Білімін өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар

1. Өтпелі кезеңдегі мемлекеттің инвестициялық саясаттының ерекшеліктері қандай?

2. Инвестициялардың басты көздері қандай?

3. Инвестициялық сұраныс факторларын атаңдар.

4. Инвестициялық қызметті мемлекеттік реттеудің формалары мен әдістерін атаңдар.

5. Шетел инвестицияларын мемлекеттік реттеудің әдістері қандай?

Тестілік сұрақтар

1. Айтылғандардың қайсысы инвестициялық тәртіптерге (режимдерге) жатпайды:

А) неғұрлым қолайлы жағдай туғызу тәртібі;

В) ұлттық тәртіп;

С) транспоренттілік тәртібі;

Е) қатаң тәртіп.

2. Барлық шетелдік инвесторларға бірдей бәсекелестік артықшылықтар жасау қай тәртіптің мәні болып табылады:

А) ұлттық тәртіп;

В) әділетті тәртіп;

С) теңқұқылы тәртіп;

D) транспоренттілік тәртібі;

Е) көбірек қолайлы жағдай жасау тәртібі.

3. Инвестициялық саясаттың әлеуметтік бағытталушылығы, мемлекеттің ... Инвестициялауға баса назар аударуы тиіс екендігінен көрінеді:

А) заттай капиталға;

В) еңбек капиталына;

С) қаржы капиталына;

D) негізгі капиталға;

Е) адам капиталына

4. Қазақстандағы инвестициялық процестердің дамуын шартты түрде неше кезеңге бөлуге болады:

А) 4;

В) 2;

С) 5;

D) 1;

Е) 3.

5. ҚР-дағы тікелей шетел инвестицияларының неғұрлым көбірек үлесі ... келеді:

А) өңдеуші өнеркәсіпке;

В) қозғалмайтын мүлікпен жасалатын операцияларға, жалгерлікке және кәсіпорындарға қызмет көрсетулерге;

С) металлургия өнеркәсібіне;

D) жеңіл және тамақ өнеркәсібіне;

Е) тау-кен өндірісіне.

10-ТАҚЫРЫП. ЖЕР РЕСУРСТАРЫН ТИІМДІ ПАЙДАЛАНУДЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

1. Рационалды табиғат пайдаланудың мәні және оны мемлекеттік реттеудің қажеттілігі.

2. Қазақстан Республикасының аграрлық саясатының ерекшеліктері: бағыты, тетіктері, әдістері.

3. Ауыл шаруашылық өндірушілерін қолдау жөніндегі мемлекеттік саясат.

Студент, тақырыпты зерделеп шығып:

• табиғат ресурстарын рационалды пайдалану жөніндегі мемлекеттік реттеудің мәнін;

• Қазақстан Республикасының аргарлық саясатының бағытын, тетіктерін, әдістерін;

• Ауылшаруашылық өндірушілерін қолдау жөніндегі мемлекеттік саясаттың ерекшеліктерін білуі тиіс.

Әдебиеттер: 4-9, 21-23.

10.1 Рационалды табиғат пайдаланудың мәні және оны мемлекеттік реттеудің қажеттілігі

Жер, орман, су ресурстары, жер қойнауы, өсімдік және жануарлар әлемі, әуе бассейні табиғат пайдалану объектілері болып саналады.

Қалпына келтірушілік дәрежелері бойынша табиғат ресурстары келесі үш топқа бөлінеді:

1. ішінара қалпына келтірілетін (жер және әкелінетін ресурстар, әуе бассейіні);

2. толық қалпына келтірілетін (орман ресурстары, өсімдік және жануарлар әлемі);

3. қалпына келтірілмейтін (жер қойнауы).

Рационалды табиғат пайдаланудың негізгі мақсаттарына мыналар жатады:

• қалпына келтірілетін ресурстарды ұдайы өндіру;

• үнемді түрде алу және қалпына келтірілмейтін ресурстарды жұмсау;

• қолайлы өмір сүру ортасын сақтау, жануарлар және өсімдік дүниесінің, ландшафтардың алуандығы;

• қауіпті қалдықтарды сенімді етіп көму немесе оларды өңдеу.

Қоршаған ортаны қорғауды және табиғат ресурстарын пайдалануды мемлекеттік реттеу әкімшілік және экономикалық әдістерді үйлестіруге негізделеді.

Әкімшілік әдістерге мыналар жатады:

1. экологиялық қолайсыз өндірістерді лицензиялаудан бас тарту;

2. инвестициялық жобаларды экологиялық негіздеу талабы;

3. өнімдерді экологиялық сертификациялаудан өткізу және таңбалау және т.б.

Таза экологиялық өнімдер өндірушілерді ынталандырудан тұратын тікелей және жанама реттеудің неғұрлым тиімді экономикалық шараларының мысалдары болып келесілер саналады:

• субсидиялар беру және қаржылық қолдаудың өзге де формалары;

• мемлекеттік сатып алулар, контрактыларды (келісім шарттары) жасау кезеңіндегі басымдық;

• өнімдердің «таза бөлу» дәрежесіне қатысты жеке ыңғайда қаралған (дифференцияланған) салық мөлшерлемелері және т.б.

Табиғат ресурстарын пайдалануды оңтайландыру мақсатында мемлекеттік органдар келесі міндеттерді тиімді шешуге бағытталған:

• жерлерді, жер үстіндегі суларды, атмосфералық ауаны, өсімдік және жануарлар дүниесін пайдалану мен қорғауды бақылау;

• елдегі табиғат қорғау қызметін кешенді басқару, табиғат қорғау және табиғат ресурстарын рационалды пайдалану бойынша бірыңғай ғылыми-техникалық саясат жүргізу;

• табиғат қорғау және табиғат ресурстарын рационалды пайдалану мәселелері бойынша ұсыныстар даярлау және үкіметке ұсыну;

• табиғат пайдаланудың экономикалық тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу, табиғат ресурстарын пайдалану және табиғи ортаны ластанудан қорғау бойынша экологиялық нормативтерді, ережелерді және стандарттарды бекіту;

• табиғат ресурстарының жағдайына әсерін тигізетін өндіргіш күштерді, кәсіпорындар мен объектілерді дамыту мен орналастырудың бас схемаларына мемлекеттік экологиялық сараптама жасау;

• шаруашылық қызметінің бүкіл түрлері үшін белгіленген тәртіпте жерлердің бөлінуін бақылау, өнеркәсіп, тұрмыстық және өзге де қалдықтарды көмуге белгіленген тәртіпте рұқсаттар беру, геологиялық барлау жұмыстары үшін жер қойнауын беру;

• қорықтар ісіне басшылық жасау, аң шаруашылығын бақылау;

• табиғат ресурстарын қорғау ісіндегі халықаралық ынтымақтастық.