Вариант 1

Блок1

1.BFH 2.D 3.B 4.C 5.C 6.B 7.ABC 8.B 9.C 10.B

1) Нәруыз алмасуының бұзылыстары тамақпен түсетін нәруыздардың жеткіліксіздігінен біріншілік (экзогендік) және организмнің өзіндегі өтетін үрдістердің бұзылыстарынан екіншілік (эндогендік) болады. Нәруыздардың бірінші жеткіліксіздігі: толық ашығу немесе асқа жарымаудан, тамақтағы нәруыздардың құрамында алмастырылмайтын аминқышқылдары тапшылығынан олардың сапасы төмен болудан дамиды. Н-ң екінші жеткіліксіздігі: ішек-қарынжолдарында нәруыздардың ыдыратылуы мен сіңірілуінің бұзылуынан, н-ң организмде түзілуі бұзылғанда, тіндерде н-дар артық ыдыратылғанда, н-дар көптеп организмнен сыртқа шығарылып кеткенде. Н-дар түзілуінің бұзылыстары 2 түрлі себептерден болуы мүмкін:алмастырылмайтын аминқышқылдарының жетіспеушілігінен, жасушалардың гендік құрылымдарының өзгерістерінен. Адам организмі тәулігіне 80-100 г нәруыз қабылдау керек, оның 30 г жануарлардың нәруызы болуы керек. Жасушалардың гендік құралдарының өзгерістері немесе олардың қызмет атқару белсенділігінің төмендеуі тұқым қуатын және жүре пайда болған деп бөлінеді.Тұқым қуатн гендер мутациясы мысалына орақ тәріздес жасушалы анемия кезіндегі S-гемоглобиннің түзілуін келтіруге болады. Бұл кезде гемоглобиннің нәруызбөлігінде глутаминнің орнына валин орналасады. Жүре пайда болған гендік құралдардың бұзылыстарына:физикалық, хим-қ, стресстік, ағзаның жүйкеленунің бұзылыстары, эндокриндік бездердің қызметтерінің өзгерістері, дене мүшелері мен тіндерінің қызмет атқаруының әдеттегіден басқаша болуы. Нәруыздардың түзілуі мен ыдырауының клин-қкөрінісі болып азоттық тепе-теңдік болып табылады. Егер организмге сырттан тусетин азот мөлшері сыртқа шығатын мөлшерден аз болса, онда ол оң азоттық баланс болады. Кері азоттық баланс керісінше болады. Қанда нәруыздардың мөлшерінің және сапасының өзгерістері көптеген дерттік жағдайларда байқалады. Олар гипопротеинемия, гиперпротеинемия және диспротеинемия түрлерінде көрінеді. Әдетте, қан нәруыздарының жалпы мөлшері 65-85г/л. Гипопротеинемия қанда нәруыздардың қалыптыдан азаюы. Ол тұқым қуатын және жүре пайда болған болуы мүмкін. Гиперпротеинемия-қанда нәруыздардың қалыпты деңгейден жоғары болуы, ол жиі салыстырмалы түрде қан қоюлануы кезінде болады. Шынайы гиперпротеинемия негізінен гипергаммаглобулинемиямен сипатталады. Диспротеинемия – қан плазмасы нәруыздарының жеке бөлшектерінің өзара қатынастары өзгеруі. Ашығу-ұзақ уақыт тамақ ішпеуден немесе тым аз ішуден, немесе әртүрлі дерттердің әсерлерінен ішкен астың қорытылмауынан ашығу дамиды. Түрлері: толық ашығу, асқа жарымау, сапасыз қоректену. Ашығудың ең ауыр түрі тамақпен бірге суды да ішпеуден байқалады. Оны сусыз толық ашығу дейді. Бұл ашығу кезінде дененің қатты құрғауынан және уыттануынан 4-7 күн ішінде адам көз жұмады. Ал, су ішіп, тек тамақ ішпеген адам 70 күннен астам уақытқа шыдайды. Бұндай ашығуды сумен толық ашығу дейді. Асқа жарымау ұзақ уақыт з тамақ қабылдаудан дамиды және бұндай адамдарда денесінің ісінуі, трофиканың бұзылыстары, қан қысымының көтерілуі, т.б. ішкі ағзалардың қызметтерінің өзгерістері байқалады. Қуаттық мөлшері бойынша қабылданатын тамақ жеткілікті болғанына қарамай, тағамның кейбір бөлшектері аздығынан дамитын ашығуды сапасыз қоректену дейді.Толық ашығудың 4клин-қ крінісі болады:селқостық кезең, қозу кезеңі, тежелу кезеңі, салдану мен өлім.Ашығудың 3 кезеңі белгілі:1.энергияны үнемсіз пайдалану кезеңі; 2.энергияны үнемді пайдалануға жақсы икемделген кезең; 3.тіндердің ыдырауы, жануарлардың уыттануы мен өлуіне әкелетін ақтық кезең.

