Вопрос 9.Органы управления в городах Беларуси в 13-16 в.

Магдебургское право возникло в конце 13 века в Германии и почти сразу же распространилось на территории Беларуси, которая на тот момент находилась в составе Великого Княжества Литовского.

Управление в городах Беларуси в конце 15 и 16-ом веке значительно изменилось. Большинство городов получили специальные грамоты Магдебурского права, т.е в городах вводилась особенная форма управления, похожая в некоторых чертах на управление в городах Польши и Германии. Согласно этим грамотам мещане освобождались от административной и судебной власти воеводов, старост или их заместителей и получали право иметь в городах органы городского управления в совокупности с некоторыми элементами самоуправления.

На посту городской администрации и суда находился войт, назначенный правительством из количества феодалов и горожан. Он следил за поддержанием порядка в городе, за сохранением правил ремесла, заботился об обороне мещан перед правительством и в конфликтах с феодалами, следил за сбором налогов с мещан, осуществлял (вместе с членами городской Рады и заседателями) правосудие. Войт мог назначить себе помощника – лендвойта. Помощниками войта по управлению делами в городе были бурмистры (как привило 2). Бурмистры занимались текущими делами по городскому управлению: вопросы ремесла, городского улучшения. Они заботились о надлежащем содержании городских оборонных сооружений, несении вахтовой службы населением и выполнении других повинностей, осуществляли правосудие (в мелких делах).

Гарадская Рада в большинстве белорусских городов состояла из 6-20 человек. В одних городах Рада выбиралась мещанами, в других – сам войт комплектовал Раду. Как правило, в Раду входили наиболее богатые купцы, цехмистры (управляющие ремесленных цехов) и богатые мастера-ремесленники. Городская Рада занималась:

- Общим управлением развития городского хозяйства

- управляла вопросами улучшения и содержания в боевой готовности оборонных сооружений

- выносила решения о сборах с населения необходимых средств на городские потребности (а также осуществляла контроль за их расходованием)

- осуществляла правосудие совместно с войтом или бурмистром, и т.д

В решении общегородских вопросов существенное значение продолжают сохранять общие сходы крестьян – соймы, веча и копы. На этих сходах могли заслушиваться вопросы о выделении городских денег, вырабатываются жалобы правительству, выносятся постановки о сборах средств на городские потребности, выдвигаются требования о снятии с должности тех или иных особ городского управления. Каждые сходы мещан занимались расследованием и рассмотрением криминальных дел. С ростом городов и усилением классового раздела городского населения общие сходы крестьян теряют свое значение.

10. Крэўская унія вкл з Польшчай. Востраўскае пагадненне (гісторыка-прававая характарыстыка: прычыны заключэння, сутнасць, значэнне, наступствы). Крэўская унія 1385 г.

Прычыны падпісання:

Агульныя

1. Знешняя небяспека з боку крыжакоў для ВКЛ і Польшчы і татараў для ВКЛ

2. Дамова садзейнічала б развіццю вытворчых моцнасцей і гандлёвых сувязей паміж дзвюма краінамі

Польшча

1. Імкненне польскіх феадалаў умацаваць Польшчу ў саюзе з ВКЛ.

Заходнія і паўночныя польскія землі да сярэдзіны XIV ст. амаль цалкам перайшлі ў нямецкае ўладанне. З пачаткам праўлення ў 1384 г. дачкі Людовіка каралевы Ядзвігі паўстала небяспека поўнага пераходу Польшчы ў рукі Габсбургаў, бо Ядзвіга яшчэ ў 4-гадовым узросце была абвенчана з аўстрыйскім герцагам Вільгельмам. Тады б Польшча перайшла б у рукі Аўстрыі.

2. Польскія феадалы разлічвалі атрымаць новыя землі і пасады

ВКЛ

1. Ягайла імкнуўся замацаваць сваю вялікакняжацкаю ўладу ў ВКЛ і атрымаць апору ў дынастычнай барацьбе ў саюзе з Польшчай

Увогуле саюз паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Польшчай быў выгадны абедзвюм дзяржавам, бо дазваляў аб'яднаць сілы для сумесмага адпору нямецкай агрэсіі.

Сутнасць

14 жніўня 1385 г. – падпісанне. Абяцанні Ягайлы польскім прадстаўнікам:

• Ягайла павінен ажаніцца з Ядвігай;

• дапамагчы вярнуць Польшчы ўсе адарваныя ад яе землі;

• далучыць усе землі ВКЛ да Польшчы – аб’яжнаць дзве дзяржавы ў адзіную;

• перадаць Польшчы дзяржаўны скарб ВКЛ;

• адпусціць усіх палонных хрысціянаў-крыжакоў;

• знешняя палітыка краін павінна была стаць агульнай;

• прыняць каталіцкую веру, ахрысціць у каталіцтва ВКЛ і праводзіць палітыку акаталічвання;

• заплаціць грашовую кампенсацыю (адступнае) былому жаніху Ядзвігі – аўстрыйскаму прынцу Вільгельму.

Былі выкананы толькі шлюб Ягайлы і Ядзвігі, абяцанні Ягайлы хрысціць насельніцтва Беларусі і Літвы ў каталіцкую веру, выплата грашовай кампенсацыі.

Значэнне і наступствы

1. Дэ-юрэ – рэальная унія – унітарная дзяржава; дэ-факта – персанальная унія – канфедэрацыя;

2. Незадавальненне праваслаўнай часткі насельніцтва, нарастанне супярэчнасцей паміж феадаламі – каталікамі і праваслаўнымі;

3. Барацьба літвінаў супраць умоў Крэўскай уніі, якая скончылася падпісаннем Востраўскага пагаднення 1392;

4. Умацаванне абароназдольнасці саюза ВКЛ і Польшчы;

5. Пачатак акаталічвання і апалячвання ВКЛ.

20 лютага 1387 г. Ягайла выдаў агульназемскі прывілей, які паклаў пачатак дзяржаўнай падтрымкі каталіцызму. У тым жа годзе адбылося хрышчэнне літоўскага насельніцтва па каталіцкам абраду. Правы Скіргайлы на кіраванне ВКЛ былі замацаваны выдадзенай Ягайлам 28 красавіка 1387 г. спецыяльнай граматай (прывілеем). Галоўнае ж прававое значэнне гэтага дакумента - у пацверджанні дзяржаўнай адасобленасці ВКЛ ад Польшчы. Ягайла прызнаў і замацаваў правы Скіргайлы на вялікакняжацкі трон, але разам з тым Ягайла заставаўся найвышэйшым князем ВКЛ і адначасова з'яўляўся галавой дзвюх дзяржаў.