Упражнения

1. Составьте изъяснительные придаточные предложения, которые бы включали приведенные ниже глаголы и союзы. (Знак «–» в таблице означает, что данный глагол не присоединяет к себе изъяснительных предложений данного типа).

Образец: postanowić + że + личная форма глагола – Postano­wiłem, że jutro wrócę do Zakopanego.

	że + личная форма глагола	żeby + личная форма глагола
postanowić		–
rozkazać	–
obiecać		–
proponować		–
polecać	–
zabraniać	–
bać się		–
zobowiązać się		–
napierać się	–
pozwalać	–
zmuszać	–
wystarczyć		–

2. Автор юморески “Zmiana struktury” М. Пелехатый с иронией рассуждает о новых возможностях, которые «открываются» перед людьми с высшим образованием после потери рабочего места. Автор предлагает список профессий, на которые могли бы «претендовать» безработные с университетским дипломом.

Специальность	Вакансия
religioznawstwo sztuki piękne matematyka zoologia psychologia pedagogika nauki polityczne dziennikarstwo akademia muzyczna ekonomia obrotu rolnego biotechnologia mechanika stosowana	kościelny handlarz starzyzną kasjer hycel portier hotelowy milicjant żebrak gazeciarz grajek uliczny wagonowy w GS w asenizacji bagażowy

Составьте условные предложения по модели:

Jeśli ukończyłeś … , szukaj posady … .

3. Ниже приводятся афоризмы классика польской литературы Ю. Тувима (1894-1953). Выделите сложные предложения и раз­делите их на типы. Назовите союзы и соотносительные слова. Постарайтесь выучить некоторые афоризмы на память.

1. Jeżeli pan już z moją córką tańczył, to musi się pan ożenić. 2. Ko­bieta pisząca popełnia dwie zbrodnie: zwiększa ilość książek i zmniejsza ilość kobiet. 3. Są w życiu dwie sytuacje, kiedy nie można przewidzieć końca: gdy mężczyzna pije pierwszy kieliszek i gdy kobieta pije ostatni. 4. Nawet najpiękniejsze nogi gdzieś się kończą. 5. Kiedy przeskoczysz, to i wtedy nie mów hop. Zobacz najpierw w co wskoczyłeś. 6. Rzuć szczęściarza do wody, a wypłynie z rybą w zębach. 7. Gdyby jajko miało inną formę życie kury byłoby potwor­ne. 8. Głupstwa można mówić. Byle nie uroczystym tonem. 9. Nie odkładaj nigdy do jutra tego, co możesz wypić dzisiaj.

4. Некоторые подчинительные союзы в польском языке много­значны. Охарактеризуйте значения союзов że, gdy, kiedy, jak, skąd, żeby. Составьте с каждым союзом столько предложений, сколько значений он имеет.

5. Ниже приводятся сложные предложения с союзом aby. Переве­дите их на русский язык. Определите значение союза и тип сложного предложения.

1. Poszedł, aby to sprawdzić.

2. Prosił, abyś go odwiedziła.

3. Wezwał zebranych, aby poparli jego wniosek.

4. Usiadła na ławce, aby odpocząć.

5. Przyspieszył kroku, aby się z nią spotkać.

6. Znalazł w sobie siły, aby podnieść się.

7. Bacz, abyś tego nie żałował.

6*. Замените определения, выраженные с помощью сочетания су­ществительного с предлогом, определительными придаточными предложениями с союзом który.

Образец: Dziewczyna o jasnych włosach – Dzieczyna, która ma jasne włosy.

1. Materiał w kwiaty.

2. Mężczyzna w okularach.

3. Buty na gumie.

4. Bluzka z rękawami.

5. Duży pokój o dwóch oknach.

6. Kostium z futrzanym kołnierzem.

7. Kobieta w futrze.

8. Palto na futrze.

9. Sukienka z paskiem.

10. Starszy człowiek o smutnej twarzy.

11. Koszula w kratę.

12. Żołnierz w mundurze.

13. Płaszcz na jedwabnej podszewce.

7. Дополните предложения, в которых отсутствует главная или зависимая часть.

1. ... , abyś mi przyniósł trochę wody.

2. Cieszy mnie to, że ...

3. ... , jak to smakuje.

4. Teraz Piotr dąży do tego, aby ...

5. Byliśmy świadkami, jak ...

6. To, że ... , krępuje mnie.

7. ... , kiedy pada deszcz.

8. ... , co działo się w Sejmie.

9. ... , w jakich warunkach wracali z wakacji.

10. Kowalscy obiecują, że ...

11. Rolnicy niepokoją się o to, że ...

12. To, że był taki nieszczery, ...

13. ... , że telefonuje do mnie codziennie.

14. ... , bo rozgłasza zwykle plotki o nich.