7. Семинар сабақтарының жоспары

Тақырып 1. Кіріспе. Өсімдік биотехнологиясының мақсаты

Сұрақнама:

1.Өсімдік жасушасының тотипотенттілігі деген не?

2.Өсімдіктер биотехнологиясының әдістері халық шаруашылығының қай саласында қолданылыды.

Тапсырмалар: Өсімдіктер биотехнологиясы зертханасының құрал - жабдықтарымен танысу. Зертханасының құрал - жабдықтарын қолдану ерекшеліктеріне сай атаңыз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: құрал - жабдықтар жайлы түсінігіңізді кесте түрінде көрсетіңіз.

Әдебиет (1-11)

Тақырып 2. Өсімдік клеткасының құрылысы

Сұрақнама:

1.Өсімдік жасушасының айырмашылығы.

2. Жасушалық органеллалар.

Тапсырмалар: Микроскоп арқылы пияз қабықшасынан немесе кез келген өсімдік жапырағынан жасушасының құрылысын қараңыз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: Қарастырған органеллаларды сипаттап, суретін салыңыз немесе фотаға түсіріңіз.

Әдебиет (6)

Тақырып 3. Қоректі орта. Фитогормондар

Сұрақнама:

Өсімдік жасушасын өсіретін қоректі ортаның құрамы қандай заттардан тұрады?

Тапсырмалар: Мурасиге-Скуга қоректі ортасын дайындаңыз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: Бұл қоректі ортаны дайындау үшін бірнеше ерітінді дайындап, одан кейін барлығын бірге араластыру керек.

Әдебиет (1)

Тақырып 4. Каллусты ұлпалар

Сұрақнама:

Дифференциация және дедифференциация деген не?

Тапсырмалар: каллустың түзілуін бақылау.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: кез келген өсімдіктің тұқымжапырақшасынан стерильді алынған экспланты қоректі ортаның үстіне саламыз. 5-7 күннен кейін пролиферацияны бақылайды.

Әдебиет (1,4,12)

Тақырып 5. Жасуша өсіруден БАҚ алу

Сұрақнама:

Өсімдік жасушасы культурасынан қандай биологиялық активті қосылыстар алынады?

Тапсырмалар: Кесте құрыңыз «Өсімдік жасушасын өсірудің — көзі БАҚ»

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: кестеде өсімдіктер түрлері мен олардан алынатын заттарды көрсетіңіз. Олардың биологиялық активтілігін де ұмытпаңыз.

Әдебиет (1,2)

Тақырып 6. Микроклональді көбею

Сұрақнама:

Микроклональді көбеюдің екі әдісіне сипаттама беріңіз.

Тапсырмалар: in vitro микроқалемшелеу.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: кез келген стерильді пробиркада өсірілген өскін өсімдікті скальпельдің көмегімен бөлімдерге бөліп басқа пробиркаларға салыңыз. Олардың өміршеңдігін бақылаңыз.

Әдебиет (1-3)

Тақырып 7. Өсімдікті сауықтыру

Сұрақнама:

Неліктен меристемалық ұлпалар басқа ұлпаларға қарағанда вирустармен аз зақымданады?

Тапсырмалар: өсімдіктердің сауықтыру деңгейлерін көрсетіп, эссе жазыңыз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: сызба нұсқада, ұлпалардың вирустардан айыққан әдістерін сипаттап көрсетіңіз.

Әдебиет (1)

Тақырып 8. Гаплоидты технология

Сұрақнама:

Андрогенез және гиногенез деген не?

Адам өмірінің қай саласында гаплоидты технологияны қолданады.

Тапсырмалар: аталық және аналық гаметофиттен гаплоид алудың деңгейлерін сызба түрінде көрсетіңіз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: сызбаны құрғанда, бүтін өсімдікті алу әдісіне аса көңіл бөліңіз.

Әдебиет (1)

Тақырып 9. Жасушалық технология

Сұрақнама:

Өсімдік жасушасындағы протопласт дегеніміз не?

Протопластың қосылуының әдістерін атаңыз.

Тапсырмалар: «Соматикалық гибридтер» кестесін толтырыңыз.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: бұрыннан алынған соматикалық гибридтердге сипаттама беріп, атап шығыңыз.

Әдебиет (1-3)

Тақырып 10. Өсімдіктердің генетикалық инженериясы

Сұрақнама:

Өсімдіктердің гендік инженериясында қолданылатын векторларды атаңыз.

Бинарлы векторға сипаттама беріңіз.

Трансформиланған өсімдіктерді алу әдістері.

Тапсырмалар: эссе жазыңыз « ГМО қауіпсіздігі»

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: эссе жазу үшін, өсімдіктерге ғалымдар не үшін, қандай қасиеттер бергенін нақты, дұрыс материалдарды қолданыңыз.

Әдебиет (1,4,8-9,20,22-24)

Тақырып 11. In vitro генофондын сақтау

Сұрақнама:

Өте төменгі температурада жасушада қандай өзгерістер байқалады?

Криопротекторлар дегеніміз не ?

Ақырын өсетін коллекцияларды қалай алады?

Тапсырма: өсімдік материалын сұйық азотта қатыруды жүзеге асыру.

Тапсырманы жүйелі орындауға ұсыныс: әртүрлі криопротекторлармен жуу арқылы өсімдік ұлпаларын алдын ала дайындайды. Қатырып еріткеннен кейін әртүрлі заттардың қасиеттерінің қалай және қаншалықты зақымданғанына баға беру.

Әдебиет (1-5)