- •«Басқарушылық шешім» термині процесс ретінде және құбылыс ретінде
- •Басқарушылық шешімдердің экономикалық мәні неде?
- •3. Басқарушылық шешімдердің құқықтық мәні нені білдіреді?
- •Шешімді қандай белгілер сипаттайды?
- •Басқарушылық шешімдердің ерекшеліктері қандай?
- •«Басқарушылық шешім» түсінігінің мәнін ашыңыз.
- •Басқарушылық шешімдердің ұйымдық мәнін сипаттаңыз.
- •Басқарущылық шешімдер қалай жіктеледі?
- •Тіркеу әдісі бойынша басқарушылық шешімдердің түрлерін атаңыз.
- •Шешімдерді қабылдау процесі қандай сипатқа ие болуы мүмкін?
- •Интуитивті шешім дегеніміз не?
- •3. Пайымдауға негізделген шешімнің мәні неде?
- •«Басқарушылық шешім» термині процесс ретінде және құбылыс ретінде
- •Басқарушылық шешімдердің экономикалық мәні неде?
- •3. Басқарушылық шешімдердің құқықтық мәні нені білдіреді?
- •3. Басқарушылық шешімдерді дайындау мен іске асырудың ұйымдық құрылымын сипаттаңыз.
- •Ынталық-мақсаттық технологияның мәнін ашыңыз.
- •2. Ынталық-мақсаттық технологияны қолдану шарттары қандай?
- •3. Бағдарламалық-мақсаттық технология мақсатқа жетуге кепілдік бере ме?
- •Бағдарламалық-мақсаттық технология неге негізделеді?
- •Регламенттік технологияның мәні неде?
- •Регламенттік технология қандай шарттарда қолданылады?
- •П роцессорлық технологияның жиынтығын атаңыз.
- •Нәтижелер бойынша басқару технологиясының мәні неде?
- •3. Нәтижелер бойынша басқару технологиясын іске асыру кезеңдерін атаңыз.
- •1. Қажеттіліктер мен қызығушылықтар негізінде басқару технологиясы неге негізделеді? Ол қайда тиімді іске асырылады?
- •2. Тұрақты түрдегі тексерулер мен нұсқаулар арқылы басқару технологиясы шеңберінде басшының әрекеттері қандай?
- •3. Ерекше жағдай дегеніміз не? Оған не жатады?
- •1. Ерекше жағдайларда басқару технологиясы шеңберінде жұмысшының әрекеттерін сипаттаңыз.
- •2. Жасанды зерде негізінде басқару технологиясының мәнін ашыңыз.
- •3. Қызметті белсендендіру қандай түсініктерді біріктіреді?
- •1. Басқарушылық шешімдерді әзірлеу мен іске асыру қандай процедуралардан тұрады?
- •2. Сыртқы және ішкі келістіру дегеніміз не?
- •3. Басқарушылық шешімді қабылдау процедурасын сипаттап беріңіз.
- •1. Басқарушылық шешімді бекіту процедурасы кезіндегі әрекеттер қандай?
- •2.Басқарушылық шешімді орындауды ұйымдастыру процедурасының мәнін ашыңыз.
- •3.Басқарушылық шешімдерді дайындаудың негізгі формалары атаңыз және оларға сипаттама беріңіз.
- •1. Басқарушылық шешімдерді жүзеге асырудың негізгі формалары қандай?
- •2. Басқарушылық шешімдерді дайындау мен жүзеге асыру формаларын бірлесіп қолданудың механизмі қандай?
- •3. Жүзеге асыру формасы дегеніміз не?
- •Абырой дегеніміз не? Оның түрлері қандай?
- •Қашықтық абыройы қай жағдайда тиімді?
- •3. Қызықсыз және ауыр жұмыстар үшін абыройдың қай түрін қолдану қажет?
- •Басқарушылық шешімдерді дайындау мен жүзеге асыруға басшының қандай сипаттары ықпал етеді?
- •Сәтсіз басшыға қандай сипаттар тән?
- •1. Басқарушылық шешімді дайындау мен жүзеге асыру кезінде «белгісіздік» пен «тәуекелдік» түсініктерінің мазмұндары қандай?
- •2. Тәуекел мен белгісіздіктің өзара байланысын айқындап беріңіз.
- •2. Белгісіздіктердің көбеюінен пайда болатын типтік қателердің тізімі
- •3. Басқару ісінің сипаты мен белгісіздіктің деңгейіне байланысты тиімді шешімдердің облыстары қандай?
- •1. Модель дегеніміз не?
- •2. Басқарушылық шешімдерді қабылдау процесі моделінің жіктелуін атаңыз
- •3. Индуктивті және дедуктивті модельдерге сипаттама беріңіз.
- •1. Модельдерді қолдану қай кезде орынды болып табылады?
- •2. Модельдердің негізгі элементтерін атаңыз.
- •3.Басқарушылық шешімді дайындау мен жүзеге асыру кезінде әдістер мен модельдердің әрекеттестігі қандай?
