Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
рэт гос(2).docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
4.71 Mб
Скачать

9.3 Радиобайланыс жүйелерінін жіктелуі. Принципы построения ррл прямой видимости.

Радиобайланыс — радиотолкын комегімен акпарат алмасу. Радиобайланыс жүйесінін акпарат беруші жагында радиотараткыштан жане таратушы антенналардан туратын радиотарату курылгысы, ал кабылдаушы жагында кабылдау антенналары мен радиокабылдагыштан туратын радиокабылдау курылгысы орналасады. Тараткышта коздыратын тасымалдаушы жиіліктегі тербеліс берілетін акпарат сигналынын занына сайкес озгертіледі , ал кабылдаушы жакта кері процесс жүргізіледі. Байланыс біржакты жане екіжакты болуы мүмкін. Радиобайланыс козгалмайтын объектер мен жылжымалы объект арасында, сондай-ак жылжымалы объектілер арасында байланыс орнатудын бірден бір тасілі. Радиобайланыс — бул радиотолкындардын (электромагнитті тербеліс) комегімен артүрлі аракашыктыктагы акпараттардын алмасуына арналган электробайланыстын бір түрі.РРЛ байланыс дегеніміз тура коріністегі радиорелейлі байланысты айтамыз,ягни антенналар бір-бірін коретіндей етіп орналастырылады.Белгілі бір кедергілердін болуына байланысты байланыс алсіреуі мүмкін.Буны биз дифракциялык токтау деп атаймыз.Дифракциялык токтаудын болуы сигналдын алсареуане акеледа де,сол себепті ррл станциялар арасында байланыс болмауы мүмкін,сол себепті ррл станциялар аса биіктікте орналасады немесе телекоммуникациондык башнялара орналасад.Тура кору байланысы болу үшін ррл станциялар кашыктыгы 40-50км мен шектеледі.

10.1Мультиплексорлар жане оларды логикалык функцияларды түрлендіру үшін колдану

Мультиплексор (сандык коммутатор немесе электрондык ажыратып коскыш) арбір берілген кіпісіндегі сигналды (немесе кодты) тагайындалган тартіп бойынша шыгысына береді, баскаша айтканда, кірістеріне параллель келіп түскен кодтарды тізбектелген кодтарга түрлендіреді.

Стробталатын (баскарылатын) мультиплексорда мундай микрооперация талгау кірісінде (С) бірлік сигнал болган кезде (С=1) гана орындалады. Бул элементтін торт бір разрядты сигналды мультиплекстеуін 11-кесте түсіндіреді. х0 – х3 кірістері информациялык, а1 мен а2 – адрестік деп аталады. Адрестік кірістер Z шыгысына беруге кажетті кіріс сигналынын номерін аныктайды. Жалпы айтканда, информациялык кірістер саны n мен адрестік кірістер саны m мынадай байланыста болады: n – 2.

Берілген мысалы үшін (n=4, m=2) мультиплексордын сулбасы 13, а-суретте корсетілген. Ол торт кірісті дешифратордан мен 2 ЖАНЕ – 4 НЕМЕСЕ – ЕМЕС логикалык элементінен турады. Онын функционалдык сулбасы 13, б-суретте бейнеленген

С

а1

а2

0

0

0

1

1

0

1

0

1

0

1

0

0

1

1

0

1

0

1

Х0

Х1

Х2

Х3

(а); мультиплексордын (б), демультиплексордын (в) функционалдык схемалары

Мультиплексор (коммутатор) – бір шыгуы бар комбинациялык копкірулі схема. Мульиплексордын кірулері акпараттык жане ( ) болып болінеді. Адетте , мундагы k жане n – сайкес баскарушы жане акпараттык кірулер саны. Баскарушы кіруге келіп түсетін код акпараттык кірудін біреуін аныктайды, ол айнымалынын мані шыгуына беріледі.

Мультиплексор келесі функцияны іске асырады:

егер .

Мультиплексорды іске асыру үлгісі (n=4, k=2) 4-суретте корсетілген. Мунда мультиплексор екілік баскарушы кодты дешифрлейтін, дешифратордын шыгу сигналдарымен баскарылатын екі кіруі бар конъюнкторлардын (олардын саны акпараттык кірулер санына тен) жиынтыгы түрінде курылган. Конъюнкторлардын шыгулары НЕМЕСЕ схемасымен біріктірілген. Мультиплексорлар коммутаторлар ретінде кенінен колданылады. Коммутатор – параллель кодты тізбектіге түрлендіру үшін колданылатын сигналдар селекторы, ол кодтарды салыстыру, генераторлар схемаларын куруда колданылады.

