Тема. Кыргый хайваннар

Бурычлар:

1) кыргый җәнлекләр турында күзаллаулар формалаштыруны дәвам итү;

2) сөйләмнең грамматик төзелешен камилләштерү; хикәя төзү осталыгын, игътибарын, кабул итүләрен үстерү;

3) кыргый хайваннарга карата кызыксыну уяту.

Җиһазлар: урман ясалган картинка; бүре, төлке, аю, куян, керпе сурәтләнгән картинкалар; төлке, аю, тиен, куян уенчыклары, “Куяннар белән төлке” уены өчен аудиоязма (Р.Касимов музыкасы).

Эчтәлек барышы.

Балалар кулга кул тотынышып түгәрәккә басалар. Чиратлап янәшә басып торган иптәшләрен сәламлиләр: “Исәнме, Алсу! Мин сине күрүемә бик шат!”.

Тәрбияче. Балалар, мин дә сезне күрүемә бик шат! Барыгызга да матур көн телим! (Тәрбияче җыелма кесәгә урман ясалган картинка куя). Балалар, бу нәрсә? (Урман). Бик дөрес! Урманда елның кайсы вакыты? (Кыш). Кыш икәнен каян белдегез? (Балаларның җаваплары).

Тәрбияче җыелма кесәгә бер-бер артлы кыргый хайваннар сурәтләнгән картинкалар (бүре, төлке, аю, куян, тиен, керпе) куя. (Җәнлекләрнең исемнәрен атап чыгалар).

Тәрбияче. Балалар, бер сүз белән бу җәнлекләрне нәрсә дип атыйлар? (Кыргый җәнлекләр). Дөрес, кыргый җәнлекләр дип атыйлар. Кыргый хайваннар дип тә әйтергә була. Балалар, бүре, төлке, аю, куян, тиен, керпе кайда яшиләр? (Урманда. Бүре урманда яши. Куян урманда яши. Төлке урманда яши. Аю урманда яши. Куян урманда яши. Тиен урманда яши. Керпе урманда яши.). Әйе бүре, төлке, аю, куян, тиен, керпе урманда яшиләр, алар – урман җәнлекләре. (Активлаштыру). Әйдәгез, “Кайсы җәнлеккә нәрсә кирәк?” уенын уйныйк. Кайсы җәнлек нәрсә белән туклана икән?

Тәрбияче бал, балык, кура җиләге, тавык, чеби, куян, ит, колбаса, кишер, кәбестә, чикләвекләр, гөмбәләр, алма, тычкан сурәтләнгән картинкалар күрсәтә. (Картинкаларны лотодан да алырга була).

Тәрбияче. Балалар, бу нәрсә? (Бал). Бал кайсы җәнлеккә кирәк? (Аюга). (Шул рәвешле башка рәсемнәр белән дә эш алып барыла). Булдырдыгыз, балалар! Кайсы җәнлекнең нәрсә белән тукланганын, нәрсә яратканын беләсез. Балалар, урманга сәяхәткә барып кайтабызмы? Барыгыз да минем янга килегез әле! (Тәрбияче балаларны кыргый җәнлек уенчыклары куелган уен почмагына алып килә). Балалар, бу нәрсә? (Төлке күрсәтә). (Төлке). Әйдәгез, төлке турында сөйләшик. Ул нинди төстә? (Җирән, кызыл, сары). Төлкегә нинди сыйфат хас әле, ул нинди? (Хәйләкәр). (Активлаштыру). Кем төлке турында сөйләп күрсәтә? (Тәрбияче 1-2 баладан сорый). (Бу төлке. Ул җирән, хәйләкәр, өнендә яши). Бу нәрсә? (Аю). Аюга нинди сыйфатлар хас, ул кайда яши? (Балаларның җаваплары). Аю турында кем сөйли? (Тәрбияче 1-2 баладан сорый). (Бу аю, ул зур, чалыш аяклы, кышын өнендә йоклый). (Активлаштыру). Бу нәрсә? (Тиен). Балалар, тиенгә нинди сыйфатлар хас, ул кайда яши? (Менә тиен, ул кечкенә, җитез, агач куышында яши). Бу нәрсә соң? (Куянга күрсәтә). Куян иниди, кайда яши? (Менә куян, ул ак, тиз чаба, яхшы сикерә, ул куак астында яши). (1-2 бала куян турында сөйлиләр). Булдырдыгыз, балалар! Җәнлекләр турында бик кызыклы итеп сөйләдегез. Балалар, ничек уйлыйсыз, җәнлекләрне рәнҗетергә ярыймы? (Юк, аларны сакларга кирәк). Әйе, җәнлекләр табигатькә күп файда китерәләр. Аларга тимәсәң, алар кешегә тимиләр. Җәнлекләрне яратыгыз! Балалар, “Куяннар белән төлке” уенын уйныйк әле. (Тәрбияче аудиоязма куя). Балалар, күңелле итеп уйнадыгыз. Мин әйткән җөмләләрне игътибар белән тыңлагыз да, дәвам итегез: Куянның колаклары озын, ә аюныкы ... (Кыска). Төлкенең койрыгы озын, ә куянныкы ... (Кыска). Тиеннең койрыгы озын, ә аюныкы ... (Кыска). Тиеннең аяклары кыска, бүренеке ... (Озын). Аюның Койрыгы кыска, ә төлкенеке ... (Озын). Керпенең колаклары кыска, ә куянныкы ... (Озын). Бик яхшы! Дөрес итеп җавап бирдегез. Балалар, менә миндә “Тылсымлы капчык” бар. Аның эчендә бер җәнлек яшеренгән. Тотып капшап карагыз әле, нәрсә икән ул? (Балалар куян икәнен әйтәләр. Әйтә алмасалар, тәрбияче табышмак әйтә). Әйе балалар, безгә тагын бер куян кунакка килгән. “Куянкай” дип буламы? (Әйе). “Йомшаккай”? (Әйе). “Тиенкәй”? (Юк). Бик дөрес, балалар, “куян”, “куянкай”, “йомшаккай”, “куркаккай”. Куянны шундый матур сүзләр белән атарга була. Балалар, сез бүген нәрсә турында белдегез? Бигрәк тә сезгә нәрсә ошады, нәрсә күңелегезгә кереп калды? (Балаларның җаваплары). Мин бүген сездән бик канәгать. Җәнлекләрне яратыгыз. Күрсәгез, аларны игътибар белән күзәтегез!