Блок3

1.Гипоосмостық гипергидратация. Организмге бірнеше қайталап көп су енгізгеннен дамиды

2.ми жас-ры ісініп кетуінен бассүйек ішінде қысы көтерілді. Қатты бас ауруы, жүрек айнуы, құсу, тырыспа-секілдек ұстамалары, кома дамып, орг-м өліміне әкелетін құб-тар п.б. Орг-де су көп жиналуынан қан сұйылып кетеді, осыдан зәр шығарылуы төмендейді.

Вариант 2

Блок1

1.D 2.A 3.ACD 4.E 5.E 6.A 7.ABE 8.C 9.B 10.B

2)Гипогликемия – б±л қандағы глюкоза мµлшерінің 3,3 ммоль/л тµмендеуі. Б±л инсулиннің артық мµлшерде енгізілуінен болуы м‰мкін. Инсулиннің артық мµлшерде секрециялануы арлшықтың бета-жасушаларынан ісіктерді µсуі кезінде (инсулома) байқалады. Гипогликемияға бейімділік парасимпатикалық ж‰йке ж‰йесінің жоғарғы тонуысы бар адамдарда болады. Қандағы глюкоза концентрациясының тµмендеуі, гипофиздің алдынғы бµлімі мен б‰йрек ‰сті безінің қыртысының гормондарының секрециясы тµмендеген кезде, глюконеогенездің терең тµмендеуі жағдайында дамиды. Қандағы қанттың тµмендеуі бауырдың ауыр зақымдануы кезінде байқалады. Гипогликемия гликеноздармен, ашығумен ж‰реді. Қандағы қанттың мµлшерінің уақытша тµмендеуі к‰шті б±лшық еттік ж±мыс атқарғанда дамиды. Қандағы қанттың концентрациясының тµмендеуі бейімдеушілік компенсаторлық процестерді қосады – адреналин, кортикотропин, глюкокортикоидтар жєне соматотропты гормондардың секрециясының рефлекторлы қозуы ж‰реді. Сондықтан да гипогликемия кезінде кµз қарашығының кеңеюі, пульс пен тыныс алудың к‰шеюі, кейде қан қысымының жоғарлауы байқалады. Қандағы қант концентрациясының тµмендеуі ең алдымен ОЖЖ қызметіне єсер етеді, егре қандағы қант мµлшері 1,4-1,1 ммоль/л тµмен болса, онда ОЖЖ ауыр б±зылулар дамиды. ¦йқышылдық, єлсіздік, аштық сезімі, мазасыздық пайда болады. Гипогликемиялық кома дамуы м‰мкін, б±л жағдайды организмге глюкоза немесе адреналин енгізу арқылы қайтаруға болады.

Гипергликемия – б±л қандағы қант мµлшерінің 5,5 ммоль/л жоғары болуы. Гипергликемия бас миының қозу процесінің тез к‰шейген кезінде, адреналин секрециясының к‰шеюінде, б‰йрек ‰сті безінің милық қабатының ісігінде, тироксин, µсу гормоны, глюкокортикоидтардың гиперсекрециясы кезінде, В1 жєне С гиповитаминоздары кезінде дамуы м‰мкін.

Гипергликемияның ең басты себебі – инсулиндік жеткіліксіздік. Қандағы глюкоза мµлшері 8,8 ммоль/л жоғарлаған кезде, ол т‰тікшелер арқылы толығымен реабсорбциялана алмайды да, зєрмен бірге шығарылады – глюкозурия дамиды. Б±ның себебі т‰тікшелердегі глюкозаның реабсорбциясы ‰шін қажет фосфорилдену жєне дефосфорилдену процестерінің ферменттерінің белсенділігі жоғарлай алмайтын деңгейге жеткендігі болып табылады.

Блок 3

1.Теңгерілген тыныстық ацидоз

2.Дамиды, егер ары қарай организмде СО2 шамадан тыс артық жиналып қалуынан қанның буферлік қасиеті мен физиологиялық реттеу жолдары таусылады. Қанның реакциясы қышқылдық жаққа ығысады, рНтөмендейді, теңгерілмеген ацидоздамиды.

