Іх модуль:өлең – сөздің патшасы

1-сабақ Лексика: Хакім Абайдың философиясы

Грамматика: Кірме сөздер, оларға қосымшаның жалғануы. Толықтауыш

1-тапсырма Мәтінді оқып, қазақ тілінде мазмұндаңыз

Абай – великий казахский поэт, композитор, философ, основополжникказахской письменной литературы. Он родился в 1845 году. Отец Абая был строгим человеком. Мама Абая – Улжан была доброй, мягкой,красноречивой. Бабушка Зере и мама Улжан воспитывали Абая. В 9 лет онпошел в религиозную школу. В 13 лет отец его забрал из школы. 3 месяцаон проучился в русской школе, прочел произведения Пушкина, Лермонтова, Крылова иперевел их на казахский язык. А на переведенные им «ПесняТатьяны», «Горные вершины» написал музыку, и сейчас народ любит ипоет эти песни. В своих произведениях Абай сильно критиковал волостныхи местных правителей. Абай умер в 1904 году. В 1909 году в Петербургевышла в свет книга «Стихи казахского поэта Ибрагима Кунанбаева».Произведения Абая переводились на русский, иностранные языки. Сейчас егопроизведения известны всему миру.

2-тапсырмаЖақшадағы сөздерді аударыңыз

Абай Құнанбайұлы 1845 жылы (в Семипалатинской области) туған. Абай шығармалары (в советскую эпоху) көп данамен әлденеше рет (выходили в свет). Қазақтың ұлы жазушысы М. Әуезов (свой роман-эпопею «Путь Абая») осы ақын өміріне (посвятил).

3-тапсырма Диаграмманы толтырыңыз

Абай Құнанбайұлы

4-тапсырма Берілген сөздерге қосымша жалғап, толықтауыш мүшелі сөйлем құраңыз 

А.С. Пушкин, тест, роман-эпопея, Татьяна, философ, педагог.

5-тапсырма Мәтінді оқып, мазмұндаңыз

Абай философиясы

Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлыежелгі заман философтары Сократ, Платон, Аристотель, сондай-ақ Шығыстың ұлы ойшылы әл-Фараби мұраларымен жақсы таныс болды. Батыс Европа философиясын, дәлірек айтқанда, Р. Декарт, Б. Спиноза, Г. Спенсер, Л. Фейербах еңбектерін оқыды.

Абайдың көптеген өлеңдері мен прозалық шығармаларында адам мен адамгершілік, ар, ұждан, мораль философиясына тікелей қатысты көлемді, әрі сапалы ойшыл пікірлері бар. Абайдың көптеген өлеңдерінде терең философиялық ойлары, табиғат, таным, ақыл жайлы толғаныстары көрініс тапқан: «Өлсе, өлер табиғат, адам өлмес», «Көк тұман – алдыңдағы келер заман», т.б. 45 сөзден тұратын қара сөзбен жазылған «Ғақлиялары» - ақынның философиялық көзқарасының мәйегі, өзінің мәні мен тұжырымдарының тереңдігі жағынан ұлттық мәдениет шегінен әлдеқайда асып түсіп жатқан маңызды мұра. Бұл «Сөздер» қазақ халқының сан ғасырлық тәжірибесінен (мәдениет, тарих, дәстүр, әдет-ғұрып, адамгершілік қасиеттер, т.б.), адам және адамзат туралы ойларынан сусындаған.

6-тапсырма Қарамен белгіленген сөздер қай тілден енген, мағынасын сөздік арқылы түсіндіріңіз

Жамандық көрсең нәфрәтлі,

Суытып көңіл тыйсаңыз.

Жақсылық көрсең ғибрәтлі,

Оны ойға жисаңыз.

Ғалым болмай немене,

Балалықты қисаңыз?

Болмасаң да ұқсап бақ,

Бір ғалымды көрсеңіз.(Абай)

7-тапсырма Өлеңді аудармасымен оқып, салыстырыңыз, толықтауышты табыңыз

Қараңғы түнде тау қалғып, Горные вершины

Ұйқыға кетер балбырап. Спят во тьме ночной:

Даланы жым-жырт, дел-сал ғып, Тихие долины

Түн басады салбырап. Полны свежей мглой,

Шаң шығармас жол-дағы, Не пылит дорога,

Сілкіне алмас жапырақ. Не дрожат листы...

Тыншығарсың сен-дағы Подожди немного,

Сабыр қылсаң азырақ Отдохнешь и ты.

(Абай аудармасы) (М.Ю. Лермонтов)

8-тапсырмаАбай өлеңдерінен кірме сөздерді теріп жазыңыз, қай тілден енгенін айтыңыз.

2-сабақ Лексика: Жамбыл шығармаларындағы батырлық концепция