10.2Екілік-парциалды кодталган импульстерді пайдалану принципі. Импульсы, следующие один за другим с интервалом Т, накладываются друг на друга уже на передающей стороне, так как каждый из них занимает несколько тактовых интервалов Т. В результате наложения появляются новые значения отсчетов, и если импульсы принадлежат к классу, характеризующемуся m коэффициентами к\, то отсчет включает в себя m слагаемых от отдельных импульсов. Восстановление информации в приемнике из-за этого затрудняется. Характеристическое значение отдельного импульса только тогда может быть правильно определено по отсчету, когда безошибочно установлены m - 1 характеристических зна¬чений предыдущих импульсов. Поэтому ошибки передачи могут неограниченно возрастать. Чтобы избежать этого, передаваемый сигнал предварительно кодируют так, чтобы характеристическое значение его можно было получить по каждому отсчету принятого сигнала без знания предшествующих характеристических значений.

Таким образом, при передаче сигналов двоичного кода в приемнике необходимо обрабатывать три несущих информацию со стояния сигнала сп Это число возрастает в случае использования многопозиционных сигналов, поэтому для передачи данных до сих пор получили применение лишь системы с четырехпозиционным кодированием.

10.3 Антенно- фидерлік курылгылар. Схемасы, жумыс істеу принципі.

Антенналар кез келген радиотараткыш пен радиокабылдагыш курылгылардын басты керек болігі. Фидер аркылы (бергіш линия) тараткыш антенна- радиотараткыш курылгысымен, кабылдагыш антенна-радиокабылдагышпен косылады. Фидерлерде байланыскан (багытталган) электромагниттік толкындар таратылады, кыскаша айтканда айнымалы электромагниттік оріс, оларды заряд пен токтар озара байланыста болады. Антенналар арасындагы бос кеністікте (радиобайланыс линиясында) еркін электормагниттік толкындар таралады. Байланыскан жане еркін толкындар- радиосигнал болып келеді. Антенна-фидерлік курылгылар байланыскан толкындар энергиясынын еркін толкындар энергиясына откенде экономды түрлендірілуі тиіс, немесе керісінше еркін толкындар энергиясынан байланыскан толкындар энергиясына откен кезде де болу керек, сонымен бірге берілетін акпараттын бузылмай кабылдануын ескеру кажет.

Фидер созі агылшын етістік созінен «to feed» коректендіру козінен шыкты. Радиотехникада фидерлер энергияны тасымалдау үшін колданылады, асіресе ол жогары жиіліктерге катысты болады. Ол бір-бірінен белгілі кашыктыкта жаткан курылгыларды косады, толкын узындыктарына сайкес олшеніп жасалынады. Фидерге келесі талаптар койылады:

  1. Фидерде энергия шыгындары минималды болуы керек. Олар сымдар кызганда кететін шыгындардан, диэлектриктегі шыгындардан жане сырткы ортага электромагниттік энергиянын саулеленгенде кететін шыгындарынан турады.

  2. Фидер шекті куатты тасымалдауды камтамасыздандыру керек.

  3. Фидер электромагниттік толкындарды кабылдап таратпау (саулелендірмеу) керек, кыскаша айтканда антендік эффект фидерде мүлде болмауы керек.

  4. Фидерде олшеу шаралары карапайым болуы керек.

  5. Фидер генератордын жумыс істеу режимін жане онын тербеліс жиілігін озгертпей бузбау керек.

  6. Барлык жиілік спектрінде берілетін сигналдардын сапалык корсеткіштері фидерде техникалык шарттарга сайкес келу керек, жане болек алганда, сигналдардын басылуы барлык фидердегі түйіндерде белгілі шекті маннен аспауы керек.

  7. Фидердегі параметр туракты жане белгілі шекті маннен аспау керек. Ол дегеніміз – сырткы орта асерінен температура, ылгалдылык жане кысымы, механикалык вибрация озгергенденемесе пайда болганда, сонымен бірге баскада тураксыз факторлар болганда, антенна курылгысынын жумысына асері аз болуы керек.

  8. Фидерлердін габариттері мен салмагы канагаттанарлык болуы керек.

  9. Фидердін механикалык беріктігі жеткілікті жане оны жобалауы карапайым болуы керек.

Коп жагдайларда фидерлердін жүктеме кедергісі толкындардын кедергісімен бірдей болмайды. Кума толкындар режимінде фидер жумыс істеу үшін сайкестендіру курылгылары В колданылады.(сурет 3.1) Мунда берілген жүктеме кедергісі (антеннанын) 5-6 кіріс толкындардын кедергісіне бірдей косылып жасалынады. Егер кен жолакты курылгылар колданылатын болса, онда белгілі накты диапазонда шагылысу толкындары пайда болады. Осыны болдырмау үшін косымша сайкестендіру курылгысы А колданылады. Онын 3-4 нуктелеріндегі кедергісі генератор кедергісіне тен болуы керек, толкындардын кедергісіне тен. Сайкестендіру курылгысы трансформатор кедергісі немесе реактивті шунт түрінде жасалынады. Коп жагдайларда сайкестендіру курылгылары келесілер:

-орт толкынды трансформатор

-кспоненциалды трансформатор

-ір шлейфті жане екі шлейфті трансформатор(шлейф деп узын линиянын кыска киынды узындыгы)

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]