8.Лабораториялық сабақтар жоспары

Тапсырмаларды орындау үшін қажетті әдістемелік нұсқаулар:

Зертханалық жұмыстың тақырыбы, әдебиеттер тізімі, негізгі жабдықтар тізімі, қондырғылардың сүлбелік кескіні және жүргізілетін тәжірибелердің қысқаша сипаттамасы жазылған арнайы дәптер – жұмысқа рұқсат алудың қажетті шарты болып табылады.

Эксперементті орындаудағы даму қарқынын творчестволық жағын арттыру мақсатында көп тапсырмаларда қажетті жабдықтардың тізімі ғана немесе қондырғылардың принципиалды сүлбелері нақты түсініктемесіз көрсетілген. Демонстрациялық қондырғылардың толық сипаттамасы, жоғарғы бөлімдері мен тақырыптары көрсетілген әдебиеттердің көмегімен, жұмысқа дайындалу барысында құрастырылады.

Жұмысты орындау барысында сіздер құралдардың дұрыс орналастыруды, көрнекті және қайталанбалы нәтижелер алуды, берілген экспереременттің сабақ құрылымыда алатын орнын көрсете алуды және оқушылардың жасауға қажетті қорытындыларын айқындай алуды меңгерулерініз қажет.

Рұқсат алған соң құрылғыларды, құрал-саймандарды жабдықтар тізімі бойынша тексеріп алып, жұмысты орындауға кірісулеріңізге болады.

Демонстрациялық эксперементтерді орындаған кезде тәжірибенің әсерлігін, көрнектігілін және айқындылығын бағалап алыңыз. Қажетті жағдайда, мұғалімнің нұсқауымен, тәжірибені топ студенттерінің алдында демонстрацияланыз.

Бір тәжірбиені демонстрациялап болған соң қондырғыны орын-орнына қойып, келесі тапсырманы орындауға кірісуіңіз қажет.

Жұмысты толығымен орындап бітіргеннен кейін жабдықтар инженерге өткізіледі.

Жұмысты толық тапсыру үшін келесі мәлеметтері бар жазбаша және ауызша есеп берулеріңіз қажет: әдебиеттер тізімі, негізгі жабдықтар тізімі, қондырғының сүлбесі және сипаттамасы, алынған нәтижелерге жасалған талдау, жұмыстық параметрлері, қондырғының ерекшеліктері, осы эксперементтерді жақсарту туралы сіздердің ұсыныстарыныз, сұрақтарға жауап.

Тақырып 1. «Тұрақты ток заңдары» тақырыбы бойынша демонстрациялық эксперименттері»

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Электр құралдарымен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Бұл бөлімде 8, 10 сыныптарының «Электр құбылыстары». «Тұрақты ток заңдары», «Әртүрлі ортадағы электр тогы» тақырыптары қосылған.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәйкесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың тізімімен танысу қажет.Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек:

Сұрақнама:

1. Электр тогын алудың тағы қандай тәсілін білесіздер? Неге ол тапсырмаға кіргізілмеген?

2. Аккумуляторды зарядтау принципін қалай демонстрациялауға болаады?

3. Ток көзінің полюстерін қалай ажыратуға болады?

4. Электр тогы өткен кезде жылудың бөлінуі емес жұтылуы болуы мүмкін бе?

5. Электродвигательдегі токтың механикалық жұмысын әсердің қай тіріне жатқызуға болады?

6. Электр тогының әсерінің тағы қандай түрлерін білесіздер?

7. Электр тогының вакуумда өтуі магниттік әсерімен ере жүреді ме?

8. Осы тақырыптың мазмұны 8 және 10 сыныпта өткізілген кездегі айырмашылығы қандай?

9. Кедергі неге байланысты? Оны қалай демонстрациялауға болады?

10. Омметрдің көмегімен кедергіні қалай өлшеуге болады?