Вариант3

Блок1

1.A 2.ACD 3.A 4.E 5.C 6.D 7.A 8.D 9.D 10.A

3)Алкалоз-организмдегі сілтілердің мөлшері көбейіп, сутегі иондарының азаюын айтады.

Даму тетігіне қарай газдық және газдық емес болып бөлінеді.

Газдық алкалоз өкпенің гипервентиляциясы кезінде СО2-ң организмнен артық шығарылып кетуі нәтижесінде дамиды. Осының нәтижесінде организмде гидрокарбонат өнімдерінің басым болып кетуі байқалады, қанда СО2 мөлшері азаяды- гипокапния дамиды.Гипокапнияның нәтижесінде:

-тыныс алу орталығының қозымдылығы төмендеп, үзілісті тыныс дамуы мүмкін.

-қан тамырларының қимылдық орталығы тежеледі,артериялық ұысым төмендейді, жүрек соғысы төмендейді.

-артериялық және веналық қысым төмендейді.

-Na мен K иондары несеппен артық шығарылуынан қанда осмостық қысым төмендейді.Содан несеп шығарылуы көбейіп, сусыздану байқалады.

Алкалозды емдей үшін тыныс алу орталығының жоғары қозымдылығын азайту, тыныс алу үшін СО2 бар газдық құрамдар беру қажет.

Газдық емес алкалоз организмде сілтілік қосындылардың мөлшері көбейгенде дамиды. Пайда болу себептері:

-орг-ге көп мөлшерде сілтілік заттарды(гидрокарбонаттар,лактат,цитрат)сырттан енгізгенде.

-құсу,асқазан тесігі, асқазан қалтқысының тарылуы, гастоэнтероколит кездерінде асқазан сөлінің көп мөлшерде орг-нен сыртқа шығарылғанда

-бүйрек қызметі бұзылғанда орг-де сілтілердің жиналып қалуы

-бүйрек үсті бездерінің гормондары артық түзілгенде н/е оларды емдік мақсатта сырттан енгізгенде Na-ң кері сіңірілуі артады.

-балалара туа біткен газдық емес алкалоз болатыны белгілі.Бұл аурудың негізінде ішектердің ауруларына байланысты орг-нен хлор иондары артық шығарылады.Қанда олардың деңгейі азаяды, гипохлоремия мен гипокалиемия дамиды.Ауру балаларда ұдайы іш өтулер болады,сол арқылы хлор көптеп орг-нен шығарылады.

Алкалоз (көне латынша alcalі — сілті, араб. әл-қала) — аниондар мен катиондар ара-қатынасының өзгеруінен денедегі қышқылдық-сілтілік тепе-теңдіктің бұзылуы. Респираторлық Алкалоз қаннан көмір қышқылының молырақ шығуынан, метаболизмдік Алкалоз “ұшпайтын” қышқылдардың не сілтілердің алмасу процесінің бұзылуынан денеге негіздердің (сілтілі катиондардың) шамадан тыс көбірек жиналуына байланысты пайда болады. Алкалоз қандағы сутегі көрсеткішінің (рН) өзгеруіне орай теңгерілген Алкалоз және теңгерілмеген Алкалоз болып екі түрге бөлінеді. Біріншісінде рН қалыпты деңгейде (7,35-7,45) болса, екіншісінде ол біршама көтеріледі (7,45-тен жоғары). Алкалоз жағдайында адамның қан қысымы бұзылып, қантамырлар коллапсы сияқты ауруға шалдығуы мүмкін. Екіқабат әйел жүрегі айнып, қайта-қайта құса берсе, қарын сөлінде көп мөлшерде хлор ионы көп бөлініп, метаболизмдік Алкалоз пайда болады. Оны болдыртпау үшін денеге калий ионы молырақ ендіріліп, қосымша қан құйылады. Сөйтіп қан айналысы реттелінеді. Респираторлық Алкалоз кезінде тыныстануды қалпына келтіру шаралары жасалад

Блок3

1.Семіру(энергиялық)

2.гиподинамияі,дұрыс тамақтанбау, темекі шегу,стресс,майлы тамақтардың көп қолданылуы, симпатикалық нерв тонусының төмендеуі. Салдары-инсульт, инфаркт, атеросклероз,ЖИА, гипертониялық ауру даму қаупі