9*. Вставьте в предложения прилагательные в форме степеней ставнения.

а) сравнительная степень.

Образец: Michał jest niż Wojtek (wysoki). – Michał jest wyższy niż Wojtek.

1. Ania jest (grzeczna) od Kasi. 2. Czerwona kurtka jest (droga) niż czarna. 3. Mój pies jest (duży) niż twój. 4. Pan Piotr jest (stary) od pani Ewy. 5. Pani Irena jest (miła) niż pani Basia. 6. Pani Zosia jest (młoda) niż pani Magda. 7. Ta książka jest (ciekawa) niż tamta książka.

б) превосходная степень.

Образец: Jaki język jest dla ciebie (trudny)? – Jaki język jest dla ciebie najtrudniejszy?

1. Co jest dla ciebie (ważny)? 2. Jaka rzeka jest (długa)? 3. Jaki film jest dla ciebie (interesujący)? 4. Jaki samochód jest (tani)? 5. Jakie kwiaty są (ładny)? 6. Jakie miasto jest dla ciebie (piękne)? 7. Jakie owoce są (dobre)?

10*. Вставьте пропущенные прилагательные, употребляя нужную форму степени сравнения.

Droga Anno!

Wreszcie znalazłam czas, żeby napisać Ci list. Uważam, że jestem (zajęty) kobietą, bo szukam futra. Mój płaszcz jest ciepły, ale futro jest (ciepły). Mówiono przecież, że ta zima będzie (chłodna) ze wszystkich.

Nie lubię zimy. Lato to (piękny) pora roku. W czerwcu noce są (krótki i jasny). Całe noce spacerowałam z Jurkiem. To był (praw­dziwy) romans wszechczasów! Jurek mial niebieskie oczy. (Niebies­kie) ma tylko Paul Newman. Ale wkrótce odczułam, że Jurek to (za­rozumiały) chłopak, jakiego znam. Zrezygnowałam z tego romansu. Wszystko jedno, po urlopie byłam (wypoczęty).

I jeszcze Ci powiem. Myślałam, że Piotr jest (mądry). Kupił sobie bardzo drogi wóz, (drogi) ze wszystkich. Uważam, że mógł kupić (tani). Teraz jest wszystkim winien. Jego żona nic nie wie, i ja wolę nie wtrącać się – (blizki) koszula ciała.

To już wszystko. Całuję mocno. Twoja Irena.

11*. От следующих корней образуйте прилагательные. Возможные приставки и суффиксы приводятся ниже. Имейте в виду то, что одно слово можно образовать сразу при помощи нескольких суффиксов, а также приставки и суффикса.

bog-/boż-, brzeg-/brzeż-, gór-a, las-/leś-, ludz-ie, wod-a, ziem-ia

bez-, na-, nad-, nie-, po-, pod-, przy-

-n-, -ow-, -sk-, -yst-/-(n)ist-

12*. Какие прилагательные можно образовать при помощи следую­щих суффиксов? При образовании используйте приведенные в упражнении корни.

-at-, -aw-, -ist-, -ow-

biał-, brzoz-, czas-, dzieć-, głos-, gniazd-, kość-, kształt-, kwieć-, par-, włoch-, żon-

3. Имя числительное

3.1. Количественные числительные

jeden ‘один’ – изменяется по родам (jeden, jedna, jedno) и по па­дежам по образцу прилагательного. Выступая как часть слож­ного числительного, не склоняется (do dwudziestu jeden lat ‘до двадцати одного года’).

Эта лексема может иметь формы множественного числа (jedni, jedne). В этом случае она перестает быть числительным и начинает выполнять функцию неопределенного местоимения (jedni państwo – pewni państwo). Значение неопределенности свойственно всем формам числительного jeden, но для данных оно является единственно возможным.

dwa ‘два’ – изменяется по падежам, в именительном и винительном падеже имеет родовые и лично-мужские формы:

	Нелично-м. формы м. и ср.р.	Нелично-м. формы ж.р.	Лично-м. формы
Им.	dwa ptaki, okna ‘две птицы, два окна’	dwie dziewczyny ‘две девушки’	dwaj Polacy, dwóch/dwu Polaków ‘два поляка’
Род.	dwóch/dwu
Дат.	dwom/dwu
Вин.	dwa ptaki, okna	dwie dziewczyny	dwóch Polaków
Tв.	dwoma/dwu ptakami, oknami	dwiema/dwoma dziewczynami	dwoma/dwu Polakami
Пр.	o dwóch/dwu

Формы, приведенные через черточку, равноправные.