Негізгі жабдықтар тізімі:

Демонстрациялық амперметр

Демонстрациялық вольтметр

Демонстрациялық гальванометр

Демонстрациялық ампервольтметр

Демонстрациялық цифрлік вольтметр

Мультиметр

Жоғарғы оқу орындарының оқу зертханаларына арналған қоректендіру көзі

Түзеткіш В-24М

Жоғарғы вольтті түрлендіргіш

Электронды- сәулелік түтікше

Вакуумдық триод және диод

Горячкин жиынтығы

Кедергінің өткізгіштің ұзындығына, көлденең қимасынына және материалына тәуелділігін демонстрациялауға арналған аспап

Екі электротты түтікше

Газ толтырылған түтікшелер

Сатылы реостат

Тиекті реостат

Демонстрациялық кедергілер магазині

Жартылай өткізгіштер жиынтығы

Термопара және термостолбик

Айналы гальванометр

Демонстрациялық реохород

ТАПСЫРМАЛАР:

Жаттығу 1.

Электр тогын алудың тәсілдерін демонстрациялаңыз:

1. Электрофор машинасымен

2. Термопара және жартылай өткізгіш термоэлементтің көмегімен

3. Фотоэлементтің және күн батареясының көмегімен

4. Күкірт қышқылының ерітіндісіне батырылған, цинк және көмір пластиналарынан тұратын гальвани элементтің көмегімен.

Жаттығу 2.

1. Электр тогынің жылулық әсерін демонстрациялаңыз.

2. Электр тогының магниттік әсерән демонстрациялаіыз.

3. Электр тогының химиялық әсірін демонстрациялаңыз.

Жаттығу 3.

Электр тогының заңдары бойынша келесілерді демонстрациялаңыз:

1. Тізбектей және параллель қосылу кезіндегі ток күшінің және кернеуді өлшеу.

2. Тізбек бөлігі үшін Ом заңы

3. Өткізгіш кедергісінің ұзындыққа, көлденең қиманың ауданына және материалына байланыстылығы.

4. Ресстаттардың құрылысы және жұмысы.

Әдебиеттер: негізгі[2,3,4-15] және қосымша [2-13]

Тақырып 2. «Әртүрлі ортадағы электр тогы» тақырыбы бойынша демонстрациялық эксперименттері»

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Электр құралдарымен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Бұл бөлімде 8, 10 сыныптарының «Электр құбылыстары». «Тұрақты ток заңдары», «Әртүрлі ортадағы электр тогы» тақырыптары қосылған.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәикесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың дізімімен танысу қажет.Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек:

Сұрақнама:

1. Физиканың бұл бөлімі қандай пәнмен байланысты? Бұл байланысты сабақта қалай пайдалану қажет?

2. Электролиттердің кедергісі неге тәсілді екенін қалай көрсетуге болады?

3. Н.М. Шахмаевтің, Г.Я. Мякишевтің оқулықтарында Фарадей заңын түсіндіру қандай демонстрациялар ұсынылған?

4. Қай демонстрацияларда айнымалы ток пайдалануға болады?

5. Газдық разрядтардың тағы қандай түрін білесіздер?

6. Доғалық разрядты демонстрациялау барысында қауіпсіздік техникасының қандай ережелерін сақтау керек? Доғалық шамның жалғану сүлбесің салып көрсетіңіз?

7. Найзағай, кйелі Эльм оты – газ разрядтарының қай түріне жатады?

8. Фотоэлементтің фоторезистордан айырмашылығы.

9. Жартылай өткізгіштердің металдардан басты және принципиялды айырмашылығы қандай?

10. Осы жаттығудың 3-ші тапсырмасында демонстрацияның әсерлігі мына жағдайлардың ққайсысында жоғары болатындығын тексерініз: а) вольтметрдің демонстрациялық гальванометрімен құралды жалғағанда, б) амперметрдің гальванометрімен жалғаған кезде

Негізгі жабдықтар тізімі:

