4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Елес, оның түрлері. Эйдетизм. Елестің қабылдаудан айырмашылығы.

2. Қиял туралы ұғым, оның физиологиялық негіздері.

3. Қиялдың түрлері: пассивті (енжар), активті (белсенді). Эмпатия.

4. Антициптрлік қиял. Фантазия мен арман антициптрлік қиялдың көрінісі ретінде.

5. Қиялдың негізгі бейнелерінің жасалу жолдары (агглютинация, акцентировка, схематизация, типизация, және т.б.).

5. Оқыту әдісі және өткізілуі:

Студенттің семинар сабқтарына ауызша 1 сұраққа жауабынан кейін топпен тәжірибе жүргізіледі: «Елестің нақтылығы мен ашықтығы». Соңынан тәжірибе нәтижесін талқылау. Ауызша 2-5 сұрақтарға жауабынан кейін психологиялық тест жүргізу «Өмір сүрмейтін хайуандар». СӨЖ: «Қиял. Қиялдың түрлері», «Қиялдың клиникалық-психологиялық мәні. Ятрогенді аурулар». Қортынды шығару – бақылау тест жұргізу.

6. Негізгі әдебиеттер:

1. Жарықбаев Қ. Жантану оқулығы : учебник / Қ. Жарықбаев. - Алматы, 2010. - 638 с. : ил.

2. Бап-Баба, С. Жантану негіздері [Текст] / С. Бап-Баба. - Алматы : Дәнекер, 2012. - 298 б

3. Көбекова, Ж. С. Психология негиздері [Текст] : учебник / К. Алишева. - Караганды :

ЖК Ақ Нұр, 2013 - 189 с.

4. Бап-Баба, Сәбет Балтаұлы. Жантану негіздері [Текст] / С. Б. Бап-Баба. - Алматы : Заң

әдебиеті, 2010. - 302 с

5. Көбекова, Ж. С. Психология негиздері [Текст] : учебник / К. Алишева. - Караганды :

ЖК Ақ Нұр, 2010. - 189 с.

Қосымша әдебиеттер

1. Бап-Баба, С. Мың да бір тест жалпы психология бойынша [Жоғары оқу орындары

студенттеріне арналған тест жинағы] / С. Бап-Баба. - Алматы : Дарын, 2013. - 135 б.

2. Тертель А.Л. Психология. Курс лекций : учебное пособие / А. Л. Тертель. - М. :

"Проспект", 2010. - 247 с.

3. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии : учебное пособие / С. Л. Рубинштейн. –

СПб : Питер, 2014. - 712 Середина Н.В. Основы медицинской психологии: общая,

клиническая, патопсихология : учебное пособие / Н. В. Середина, Д. А. Шкуренко. –

Ростов н/Д : Феникс, 2013. - 506 с.

4. Столяренко Л.Д. Психология : учебное пособие / Л. Д. Столяренко. - [б. м.] : Лидер,

2013. - 591 с.

7. Бақылау:

1. Неге елесті екінші бейнелеу деп атайды?

2. Елестің пайда болуына не түрткі болады?

3. Арманмен киялдың (грезы) айырмашылығы неде?

4. Егер адам өмірінде қиял (грезы) басым болса, неге әкеледі?

5. Ауа тәрізді, минут сайын қиялдың қандай түрімен біз қолданамыз?

6. Қиялдың қабылдаумен естен айырмашылығы неде?

7. Адамға қиял (грезы) қажет пе?

8. Есіңізге түсіріңіз, қашан сіз қоршаған адамдарға эмпатия сезімін білдірдіңіз?

9. «Сен сезінгенді, менде сезініп тұрмын» деп басқа адамдарға айтуға бола ма?

10. Қалай ойлайсыз, шығармашылық қиял әр адамға тән бе?

11. Адамның жарқын болашағы сезіну, нәтижені алдын-ала көре алу т.б. қабілеттер,

қиялдың қандай түріне негізделген?

12. Сипаты бойынша армандар қандай болуы мүмкін?

13. Неге қиялды психикалық процестердің ішінде ең «психикалық» деп атайды?

Тест сұрақтары:

1.Адам тәжірбиесін түрлендіруші және өзгеріске келтіруші тосын бейнелерге негізделген психологиялық процесс –

а) ес б) елес в) ой г) қиял д) қабылдау

2. Қиял бейнелерінің ес, елестен айырмашылығы

а) нақты болмыс б) өткен тәжірбие в) жаңа байланыс г) тума бағдарлама

д) рухи негізді

3. Қиялдың психикалық процесс ретінде қызметі –

а) жанама тану б) элементтер деңгейінде тану в) тұтастай нақты бейнеге келтіру

г) көріп, білмеген құбылыстарды өрнектеу д) жалпы тану

4. Қиялдың физиологиялық негізі –

а) ескі жүйке байланыстарының тежелуі

б) ескі жүйке байланыстарының қозуы

в) жүйке байланыстарының жаңа жүйеде бірігуі

г) көшу

д) интерференция

5. Қиялдың денедегі органикалық процестерге қатынасы

а) мүлде қатысы жоқ

б) тығыз байланысқан

в) екеуі тәуелсіз

г) органикалық процесс үстем

д) білмеймін

6. Адамда қиялы күмәндеуден болатын сырқат

а) дидактогендік б) ятрогендік в) аутогендік г) идеомоторлық д) шизойдтық

7. Саналы сендіру арқылы өзін-өзі басқару, яғни аутогенді емдеу әдісін ұсынған –

а) Павлов б) Сеченов в) Эмил Куэ г) Рибо д) Ф. Гойя

8. Тұрмысқа аспайтын, қажетсіз бейнелер қалыптастырушы қиял түрі

а) ниеттелген б) енжар в) белсенді г) ниетсіз д) жасампаз

9. Болары, не болмасы белгісіз армандаудан келіп шығатын қиял түрі –

а) енжар б) ниеттелмеген, енжар в) ниетсіз г) ниетсіз енжар д) белсенді

10. Ниетсіз қиялдың аса жарқын көрінісі

а) иллюзиялық б) шизойдтық в) галлюцинациялық г) паталогиялық д) армандық