Так же, как и числительное dwa, склоняются лексемы obydwa, oba.

trzy, cztery ‘три, четыре’ – изменяются по падежам, в именительном и винительном падеже имеет родовые и лично-мужские формы:

	Нелично-м. формы м. и ср.р.	Нелично-м. формы ж.р.	Лично.-м. формы
Им.	trzy, cztery ptaki, okna ‘три, четыре птицы, окна’	trzy, cztery dziewczyny ‘три, четыре девушки’	trzej, czterej Polacy; trzech, czterech Polaków ‘три, четыре поляка’
Род.	trzech, czterech
Дат.	trzem, czterem
Вин.	trzy, cztery ptaki, okna	trzy,cztery dziewczyny	trzech, czterech Polaków
Tв.	trzema, czterema
Пр.	o trzech, czterech

Следующие числительные склоняются по образцу склоне­ния числительного pięć ‘пять’:

	Нелично-м. формы м. и ср.р.	Нелично-м. формы ж.р.	Лично.-м. формы
Им.	pięć ptaków, okien ‘пять птиц, окон’	pięć dziewczyn ‘пять девушек’	pięciu Polaków ‘пять поляков’
Род.	pięciu
Дат.	pięciu
Вин.	pięć ptaków, okien	pięć dziewczyn	pięciu Polaków
Tв.	pięciu/ pięcioma
Пр.	o pięciu

6 – sześć, sześciu; 7 – siedem, siedmiu; 8 – osiem, ośmiu; 9 – dziewięć, dziewięciu; 10 – dziesięć, dziesięciu; 11 – jedenaście, jedenastu; 12 – dwanaście, dwunastu; 13 – trzynaście, trzynastu; 14 – czternaście, czternastu; 15 – piętnaście, piętnastu; 16 – szesnaście, szesnastu; 17 – siedemnaście, siedemnastu; 18 – osiemnaście, osiemnastu; 19 – dziewiętnaście, dziewiętnastu;

20 – dwadzieścia, dwudziestu; 30 – trzydzieści, trzydziestu; 40 – czterdzieści, czterdziestu; 50 – pięćdziesiąt, pięćdziesięciu; 60 – sześćdziesiąt, sześćdzisięciu; 70 – siedemdziesiąt, siedemdziesięciu; 80 – osiemdziesiąt, osiemdziesięciu; 90 – dziewięćdziesiąt, -ęсiu, 100 – sto, stu; 200 – dwieście, dwustu; 300 – trzysta, trzystu; 400 ­– czterysta,czterystu; 500 – pięćset, pięciuset; 600 – sześćset, sześciuset; 700 – siedemset, siedmiuset; 800 – osiemset, ośmiuset; 900 – dziewięćset, dziewięciuset; 1000 – tysiąc, tysiąca.

Числительные jedenaście – dziewiętnaście, dwadzieścia – czterdzieści, dwieście перед окончаниями косвенных падежей меняют мягкий согласный на твердый (jedenaście – jedenastu, jedenastoma).

Числительные pięćdziesiąt – dziewięćdziesiąt, наоборот, перед окончаниями косвенных падежей меняют твердый согласный на мягкий (dziewięćdziesiąt – dziewięćdziesięciu).

У числительных dwanaście, dwadzieścia, dwieście склоня­ются обе части (dwanaście – dwunastu);

Наоборот, у числительных pięćdziesiąt – dziewięćdziesiąt склоняется только последняя часть (pięćdziesiąt – pięćdziesięciu); а у форм pięćset – dziewięćset склоняется только первая часть (pięćset – pięciuset).

Составные числительные образуются путем простого соположения чисел: 12345 – dwanaście tysięcy trzysta czterdzieści pięć. У составных числительных склоняются все компоненты (dwudziestu pięciu, siedmiu tysięcy siedmiuset siedemdziesięciu siedmiu).

Обратите внимание!

Исключение – числительное jeden, которое в составе составных числи­тельных не склоняется и не изменяется по родам (trzydzieści jeden kobiet ‘тридцать одна женщина’, do pięćdziesięciu jeden lat ‘до пятидесяти одного года’).

Сочетаемость числительных с существительными и гла­голами описывается в части 3 «Синтаксис».