Демонстрациялық амперметр

Демонстрациялық вольтметр

Демонстрациялық гальванометр

Демонстрациялық ампервольтметр

Демонстрациялық цифрлік вольтметр

Мультиметр

Жоғарғы оқу орындарының оқу зертханаларына арналған қоректендіру көзі

Түзеткіш В-24М

Жоғарғы вольтті түрлендіргіш

Электронды- сәулелік түтікше

Вакуумдық триод және диод

Горячкин жиынтығы

Кедергінің өткізгіштің ұзындығына, көлденең қимасынына және материалына тәуелділігін демонстрациялауға арналған аспап

Екі электротты түтікше

Газ толтырылған түтікшелер

Сатылы реостат

Тиекті реостат

Демонстрациялық кедергілер магазині

Жартылай өткізгіштер жиынтығы

Термопара және термостолбик

Айналы гальванометр

Демонстрациялық реохород

ТАПСЫРМАЛАР:

Жаттығу 1.

«Электролиттегі электр тогы» тақырыбы бойынша келесі демонстрацияларды орынданыз:

1. Таза (дистильденген) судың оқшаулануы.

2. Күкірт қышқылы және тұз ертіндінің электр өтімділігін

3. Мыс купоросының электролизі кезінде электродтарда мыстың жиналуын немесе хлордың бөлінуін.

Жаттығу 2.

Электр тогының газдардағы өтуін келесі тізіммен орынданыз.

1. Тәуелсіз разряд ( конденсатор пластинасы, спиртовка, жоңарңы вольтты түрлендіргіш).

2. Төменгі қысымды газдардағы тәуелді разряд (екі электродтты түтікше, насос, гальванометр, түрлендіргіш)

3. Солғын разряд (газ толтырылған түтікшелер)

4. Ұшқынды разряд (түрлендіргіш немесе элетрофор машинасы)

5. Доғалық разрядтың проекциясы (доғалық шам, қуатты реостат, мектептік кернеу реттегіш, 10А-лік амперметр)

Жаттығу 3.

1. «Вакуумдағы электр тогы» тақырыбын оқытудағы құралдарды тізіп атаныз.

2. Демонстрациялық диодтың далғану сүлбесін сызыныз. Термоэлектрондық эммисия құбылысын және диодтың әр жақты өткізгіштігін демонстрациялаңыз.

3. Электтронды-сәулелі түтікшенің құрылысын дәптерлерінізге салып, түсіндірініз.

Жаттығу 4.

Жартылай өткізгішті құралдардың жиынтығымен танысыныз. Оның көмегімен келесі демонстрацияларды көрсетініз:

1. Жартылай өткізгіштердің өткізу қабілетінің температураға тіуелділігін.

2. Жартылай өткізгіштердің өткізу қабілетінің жарықтануға тәуелділігін

3. Жартылай өткізгіштердің электрондарды және тетікті өткізуін

4. Фоторезистордың жұмысын

5. Жартылай өткізгішті диодтың біржақты өткізгіштігін

Әдебиеттер: негізгі [2,3,4-15] және қосымша [2-13]

Тақырып 3. «Электромагниттік құбылыстар» тақырыбы бойынша демонстрациялық эксперименттері»

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Электр құралдарымен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Бұл бөлімде 8 сыныптың «Электромагниттік құбылыстар», 10 сыныптың - «Магнит өрісі», 11 сыныптың «Электромагниттік индукция», «Айнымалы ток» тақырыптары кіргізілген.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәикесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың дізімімен танысу қажет. Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек:

Сұрақнама:

1. Ток бағытын оңай өзгертуге болатындай етіп құралдарды ток көзіне қалай жалғауға болады? Сүлбесін сызып көрсетініз.

2. Демонстрациялау кезінде диамагнетык, парамагнетик және ферромагнетик ретінде қандай заттарды алуға болады?

3. Ферромагнетиктердің температураға тәуелділігін қалай көрсетуге болады?

4. ЭҚК индукциясының мәнінің тәуелділігі

5. Электромагниттік индукция құбылысының ашылуы кімнің атымен

6. Кесігі бар маятниктің магнит өрісіндегі тербелісінің тұтас маятнигіне қарағанда баяу өтетіндігін немен түсіндіруге болады?

7. Өздік индукция құбылысын демонстрациялауда қолданылатын сүлбені сызып көрсетініз?

