- •Нейрофизиология және нейропсихология негіздері
- •050105 «Дефектология» мамандығына арналған
- •Пәннің оқу бағдарламасы
- •1.1. Оқытушылар туралы мәліметтер:
- •1.2. Пән туралы мәліметтер:
- •1.5. Пәннің қысқаша мазмұны:
- •1.6. Пән бойынша тапсырмаларды орындау және өткізу кестесі:
- •1.7. Әдебиеттер тізімі:
- •1.8. Баға туралы ақпараттар:
- •1.9. Курстың саясаты мен процедурасы:
- •2. Пән бойынша оқу-әдістемелік материалдар
- •2.1.Тақырыптық жоспар
- •2.2. Дәрістік сабақтар тезистері
- •1. Жүйке жүйесінің жалпы құрылысы.
- •Жұлын және бас миының бөлімдері.
- •Жоғары жүйке әрекеті (жжә).
- •2. Рефлекс жүйке жүйесінің қызметтік берлігі ретінде.
- •3.Ожж негізгі қасиеті: жүйке орталықтары арқылы қозуды біржақты өткізуі.
- •«Есту және көру анализаторларының сенсорлық және гностикалық қызметтері»
- •1.Көру анализаторының құрылысы мен қызметі.
- •2. Есту анализаторының құрылысы мен қызметі.
- •Тері сезімдері туралы жалпы түсініктеме.
- •2. Терідегі ауруды сезгіш (ауырсыну) сезімдері.
- •3. Терідегі тактильді сезім және оның жас ерекшеліктері.
- •Қозу мен тежелудің физиологиясы.
- •2. Балалардың шартты рефлекстері.
- •Жоғарғы жүйке әрекетінің топтары.
- •Зейіннің нейропсихологиялық негіздері.
- •2. Естің нейропсихологиясы.
- •3.Қозғалыс белсенділігінің нейропсихологиясы.
- •Бірінші және екінші сигналдық жүйелер және олардың дамуы.
- •Сөйлеудің негізгі қызметтері.
- •Афазиялар. Бас миының қыртыстарындағы сөйлеу орталықтары.
- •Бас миының ошақты зақымдалуындағы ойлаудың форма бойынша бұзылысы.
- •Бас миының ошақты зақымдалуындағы ойлаудың мазмұны бойынша бұзылысы.
- •3. Сандырақтың құрылымдық компонентерінің динамикасы.
- •Жалпы ойлау қабілеті туралы түсінік.
- •Жалпы нейропсихология туралы түсініктер.
- •А.Р.Лурия бойынша үш негізгі құрылымдық – қызметтік блоктар.
- •2. Бас миының зақымдалуы кезіндегі интеллектуалдық әрекеттердің ерікті реттелуі.
- •1. Антенатальді, неонатальді және емшектегі кезеңдегі жжә қалыптасуы.
- •3.Кіші мектеп жасындағы балалардың таным әрекеттері.
- •4. Жасөспірім кезеңіндегі жоғарғы жүйке әрекетінің қалыптасуы мен ерекшеліктері.
- •2.3. Семинарлық сабақтар жоспары
- •2.4. Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары.
- •2.5. Студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша сабақтар жоспары.
- •2.6. Курс бойынша жазбаша жұмыстар тақырыптары.
- •2.7. Оқу сабақтарының бағдарламалық және мультимедийлік толықтырылуы.
- •2.8. Өзіндік бақылау үшін тест сұрақтары.
- •Студенттердің білімін бағалау критериясы
- •2.9. Курс бойынша емтихан сұрақтары:
- •1.1. Оқытушылар туралы мәліметтер..............................................3
- •1.2. Пән туралы мәліметтер..............................................................3
- •Нейрофизиология және нейропсихология негіздері
- •050105 «Дефектология» мамандығына арналған
- •100012, Қарағанды қаласы, Гоголя көшесі,38.
Студенттердің білімін бағалау критериясы
Дұрыс жауаптардың саны |
Баға |
19-20 |
өте жақсы |
16-18 |
жақсы |
10-15 |
қанағаттанарлық |
10 баллдан төмен |
қанағаттанарлықсыз |
2.9. Курс бойынша емтихан сұрақтары:
«Нейрофизиология және нейропсихология негіздері» пәніне кіріспе және педагог-дефектологтың әрекеттері.
Ағзаның реттеуші жүйесі. Реттеудің гормондық механизмі.
Реттеудің жүйкелік жүйесі. Метаболиттік және ұлпалық гормондардың көмегімен реттеу.
Реттеуші жүйелердің өзара әрекеттері. Реттеудің типтері және жүйелік қағидалары.
Гомеостазды қамтамасыз ететін физиологиялық жүйенің тиімділігі.
Симпатикалық және парасимпатикалық жүйке жүйесі, оның иннервациялау аймақтары.
Жүйке жүйесіндегі қозу мен тежелу
Бас миы қыртыстарының құрылысы мен қызметі (иерархиялық функциясы).