- •Проблеманы шешу үшін не қажет?
- •Экономикалық және материалдық жауапкершіліктердің айырмашылықтары неде?
- •Жауапкершіліктің гуманитарлық түрлеріне сипаттама беріңіз.
- •Жауапкершіліктің мәні неде?
- •Жауапкершілікті қалай жіктеуге болады?
- •3. Жауапкершіліктің технологиялық түрлерін атаңыз.
Экономикалық және материалдық жауапкершіліктердің айырмашылықтары неде?
Экономикалық жауапкершілік әдетте алған міндеттемелерді орындамау немесе дұрыс емес орындау үшін заңды тұлғаға (компанияға) қатысты қарастырылады. Ол басқару шешімдерден болған залалдың орнын толық немесе жартылай өтеуге арналған және екі нысанда көрінеді: экономикалық санкциялар және шығындарды өтеу. Экономикалық санкциялар шектеу сипаты бар еріксіз шаралардан, соның ішінде экономикалық бойкоттан, жеңілдіктерді толығымен немесе жартылай алып тастаудан және т.б. тұрады. Шығындарды өтеу материалдық немесе ақшалай түрде жүзеге асырылады.
Материалдық жауапкершілік әдетте компанияға мүліктік немесе ақшалай залал келтіру үшін жеке тұлғаға (компания қызметкеріне) қатысты қарастырылады. Оның себептері кәсіби емес әрекеттердің немесе немқұрайлықтың болуы мүмкін. Материалдық жауапкершілік толық немесе жартылай (келісім шектерімен шектелген) болуы мүмкін, ол залалдың ақшалай мөлшерінен немесе еңбекті төлеудің минималды мөлшерінен шыға отырып есептелінеді.
Жауапкершіліктің гуманитарлық түрлеріне сипаттама беріңіз.
Жауапкершіліктің гуманитарлық түрлеріне: әлеуметтік, партиялық, этикалық, экологиялық және саяси жауапкершіліктер жатады.
Әлеуметтік жауапкершілік мейірімділікпен, кішіпейілділікпен, батылдықпен, жомарттықпен, қайсарлықпен, тәкаппарлықпен және т.б. қатар адам тұлғасын сипаттайды.
Экологиялық жауапкершілік жергілікті және стратегиялық сипаттағы экологиялық дағдарыстан пайда болды.
Партиялық жауапкершілік функционер көрсететін саяси ұйымның шешімдерімен және жарғылық құжаттармен сәйкес болмайтын партиялық функционер қызметінен болады. Жауапкершілік кінәлау, партиядан шығару, партияның басқарушы құрамынан шығару түрінде жүзеге асырылады.
Этикалық жауапкершілік басшы ұйымның барлық қызметкерлері міндетті сақтауды талап ететін этика ережелері мен жалпы құндылықтар жүйесін көрсететін этикалық нормаларды бұзған жағдайда болады.
Саяси жауапкершілік бекітілген мемлекеттік бағдарламаға қатысты мемлекеттік билік пен басқару субъектісінің, сонымен қатар қоғамдық топтар субъектілерінің дұрыс емес немесе тиісті емес қызметінен болады.
Емтихан билеті № 30
Жауапкершіліктің мәні неде?
Жауапкершілік – бұл біреуге өз әрекеттерін, қылықтарын туралы есеп беру және тапсырылған істі орындамаудың немесе дұрыс емес орындаудың орнын толтыру қажеттігі. Жауапкершілік ресми және жеке, еріксіз және ерікті болуы мүмкін. Соңғысы адам міңезінің сипаты сияқты түсіндіріледі – жауапкершілік сезімі. Міңез-құлықтың дәл осы ерекшілігі адамды адам құқықтарын бұзуға қарсы тұруға, қоршаған ортаның экологиялық қауіпсіздігі үшін және т.б. болуға мәжбұр етеді.
Жауапкершілікті қалай жіктеуге болады?
Жауапкершіліктің ресми түрлері екі топқа бөлінеді: жауапкершіліктің технологиялық және гуманитарлық түрлері.
Жауапкершіліктің технологиялық түрлеріне: кәсіптік, тәртіптік, әкімшілік, құқықтық, экономикалық және материалдық жауапкершіліктер жатады, ал гуманитарлық түрлеріне: әлеуметтік, партиялық, этикалық, экологиялық және саяси жауапкершіліктер жатады.
Жауапкершіліктің барлық түрлерін келесілер бойынша жіктеуге болады:
- жауапкершілік деңгейлері (халықаралық, мемлекеттік, компания мен оның бөлімшелерінің деңгейі және өзінің Мен деңгейі);
- жауапкершілік уақыты (қабылданған шешімдердің бұрынғы, қазіргі және болашақ нәтижелері үшін);
- қате шешімдер салдарынан болған залалдар (ескіру мерзімі жоқ маңызды залал үшін, ескіру мерзімі әдетте 3 немесе 5 жыл болатын жауапкершілік бойынша залал).