8. Калориметрді қолдана отырып құйынды токқа арналған проблемалық демонстрация 1. «Әмбебап трансформатор» жиынтығының көмегімен қандай демонстрациялар көрсетуге болады?

9. Магнитоэлектрлік жүйелі құралдардың жұмыс істеу принципін түсіндірініз?

10. Айнымалы ток тізбегіндегі кедергінің индуктивтілікке және сыйымдылыққа қалай

Негізгі жабдықтар тізімі:

1. Тұтас магниттер жиынтығы

2. Доғалық магнит

3. Магниттік тілше

4. Жиналмалы электромагнит

5. Түзеткіш В-24М

6. Мектептік кернеу реттегіш (РНШ)

7. Демонстрациялық гальванометр

8. Ампер күшін демонстрациялауға арналған құрал

9. Электр қонырауының демонстрациялық моделі

10. Тұрақты ток машинасы

11. Магнитоэлектрлік машина

12. Лоренц күшін демонстрациялауға арналған құрал

13. Жабдықталған әмбебап трансформатор

14. Индукциялық катушка

15. Токтың магнит өрісін демонстрациялауға арналған құрал

16. Ленц ережесін демонстрациялауға арналған құрал

17. Магнит өрісі индикаторы

18. Жиналмалы трансформатор

ТАПСЫРМАЛАР:

Жаттығу 1.

1.Тұрақты магниттердің өзара әсерін демонстрацияланыз.

2.Магниттің әсерін демонстрацияланыз демонстрацияланыз.

3.Магнит өрісінің спектрлерін проекцияда демонстрациялаңыз.

4.Магнит өрісінің тогы бар өткізгішке әсерін демонстрацияланыз.

5.Тогы бар орамның көмегімен екі өткізгіштің өзара әсерін кқрсетініз.

6.Электр қонырауының жұмысы.

Жаттығу 2.

Индукциялық токты қоздырудың тәсілдерін көрсетініз:

1. магнитті ұштары гальванометрге жалғанған катушкаға қатысты қозғау арқылы

2. тогы бар катушканы тыныштықта тұрған мегнитке қатысты қозғау арқылы

3. тогы бар катушканы ұштары гальванометрге жалғанған катушкаға қатысты қозғау арқылы

4. катушкадағы индукциялық токтың қозғауын басқа катушканы қосып және ажыратқан кездегісін.

Жаттығу 3.

1.Ленц ережесінің дұрыс екндігінің тұжырымдайтын тәжірибені демонстрацияланыз.

2.Сақиналардың әмбебап тралсформаторлары жүзігінен лақтырылуын демонстрацияланыз.

3.Әмбебап трансформатор жиынтығындағы тұтас және кесілген маятниктердің көмегімен құнды токтарды демонстрацияланыз.

4.Құйынды ток үшін келесі демонстрацияны «Спидометр моделі» жиынтығындағы дискінің айналуын демонстрацияланыз.

Жаттығу 4.

1.Магнитоэлектрлік машинаның және тұрақты ток машинасының көмегіменэлектродвигательдер мен генераторлардың құрылысын, жұмысын демонстрацияланыз.

2.Томсон құралымен трансформатордың жұмысын кқрсетініз.

3.Трансформатордың жқмысын көтсетініз.

4.Айнымалы ток тізбегіндегі кедергінің индуктивтілікке және сыйымдылыққа тәуелділігін демонстрацияланыз.

Әдебиеттер: негізгі[2,3,4-15] және қосымша [2-13]

Тақырып 4. «Айнымалы ток заңдары» тақырыбы бойынша демонстрациялық эксперименттері»

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Жоғары жиілікті электромагниттік сәуле шығарғыш және жоғары кернеуде жұмыс жасаудағы қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Бұл бөлімге 11 сыныптың «Электромагниттік тербелістер », «Электромагниттік толқындар» тақырыптары кіргізілген.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәикесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың тізімімен танысу қажет.Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек:

Сұрақнама:

1. Радиотолқынның поляризациясын демонстрациялағаннан кейін қандай қорытынды жасауға болады?

