірінің басына кесене тұрғызған. Бұл кесене – бүкіл Орта Азия мен Қазақстан жеріндегі сәулет өнерінің таңғажайып үлгісі. Түркістанды кезінде бабаларымыз «Екінші Мекке» деп атаған. Ол жерде 1771 жылы атақты Абылайды үш жүздің ел билеушілері ақ киізге отырғызып, көтеріп, ұлы хан сайлаған. Сонымен қатар Түркістан – түркі халықтарының саяси және рухани орталығы. Түркістан қазір тоғыз жолдың торабы, Батыс пен Шығыс, Оңтүстік пен Солтүстіктен келген керуен жолдарының түйіскен жері болған.

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Қазақстанда қандай тарихи орындар бар?

2.Олар неден хабар береді?

3.Отырар қаласы қай жерде орналасқан?

4.Отырар қаласы әлемге несімен танымал болды?

5.Түркістан қаласындағы Яссауи кесенесін кім салдырған?

Есте сақтаңыз !

Салыстырмалы мағына дегеніміз – екі немесе одан да көп құбылысқа қатысты фактілерді салыстыра отырып, олардың ұқсастығының, айырмашылығының берілуі. Салыстыру қанша, сонша, қаншалықты, соншалықты жалғаулықтары арқылы бір-біріне ұқсас, байланысты құбылыстардың, оқиғалардың дәрежелерін білдіреді.

Сөйлемдердегі салыстырылу құрылымдарын анықтаңыз.

Елімізде тарихи орындар қанша көп болса, еліміздің тарихы сонша терең екенін білдіреді.

Түркістанның қаншалықты көне қала екендігі, оның соншалықты тарихынан хабар береді. Түркістандағы кесененің әдемілігі сонша, соған ұқсас қанша кесене көрсем де оған жете алмайды. Көне Отырар қаласындағы Отырар кітапханасының даңқы қаншалықты болса, маңызы да соншалықты болған. Неғұрлым тарихты зерттеуге ұмтылған сайын, соғұрлым қиындықтар көп кездесуде.

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді тыңдаңыз.