5. В приведенных ниже предложениях сказуемое выражено формой инфинитива. Замените ее на форму отглагольного существи­тельнго (девербатива).

1. Proszę przekazać mi tę informację. 2. Marzy przenieść się do innego miasta. 3. Znaleźć partnerów nie jest łatwo. 4. Ojciec ma zamiar przeczytać tę książkę jeszcze raz. 5. Nie mam co czytać. 6. Co masz zarzucić swojej żonie? 7. Uciekać łatwiej i bezpieczniej jest w pojedynkę. 8. Przed tym jak pójść spać, długo rozmawiał z siostrą. 9. Nie myśli pan, żeby pójść w tym kierunku?

6. Прочитайте и перевидите на русский язык отрывок из книги известного польского публициста К.Т. Тёплица «Информацион­ное затмение». Выпишите конструкции с определениями. Объ­ясните, почему определение (выраженное прилагательным, су­ществительным или местоимением) стоит перед существитель­ным или после него.

Uważa się, że współczesna kultura masowa, zwłaszcza w świecie kapitalistycznym, nastawiona jest na zaspokajanie owych “bovarystycznych” tęsknot. Kreując elity złożone z ludzi sukcesu, gwiazd filmowych, a także pozostałości dawnej arystokracji rodo­wej, przedstawia je jako wzory do naśladowania w zakresie obyczaju i mody, sposobów spędzania wolnego czasu, form życia uczucio­wego i seksualnego. Opisy współczesnych społeczeństw masowych sugerują, że wskazówki te znajdują szeroki oddźwięk społeczny, dostarczając milionom wzorców obyczajowych, których naśladowa­nie przynosi im złudzenie życia bogatszego i bardziej kolorowego, niż jest ono w istocie, ograniczoną, lecz aprobowaną wersję szczęścia.

7. Дополните предложения с глаголом mieć, выбирая одно из кон­струкций в скобках.

1. Dawno chciałem pana poznać, ale nie miałem dotąd ... .

2. Basia prawdopodobnie zupełnie nie ma ... do matematyki.

3. Nie mam z tym nic ... .

4. Każdy ma ... pomagać słabszym.

5. Nie zgodziłem się z propozycją, bo wiele miałem ... .

6. Trzeba nie mieć … , żeby tak skrzywdzić staruszkę.

7. Czemu się na mnie boczysz? O co masz do mnie … ?

8. Daj mi święty spokój, nie mam … na takie drobnostki.

9. Decyduj się, masz … dwie możliwości: albo zostać tu, albo przenieść się do nas.

10. To był naprawdę drobiazg – nie masz … obrażać się na nas.

(do wyboru, przeciw temu, pretensje, zdolności, sumienia, obowią­zek, powodu, okazji, do czynienia)

8. Ниже приводятся слова и словоформы, которые употрябляются в разных значениях. Составьте предложения с ними, обратите внимание на их синтаксические функции.

• długi 1) форма им.пад. мн.ч. существительного dług – ‘долг’; 2) прилагательное – ‘долгий’;

• droga 1) прилагательное ж.р. – ‘дорогая’; 2) существитель­ное – ‘дарога’;

• myśl 1) существительное – ‘мысль’; 2) форма повелительного наклонения глагола myśleć – ‘думать’;

• niczym 1) форма твор.пад. местоимения nic – ‘ничто’; 2) срав­нительный союз – ‘как’, ‘как будто’;

• nim 1) форма твор.пад. местоимений on, ono – ‘он’, ‘оно’; 2) союз со значением ‘перед тем как’;

• otwarcie 1) отглагольное существительное – ‘открытие’; 2) на­речие – ‘открыто’;

• piec 1) существительное – ‘печь’; 2) глагол – ‘печь’;

• polany 1) форма род.пад. ед.ч. или им.пад. /вин.пад. мн.ч. существительного polana – ‘поляна’; 2) причастие от глагола polać – ‘полить’;

• pośle 1) форма предл.пад. ед.ч. существительного poseł – ‘посланник’, ‘депутат’; 2) форма 3-го л. ед.ч. наст.вр. глагола posłać – ‘паслать’;

• starty 1) форма им.пад. /вин.пад. мн.ч. существительного start – ‘старт’; 2) причастие от глагола zetrzeć – ‘стереть’;

• tonę 1) вин.пад. существительного tona – ‘тонна’; 2) форма 1-го л. ед.ч. наст.вр. глагола tonąć – ‘тонуть’.

9. Ниже приводятся польские пословицы, а также их объяснения, расположенные в произвольном порядке (материал заимство­ван из словаря: A. Bogusławski, J. Wawrzyńczyk. Polszczyzna, jaką znamy. Warszawa, 1993). Найдите для каждой пословицы соот­ветствующее ее смыслу толкование.

Czy się stoi, czy się leży, dwa tysiące się należy	a) = ‘Nawet w najdogodniejszych okolicznościach nie da się przekroczyć pewnych granic w osiąganiu celów’
I w Paryżu nie zrobią z owsa ryżu	b) = ‘Należy korzystać z dostępnych przyjemności, bo życia nie można powtórzyć’
Jak się nie ma, co się lubi, to się lubi, co się ma	c) = ‘Każdy robi to, na co go stać’
Jak spaść, to z wysokiego konia	d) = ‘Jest rzeczą naturalną korzystanie z wszelkich możliwości polepszania własnego stanu materialnego’
Każdy orze jak może	e) = ‘Ludzie domagają się określonej pracy niezależnie od wkładu pracy’
Nie śmiej się dziadku z cudzego upadku	g) = ‘Wartościowa jest porażka w bardzo ambitnym przedsięwzięciu’
Nigdy jeszcze tak nie było, żeby jakoś tam nie było	h) = ‘Każdy problem praktyczny ma jakieś rozwiązanie’
Ręka zgina się do siebie	i) = ‘Nie należy się cieszyć z niepowodzenia lub błędów innych osób, bo każdy jest na to narażony’
Żyje się raz	j) = ‘Dobrze jest cieszyć się rzeczami dostępnymi i godzić z niedostatecznością innych’

10. Прочитайте отрывок из статьи в еженедельнике “Polityka” (1991, № 9). Объясните причины юмористического эффекта, который достигается с помощью выражения pasta do zębów. Какие син­таксические функции выполняет предлог do?

12 marca “Trybuna Ludu” zamieściła na pierwszej stronie informację o wiecu, jaki dzień wcześniej miał miejsce w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu. Po raz pierwszy pojawiło się tam hasło, które wkrótce miało stać się symbolem marcowej propa­gandy: “Studenci do nauki, literaci do pióra” – później studenci do­dawali żartem: “Pasta do zębów”.

11. Ниже приводятся слова одного тематического поля «Улица». Разделите его на более мелкие смысловые подмножества. Со­ставьте предложения, которые включали бы слова разных под­классов. Объедините эти предложения в связный текст.

ulica, dom, samochód, ruch, chodnik, droga, miasto, jezdnia, ludzie, lampa, spacer, wypadek, autobus, gwar, latarnia, przechodzeń, światła, adres, błoto, demoralizacja, deptak, jazda, mieszkanie, niebezpieczeń­stwo, okna, asfalt, osiedle, pasy, pochód, przejście, rzeka, sklepy, stolica, szosa, ścisk, tłum, trasa, wiadukt.