2. Радиотолқынның ұзындығы кішірейгенде оның қандай қасиеті анық бақыланады?

3. Электромагниттік толқын интерференциясын, дифракциясын қалай көрсетуге болады?

4. Жартылай өткізгішті күшейткішті қоректендіру үшін неге «Агат» ток көзін алады?

5. Жоғары жиілікті сәуле шығару көздерімен жұмыс жасаған кездегі қауіпсіздік ережелері қандай?

Негізгі жабдықтар тізімі:

1. Конденсатор батареясы

2. Жүрекшесі бар дроссельдің катушка

3. Әмбебап түзеткіш ВУП

4. Электрондық осциллограф

5. Тағанға орнатылған диодтар

6. Кедергісі 600 Ом тиекті реостат

7. Понельдегі шамды триод

8. Электродинамикалық дыбыс зорайтқыш

9. Детекторлы радиоқабылдағыш

10. Төменгі жиілікті күшейткіш

11. УВЧ генераторы ( =152 Мгц)

12. Контур

13. Электромагниттік толқындардың қасиеттерін демонстрациялауға арналған аспаптар жиынтығы:

    • Сантиметрлік толқындар генераторы (СВЧ =11 Ггц)

    • Сантиметрлік толқындар қабылдағышы

    • Диэлектрлік призма

    • Металл экран

    • Поляризацилық тор

14. Стабилизаторлы түзеткіш "Агат"

Радио қабылдау және радиотарату принциптерін демонстрациялауға арналған жиынтық

ТАСЫРМАЛАР:

Жаттығу 1.

Индикатор немесе осциллограф гальванометр ретінде пайдалана отырып, өшетін электр тербелісін демонстрациялаңыз. (1, жұмыс 26, 2 жұмыс 2, 14, 15).

Жаттығу 2.

Электр тізбегіндегі мәжбүр тербелістерді демонстрациялаңыз.

В акуумдық триодтың және демонстрациялық гальванометрдің көмегімен генератордың моделін жинап, контур тізбегіндегі өшпейтін электр тербелістерін демонстрциялаңыз.

Жаттығу 3.

А йнымалы ток тізбегіндегі сыйымдылықтың, индуктивтік кедергісінің ток жиілігіне және сыйымдылық пен индуктивтіліктің шамасынан тәуелділігін демонстрацияланыз. (1 жұм. 27, 2 тәж. 19, 3 п2, 45, 48, 57, 54, 55)

Жаттығу 4.

1. Сыйымдылық, индуктивтігі бар айнымалы ток тізбегінде электр резонанс бойынша проблемалық демонстрация қойыныз. (2 тәж. 23; 3 тәж. 53, 54, 55). Өздік индукция құбылысын демонстрациялаңыз.

Өздік индукция құбылысын демонстрациялауға арналған қондырғының сүлбесі

Әдебиеттер: негізгі [2,3,4-15] және қосымша [2-13]

Тақырып 5. «Электромагниттік тербелістер мен толқындар» тақырыбы бойынша демонстрациялық эксперименттері»

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Жоғары жиілікті электромагниттік сәуле шығарғыш және жоғары кернеуде жұмыс жасаудағы қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Бұл бөлімге 11 сыныптың «Электромагниттік тербелістер », «Электромагниттік толқындар» тақырыптары кіргізілген.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәикесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың тізімімен танысу қажет.Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек:

Сұрақнама:

6. Радиотолқынның поляризациясын демонстрациялағаннан кейін қандай қорытынды жасауға болады?

7. Радиотолқынның ұзындығы кішірейгенде оның қандай қасиеті анық бақыланады?

8. Электромагниттік толқын интерференциясын, дифракциясын қалай көрсетуге болады?

9. Жартылай өткізгішті күшейткішті қоректендіру үшін неге «Агат» ток көзін алады?

10. Жоғары жиілікті сәуле шығару көздерімен жұмыс жасаған кездегі қауіпсіздік ережелері қандай?

