Пайдалы кеңестер

Сөздер мен сөз тіркестерінің мағыналарын есте сақтаңыз.

Тыныс жолдары, тұмау, қан тамырлары, тоңу, теңіз тұзы.

Мәтінді оқып, қарамен жазылған сөздердің синонимін табыңыз.

Тез жылынудың жолдары

Қыстыгүні тыныс жолдарының ауруларының себебі далада көп жүріп, тоңып қалуыңыздан болуы мүмкін. Көшеде тоңып қалу денсаулығыңызға тікелей әсер етпесе де, жалпы адам ағзасына әсер етеді. Сондықтан осындай жағдайларға ұшырамас үшін далаға шығар алдында ыстық шай ішіп алыңыз. Әсері қаттырақ болсын десеңіз, шайға тосап, лимон қосып ішіңіз. Лимонның құрамындағы С дәрумені сізді тұмаудан қорғап, жылу сақтауға көмектеседі. Үйге кірген соң да ыстық шайды тағы ішіңіз. Тез жылынамын деп алкогольді ішімдікті ішкен дұрыс емес. Ол ағзаны жылытудың орнына қан тамырларын кеңейтіп, ағзадағы жылудың бөлінуіне әкеледі де, ағза одан сайын суып кетеді.

Суық күнде ұзақ жолға шықсаңыз, тоңып қалмау үшін өзіңізбен бірге кішкентай термосқа ыстық шай не кофе алып алыңыз. Ол сіздің тоңып қалмауыңызға септігін тигізеді.

Суық күндері аяқ-қол бірінші кезекте тоңады. Сондықтан сапалы, табиғи материалдан тігілген, жылы аяқ киім мен қолғаптар алыңыз. Далада бір орында тұрмаңыз. Қимылдап, секіріп жүгіріңіз. Адамдар көп шоғырланған жақтармен жүріңіз.

Қай уақытта да суықтан үйге кіргенде қатты тоңып келсеңіз, қолыңызды бірінші құрғақ орамалмен сүртіп, артынан жылы ванна қабылдағаныңыз дұрыс. Суға теңіз тұзы мен эфир майларын қосыңыз.

(«Жан мен тән саулығы» газетінен,№01 қаңтар, 2013ж.)

Мәтіндегі мезгілдік қатынастарды білдіріп тұрған сөздерді тауып, мағыналарын түсіндіріңіз.

ЖАЗЫЛЫМ

1-жазылым. Берілген сөздер мен сөз тіркестеріне сөйлем құрастырып жазыңыз.

Дәрумен, тоңып қалмау, ыстық шай, таза орамал

2-жазылым. Мәтіннен салдар мәнді жалғаулық шылауларды теріп жазыңыз.

3-жазылым. Сөйлемді толықтырыңыз.

Әсері қаттырақ болсын десеңіз, шайға ... ...... .................. қосып ішіңіз.

Аяқ-қол ............. кезекте тоңады.

Далада ....................................... тұрмаңыз.

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұхият тыңдаңыз.

Пайдалы кеңестер

Омоним сөздердің мағыналарын есте сақтаңыз.

Түр ( І) облик

Түр (ІІ) оттенок

Іш (І) живот

Іш (ІІ) пей

Шай (І) шай

Шай (ІІ) сполосни

Шаш (І) волосы

Шаш (ІІ) разбрасывай

Сәйкес сөздерді тауып жазыңыз.

Қасиеттерімен құрамындағы

Шайдың жасалған

Қосындысынан ерекшеленеді

Диетолог береді

Кеңес мамандар

Үлкен элементтер

Пайдалы адамдар

Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Қызанақтың құрамында не бар?

2. Шоколад қандай аурулардан қорғайды?

3. Сүт қатқан шай қандай аурулардың алдын алады?

4. Сүттің құрамындағы ең маңыздысы не және ол нені берік етеді?

5. Диетолог мамандар күніне сүт қатқан шайды қанша ішуге кеңес береді?

Тыңдалым мәтіні бойынша тест тапсырмаларын орындаңыз.

1.«Күнделікті қажетті мөлшерде қабылданатын кейбір тағам түрлері адамды қатерлі аурудан сақтайды» деп кімдер айтқан?

А) мамандар

Ә) ғалымдар

Б) дәрігерлер

D) тағамтанушылар

2. Күніне ненің 1 тілімін жеп тұрған пайдалы?

А) шоколадтың

Ә) конфеттің

Б) бананның

D) торттың

3. Сүтті кімдер кеселеп көп іше алмайды?

А) балалар

Ә) үлкендер

Б) қарттар

D) сәбилер

4. Асқазан, ішек жолдары ауруларының алдын алу үшін таптырмас ем болатын көкөніс.

А) қияр

Ә) қырыққабат

Б) қызынақ

D қызылша

Анықтама

тыныс жолдары – дыхательные пути

тұмау –- простуда, насморк; грипп

қан тамырлары – кровеносные сосуды

тоңу – зябнуть, мерзнуть, остывать

теңіз тұзы – морская соль

дәрумен – витамин

шоғырлану – скапливание, собирание группами (в кучу)

Тезаурус

Қыстыгүні – қыс мезгілі

Суық күндері – суық болатын мезгіл

Үйге кірген соң – үйге кіргеннен кейінгі уақыт

ІІ МОДУЛЬ. Қатысымның әлеуметтік-мәдени саласы