5 Кезең (Нұсқа –«л» жылан таран тамырсабағы) Дұрыс жауап эталоны:

1.Медициналық қолданысы: қармаушы зат ретінде жедел және созылмалы ішек ауруларында, жедел және созылмалы іш өтуде, ауыз қуысының шырышты қабығының қабынуларында (стоматит, гингивит) шаюға арналған.

2.Препараттары: сыртқа және ішке қолданылатын сулы қайнатпасы, қармаушы әсері бар асқазанға арналған жинақтардың құрамына кіреді.

нұсқа –«Н» кәдімгі мыңжапырақ шөбі 1 КЕЗЕҢ Дұрыс жауап эталоны:

1.Өндірілетін өсімдік -кәдімгі мыңжапырақ-Тысячелистник обыкновенный

Achillea milleofolium

2.Дәрілік өсімдік шикізаты– кәдімгі мыңжапырақ шөбі- Трава тысячелистника обыкновенного - Herba Achillea milleofolium

3.Тұқымдастығы– күрделі гүлді – Asteraceae – Сложноцветные

ДӨШ морфологиялық сипаттамасы:

Кәдімгі мыңжапырақшөбі – тамыры жайылып өсетін көпжылдық шөптесін өсімдік, тамырларынан биіктігі 50см жапырақтар мен көшеттері шығады. Түбір жапырақтарының ұзындығы 15 см, қияқ , сансыз сегменттерге шашыраңқы болып шашақталған, олар өз кезегінде 3-5 партістік бөліктерге тілімделген. Сабағының жапырақтары отырыңқы, анағұрлым ұсақтау, сондай-ақ ұсақ тілімделген, сабағының ұшында күрделі гүл шоғыры бар. Маусым айынан бастап жаз бойы гүлдейді.

Жапырағы. Кезектескен, сызықты қияқ түрлі, екі-үш тілімделген сегменттермен екі рет кескіленгенген және түпкі сызықты қалақшалармен.

Гүлденуі., сабақтың жоғарғы жағына шоғырланған, күрделі шоғыр. Шеткі тілше гүлдер ақ түсті, кейде алқызыл, ішкі түтікше гүлдері сары.

2 Кезең (Нұсқа «н»– кәдімгі мыңжапырақ шөбі) Дұрыс жауап эталоны:

1.Шөбі – бүтін және ұсақталған жапырақтардан, сабағы домалақтау, гүлдермен төмен басылған, ұзындығы 10 см дейін , ені 3 см дейін, кезектескен, сызықты қияқ түрлі, екі-үш тілімделген сегменттермен екі рет кескіленгенген және түпкі сызықты қалақшалармен. Себеті ұзыншақ-жұмыртқа тәріздес ұзындығы -3-4 мм, ені 1,5-3 мм жалғыз немесе шоқ гүлді.Обвертки корзинок из черепитчатых продолговато-яйцевидных листочков с перепончатыми буроватыми краями. Цветоложе корзинок с пленчатыми прицветниками. Краевые цветки пестичные, срединные цветки трубчатые обоеполые.

Органолептикалық сараптама:

• Түсі сабағы мен жапырақтарының түсі сұрлау жасыл, шеткі гүлдері ақ, кейде алқызыл, ортаңғылары – сары.

• Иісі өзіндік хош иісті.

• Дәмі ащы, кермек.

2. кәдімгі мыңжапырақтың химиялық құрамы.Шикізат құрамына хамазулен, миллефолид және т.б. ащылар (ахиллин), тері илейтін заттар, К дәрумені мен флавоноидтер кіретін 0,8 % дейін эфир майынан тұрады.

3.Микроскопия.кәдімгі мыңжапырақтың жапырағының эпидермис жасушалары жапырақ бөлігінің ұзына бойына созылған, ирек пішінділеу қабырғалы және складкалы кутикулалы, төменгі жағындағы эпидермис ұсақтау жасушаларымен, өте ирек қабырғаларымен ерекшеленеді. Екі жағының да устьицалары төменгі жағында көбірек, 3-5 эпидермис жасушаларымен қоршалған(аномоцитті түр). Жапырақтың екі жағында да , көбіне төменгі жағында, коптеген жіпшелер мен эфир майлы темірлер бар. Жіпшелер қарапайым, негізінде жұқа қабықшалы 4-7 жасушасы бар, соңғы жасуша ұзын,сәл иректеу, қалың қабықты және жіңішке жіптәрізді жолақтыжасушалары бар, шикзат кбіне сынырылған.Теміршелер 2 немесе 4 қатарға орналасқан 8 кейде 6 жасушалардан тұрады..ом, устьицалары ұсақ, жапырақтың екі жағынан да доғал, үш эпидермис жасушаларымен қоршалған, олардың біреуі екеуіне қарағанда анағұрлым ұсақту (анизоцитті тип). Жапырақтың екі жағынан да үлкен көлемде біржасушалы тармақталған 2-5 ұшты қалың қабықты шашақтар көрінеді . жапырақтардың беткі қабатында үш ұшты, төменгі жағында екі ұшты шашақтар көп.