Негізгі жабдықтар тізімі:

15. Конденсатор батареясы

16. Жүрекшесі бар дроссельдің катушка

17. Әмбебап түзеткіш ВУП

18. Электрондық осциллограф

19. Тағанға орнатылған диодтар

20. Кедергісі 600 Ом тиекті реостат

21. Понельдегі шамды триод

22. Электродинамикалық дыбыс зорайтқыш

23. Детекторлы радиоқабылдағыш

24. Төменгі жиілікті күшейткіш

25. УВЧ генераторы ( =152 Мгц)

26. Контур

27. Электромагниттік толқындардың қасиеттерін демонстрациялауға арналған аспаптар жиынтығы:

    • Сантиметрлік толқындар генераторы (СВЧ =11 Ггц)

    • Сантиметрлік толқындар қабылдағышы

    • Диэлектрлік призма

    • Металл экран

    • Поляризацилық тор

28. Стабилизаторлы түзеткіш "Агат"

Радио қабылдау және радиотарату принциптерін демонстрациялауға арналған жиынтық

Жаттығу 1.

СВЧ генераторы мен келтірілген контурды пайдаланып, тербелмелі контурдағы резонансты демонстацияланыз. (2 тәж. 25; 1 жұмыс 38)

Е СКЕРТУ! Қондырғыны бақылаусыз қосылған күйінде қалдырдырманызданр! СВЧ сәулелері денсаулыққа өте зиян!

Жаттығу 2.

С антиметрлік толқынды генератордың көмегімен радиотолқынды шығару және қабылдау электромагниттік толқынның жұтылуын, өтуін, шағылуын, поляризациялануын демонстрациялаңыз. (1 жұм. 29, 2 тәж. 58, 3 тәж. 108,117)

1 – диэлектрик призма;

2 - төртбұрышты диэлектрик призма;

3, 5 – поляризациялық торлар;

4 – диэлектриктен жасалғае призма;

6 – метолл диск;

7 – металл пластиналар;

8 – диэлектрик пластина;

9 – пластина ұстатқыш;

10 - қабылдағыш

Жаттығу 7.

Қарапайым детекторлы радиоқабылдағышты жинап, оның жұмысын демонстрацияланыз. Негізгі бөліктерінің құрылысын, қандай жұмыс атқаратындығын түсіндірініз. (2 тәж. 57).

Қарапайым детекторлы радиоқабылдағыш

Әдебиеттер: негізгі[2,3,4-15] және қосымша [2-13]

Тақырып 6. Орта мектептегі «Оптика» курсының демонстрациялық эксперименттері

ЖҰМЫСТЫҢ МАҚСАТЫ – орта мектепте молекулалық физика бөлімін оқыту барысындағы демонстрациялық тәжірибелердің өткізілу әдістері, қойылу техникасы бойынша білім, шеберлік және дағды алу. Сәулелік энергия көздерімен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелерін үйрену.

Ұсынылып отырылған зертханалық жұмыста 8 және 10 сыныптарында оқытылатын оптика бөлімінің тақырыптары кіргізілген.

Жұмысты орындау үшін орта мектепке арналған физика бағдарламасының сәикесті бөлімдерімен және берілген тақырыптар бойынша қойылатын демонстрациялардың дізімімен танысу қажет. Сонымен қатар орта мектеп оқулықтары бойынша материалдың мазмұндау ретін оқып үйрену керек.

Сұрақнама

1. Екі жақты ойыс линза шашыратқыш болама?

2. Оптика заңдарын оқытуға арналған құралға қандай кернеу берілуі тиіс?

3. Линзаның жоғарғы немесе төменгі жағын жауып қойған жағдайда экрандағы кескін қалай өзгереді?

4. Геометриялық оптика жиынтығындағы екі түсті диапозетив неге арналған?

5. Дифракциялық спектрлерден дисперсиялықтың айырмашылығы неде?

6. Жіптен алынатын дифракцияны қалай демонстрациялауға болады?

7. Спектрдің ультра күлгінді бөлігін қалай байқауға болады?

8. Лазермен жұмыс істеу ережелері қандай?

