Қосымша
Таңертеңнен кешке дейін әлеуметтік желілерде отыратын жастар шұбыртып жазуға еріне ме, әйтеуір қысқа, жаргондатып жазуға құмар. Мәселен, «агент», «Фейсбук», «ВКонтакте», «Инстаграм» сынды әлеуметтік хат алмасу бағдарламасындағы қазақ пен қазақтың сөйлескен мына бір диалогын оқып көруге ұсынамыз: Қосымша-1
Өз туған тілін егжей-тегжейлі білмей жатып, өзгенің тіліне жармасқан жастардың мына сөздерін оқып, өзегіңіз өртенері рас. Оның үстіне ұялы телефондардың бағдарламасында қазақ тілі енгізілмегендіктен, жастар «қ»-ны «к»-мен, «ң»-ді «н»-мен, «і»-ні «и»-мен ауыстырып, онсыз да оңбай тұрған сөздерін одан да асыра түсуде. Өкініштісі, уақыттың көп бөлігін әлеуметтік желіде өткізетін олар сол сөздердің дұрыс жазылуын да ұмытып бара жатқандай. Орфография ережесін ұмытып, жазуда да, сөйлеуде де «орфоэпия» заңдылығына бағынуда. Жастардың күнделікті қолданып жүрген жаргондарынан мынадай сөздерді де кездестіруге болады. Мысалы:
Қосымша-2
Жаргон сөздер |
Аудармасы |
«тормозы ұстап қалды» «зависать етіп қалды» |
бір жағдайдан шешім таба алмай қалды |
«типаж болу», «блотной болу» |
Менменсу тіркесімен байланысты |
«маяк тастау», «гудок тастау» |
Қысқа ғана қоңырау шалу |
«құлаққа лапша ілдіру» |
Өтірік алдау |
«базар жоқ» |
Сөз жоқ |
«мына қыз маған сынды» |
Мені ұнатып қалды |
«қораға кірді» |
Басы бәлеге қалды |