Вегетативтік жүйке жүйесі қызметінің қызметтік ерекшеліктері және олардың өмір үшін маңызды мүшелердің әрекеттерін реттеудегі маңызы.
Жүйке жүйесіндегі құрылыстық және қызметтік әрекеттер.
Балалардағы сенсорлық жүйенің ерекшеліктері. Бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстар.
Нейропсихологиядағы зейін мәселесі және оның бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі бұзылыстары.
Ес. Ес процессі кезіндегі гиппокамп қызметі. Бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі амнезиялар.
Сөйлеу. Сөйлеудің дамуы. Бірінші және екінші сигналдық жүйенің өзара әрекеттері. Сөйлеудің негізгі қызметтері. Бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі афазиялар.
Жарты шарлардың асимметриясы: 1) моторлық, сенсорлық және психикалық ассимметрия; 2) асимметрия көлемі немесе коэффициенті (сандық сипаты).
Ойлау қабілеті туралы жалпы көрініс. Ойлау мен сөйлеу және олардың бас миының локальді зақымдалудағы бұзылыстары.
Қозғалыс белсенділігі. Қозғалыс актісінің құрылымы. Қозғалыс актісінің инициация механизмі. Ерікті қозғалыстар және олардың бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
Ес психофизиологиялық феномен ретінде. Ес теориясы. Естің бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
Эмоцияның анықтамасы мен жіктелуі. Эмоцияның қызметі және оның бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі бұзылыстары.
Естің өзгерген күйі. Гипноз. Кома. Медитация. Эмоцияның нейроанатомиясы.
Тактильді анализатордың сенсорлық және гностикалық бұзылыстары.
Жоғарғы психикалық қызметтер – сезіну, еріктілік, жүйелік және оның бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
А.Р.Лурия бойынша негізгі бас миының үш құрылымдық-қызметтік блоктары: 1) энергетикалық блок; 2) ақпаратты қабылдау, өңдеу және сақтау блогі; 3) психикалық әрекеттерді бағдарлау, реттеу және бақылау блогі.
Бірінші энергетикалық блок (ретикулярлық формация, ортаңғы мидың арнайы емес қызметтері, диэнцефальді бөлімдер, лимбикалық жүйе, маңдай және самай бөлімдері қыртыстарының медиобазальді бөлімдері). Психикалық әрекеттерді белсендіру процесстерінің екі типі, олардың бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
Бас миының бірінші блогінің арнайы емес және арнайы эмоциялық қызметтері.
Бас миының екінші блогі. Анализаторлар (көру, есту, тері-кинестетикалық). Олардың бас миының қыртыстарында орналасулары және бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
Анализаторлардың құрылысы мен қызметтері. Анализаторлардың шеткі және орталық бөлімдерінің қызметтері. Анализаторлық жүйе құрылымының иерархиялық қағидалары және олардың бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
Бас миының үлкен жарты шарларының артқы бөлімдерінің қыртыстары – бас миының бірыңғай блогі. Анализаторлардың ядролық аймақтары және «шеті» (И.П.Павлов бойынша), немесе біріншілік, екіншілік, үшіншілік аймақтар ( Кэмпбелл мен Геншен бойынша). Көру анализаторының ядролық аймақтары (3,1,2 және жартылай 5 жолдар). Есту анализаторының ядролық аймақтары (біріншілік (41,17,3 жолдар), екіншілік (42,22 жолдар)).
Бас миының проекциондық жолдарының сипаттамасы.
Проекциондық жолдардың ұйымдасуының қағидалары. Тігінен ұйымдасуының қағидасы.
Екіншілік қыртысты жолдар. Қыртыстардың ассоциативтік байланыстарның бастамасы («екіншілік проекциондық-ассоциативтік кешен»). Қызметтері: шеткі аймақта өңделген күрделі ақпараттарды қабылдау; тітіркендіргіштерді сараптау; анализаторлардың түрлі аймақтарын байланстыру.
Үшіншілік қыртысты жолдар. Бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі бұзылыстары.
Бас миының құрылымдық-қызметтік үшінші блогі. Маңдай бөлімінің мотролық, премоторлық және префронтальдық бөлімдері. Конвекситалді маңдай қыртысы.
Бұлшық ет жүйесінің ұйымдастырылуының соматотопиялық қағидалары. Бас миының локальді зақымдалуы кезіндегі бұзылыстары
Бас миының үшінші блогінің анатомиялық ерекшеліктері, оның бағдарламалаудағы маңызды рөлі мен психикалық әрекеттерді бақылаудағы қызметі.
Көрудің сенсорлық және гностикалық бұзылыстары. Көру жүйесі қызметінің деңгейлері. Бас миының локальді зақымдалуындағы агнозия түрлері.
Жарты шарлардың асимметриясы және жарты шарлардың өзара әрекеттері, олардың бас миының локальді зақымдалуындағы бұзылыстары.
М а з м ұ н ы