9. Екінші тапсырмадағы тәжірибені монохроматты жарықта қалай бақылауға болады?

10. Интерверенция жұқа қабыршақтарда қалай демонстрацияланады?

11. «Ньютон сақиналары» қай жарықта, өтетін немесе шағылатын, жақсы көрінеді?

12. Тәжірибеде цинк пластинасының орнына мыс пластинасын алсақ не болады?

13. Тәжірибеде пластинаны электрлендіру үшін қай таяқшаны алған жөн – эбонит немесе шыны?

14. Ультра күлгінді сәулелену көзімен жұмыс жасаудағы қауіпсіздік ережелері?

15. Люминесценцияның өоздырушы жарықтың жиілігіне тәуелді екенін қалай көрсетуге болады?

16. Фосфоресценцияның температураға тәуелділігін қалай көрсетуге болады?

Негізгі жабдықтар тізімі:

1. Көленкелік жарықтандығыш

2. Ультаркүлгінді сәулелеу көзі

3. Демонстрациялық лазер

4. Жарық интенференциясы және дифракциясы бойынша жиынтық

5. Жарық поляризациясы бойынша жиынтық

6. Тура көру призмасы

7. Түрл-түсті сәулелер спекрін қосуға арналған құрал

8. Фотоэффект құбылысын демонстрациялауға арналғн жиынтық

9. Линзалар

10. Жарық сүзгілерінің жиынтығы

11. Айна және линза жиынтығы

12. Фосфоросценция жиынтығы

13. Флуоросценция жиынтығы

14. Дифракциялық тор

15. Френель бипризмасы

16. Гартля шайбасы

17. Геометриялық оптика жиынтығы

18. Иондаушы бөлшектер есептегіші

19. Вильсон камерасы

20. -бөлшектердің ізін бақылауға арналған камера

ТАПСЫРМАЛАР:

Жаттығу 1.

1. Екі шекарада жарықтың сыну және шағылу және толық ішкі шағылу құбылыстарын демонстрациялаңыз. (2) тәжірибелер 67, 68, 73; (5) тәжірибе 19, 25.

2. Шағылу зындарын демонстрациялаңыз. (2) тәж. 70; (5) 19, 26.

3. Призмада жарықтық сынуын демонстрациялаңыз.

4. Линзалардың көмегімен кескін алу. Шашыратқыш және жинағыш линзалардағы сәулелер жолын демонстрациялаңыз. (2) тәж. 75, 76.

Жаттығу 2.

1. Тікелей көру призмасының көмегімен экранда тұтас спектрлерді алуды және спектрлік түстерді қосуды демонстрациялаңыз. (2) тәж. 81, 82.

2. Спектрді дифракциялық тордың көмегімен демонстрацияланыз. (2( тәж. 88.

Жаттығу 3.

1.Фрнель бипризмасынан алынатын жарық интерференциясын демонстрациялаңыз. (1) жұмыс 31; (2) тәж. 83.

2.Шағылған жарық арқылы өтетін «Ньютон сақиналарын» демонстрациялаңыз. (1) жұмыс 32; (2) тәж. 84.

Жаттығу 4.

Поляроидтардың және целлофаннан жасалған препорадтың көмегімен жарық поляризациясын демонстрациялаңыз. (2) тәж. 91, 92, 93, 94, 95; (1) жұмыс 31.

Поляризация жиынтығының көмегімен тағы қандай демонстрациялар көрсетуге болады?

Жаттығу 5.

Жарықтың кванттық қасиетін көрсететін тәжірибелерді жасаныз:

1. Ішкі фотоэффект құбылысын цинк пластинасында (2) тәж. 11.

2. Вакуумдық фотоэлементтің құрылысы мен жұмысын (2) тәж. 114.

3. Жартылай өткізгішті фотоэлемент.

Жаттығу 6.

Люминесценция және фосфоресценция құбылыстарын демонстрациялаңыз. (2) тәж. 119, 120.

Әдебиеттер: негізгі[2,3,4-15] және қосымша [2-13]