2 Кезең (Нұсқа –«л» жылан таран тамырсабағы ) Студентке арналған тапсырма

Берілген гербардық үлгі бойынша дұрыс баяндаңыз:

1.жылан таран тамырсабағы ҚР МФ, МФХ1.талаптарына сәйкестігі жөнінде баяндаңыз.

2. жылан таран тамырсабағы химиялық құрамын атаңыз.

3. жылан таран тамырсабағы микроскопиясын жасаңыз.

4.жылан таран тамырсабағы анатомо-диагностикалық белгілерін санамалап беріңіз

Кезең бойынша жоғарғы балл - 20

Тапсырмаға берілген уақыт - 20 мин

2 Кезең (нұсқа – «л» жылан таран тамырсабағы) Дұрыс жауап эталоны:

1.Гүлдегеннен кейін жиналған, тамырлардан, жапырақ, сабақ қалдықтарынын тазартылған, топырағы жуылып кептірілген жабайы көпжылдық шөптесін өсімдік.

Тамыр сабағы қатты, жылан тәрізді иілген, аздап сүйірленген, көлдененнен сақина тәрізді қалынданған және кесілген тамыр іздері байқалады. Тамыр сабақтың ұзындығы ығы 3-10 см, қалыңдығы 1,5-2см. Қабығының түсі қоныр, қызыл күрең; сынығы қызғылт немесе қызыл күрен, тегіс. Иісі жоқ, дәмі өте тұтқыр.

2. Химиялық құрамы.Жылантаран тамырсабағының химиялық құрамында әсер етуші заттар – конденсиррленген танидтердің айқын мөлшерімен, гидролизденетін 25%-ға дейін илік заттар. Бос күйінде гал, эллаг қышқылдары, катехин кездеседі.

Жылантаран тамырсабағының химиялық құрамындағы ілеспелі заттары: оксиметилантрохинондар, аскорбин қышқылы, крахмал. Сонымен қатар шөбінде флаваноидтар, гиперозид, рутин, авикулярин кездеседі.

3.Микроскопиясы. Жылантаран тамырсабағының жұмсартылған шикізатынан микротомның (алмастың) көмегімен көлденең кесіндісі жасалады.Препаровалдық иненің көмегімен нысананы заттық шыныға көшіреді.Жарықтандыру үшін хлоралгидрат ерітіндісінен 1 тамшы тамызылады, жабынды шынымен жабады және микроскоптың кіші және үлкен өлшемімен қаралады. Жылантаран тамырсабағының препаратының микроскопиясында келесідей диагностикалық элементтерді табады: көлденең кесіндісінде көрініп тұрғандай тамырсабағы шоқ құрылымды екендігі айқын көрініп тұр.Сыртынан ол жұқа қанық қоңыр түспен қапталған. Өткізгіш шоқтары сақина тәрізді, сопақ, коллатералды, ашық.Сыртқы жағынан (флоэма жағынан), ішкі жағынан (ксилема жағынан) шоқтарға әлсіз қалыңданған, әлсіз сүректенген, паренхима талшықтары қабысады. Негізгі паренхима өзекте жасушааралық (аэренхима) түзетін ірі, домалақ жасушалардан тұрады.паренхима жасушаларында жай ұсақ коахмал дәндері кездеседі, сонымен қатар өте ірі кальций оксалаты шоқтары бар.

Кезең бойынша жоғарғы балл - 20

Тапсырмаға берілген уақыт - 20 мин

3 Кезең (Нұсқа –«л» жылан таран тамырсабағы) Емтихан алушыға арналған ақпарат

Төмендегі берілген белгілерге сәйкес бітірушінің дәрілік өсімдік шикізатынан биологиялық белсенді заттарды бөліп алып, оның сапалық белгілерін (ылғалын, күлін, қоспасын және т.б.) анықтай алуын бағалауыңызды өтінеміз.

№ р/р	Адымдарды бағалау белгісі	Балдық баға беру
		20	15	10	5
1	Дәрілік өсімдік шикізатынан биологиялық белсенді заттардың бөлінуі.	10	7	5	3
2	Кейбір сан көрсеткіштерді анықтау (ұнтақталуы, ылғалды, жалпы күлін, органикалық және минералды қоспасын)	10	8	5	2

Кезең бойынша жоғарғы балл - 20

Тапсырмаға берілген уақыт - 15 мин