2. Дисктертті арнанын Марков моделі. Гильберт моделі.

 Мазмуны:

а) байланыс арнасы;

б) сым арналары;

в) талшыкты-оптикалык арналары;

г) сымсыз (радио) арналары.

Байланыс арнасы жіберу курылгысы жане кабылдагыш арасындагы байланысты кадагалайды

Дискретті арна

 Арнанын кодері жане декодерін байланыстын үздіксіз арнасымен байланыстыру максатымен, тасымалдауыштарда жане кабылдагыштарда косылатын, сигналдардын айналу курылгылары (САК) колданылады. Жеке жагдайда- бул модулятор жане демодулятор. Байланыс арнасымен косылып САК  дискретті арнаны (ДА), ягни тек дискретті сигналдарды тасымалдау үшін гана колданылатын арнаны курайды.

Дискретті арна бит секундымен (бит/с) олшенетін, акпаратты тасымалдаудын жылдамдыгымен сипатталады. Дискретті арнанын баска сипаттамасы болып бодпен олшенетін модуляция жылдамдыгы саналады. Ол секундына тасымалданатын элементтер санымен аныкталады.

Екілік симметриялы арна. Екілік симметриялы арна (binary symmetric channel- BSC) кіріс жане шыгыс алфавиттері екілік элементтерден туратын (0 жане 1), жады жок дискретті арнанын жеке жагдайы болып табылады. Шартты ыктималдылыктары симметриялы түрде болады.

 

P(0|1)=P(1|0)=p, (3.6)

  P(1|1)=P(0|0)=1-p

 

(3.6) тенсіздігі откізудін ыктималдылыгын орнектейді.

ДА Марковтік модельдері. Арналардын жагдайларын арбір жагдайдагы катенін ыктималдыгымен ажыратуга болады. Катенін ыктималдыгынын озгеруін, оз кезегінде, физикалык себептермен- үзілістердін, импульстік богеулердін, катып калулардын пайда болуымен т.б. байланыстыруга болады. Жагдайлардын кезегі карапайым Марков тізбегі болып табылады. Карапайым Марков тізбегі дегеніміз, i- нші уакыт моментінде осы немесе баска жагдайдын ыктималдыгы, (i-1)-і моменттегі c_i-1 жагдайымен толыктай аныкталатын  жагдайлардын кездейсок кезегі. Мундай арнанын баламалы сулбасы 3.5 суретте корсетілген.

3.5 сурет - Марков тізбегі негізінде курылган модельмен сипаттагандагы дискретті симметриялы арнанын баламалы сулбасы 

Гильберт моделі. Марков тізбегінін математикалык аппаратын колдану негізінде курылган карапайым модель ол - Гильбертпен усынылган кателер козінін моделі. Бул модельге сайкес, арна екі жагдайда болуы мүмкін - жаксы (1 жагдай) жане жаман (2 жагдай). Бірінші жагдай кателердін болмауымен сипатталады. Екінші жагдайда, кателіктер p_ош⁽²⁾ ыктималдыгымен пайда болады.

2. 4.3DAMA VSAT технологиясы негізіндегі кызметтер.

VSAT технологиясынын сипаты. VSAT - созді жане деректерді беретін жерсеріктік желі. Желі созді кодтау, деректерді беру арналары, сигналдама, косылыстарды есепке алу жане техникалык кызмет корсету бойынша байланыстын жеке желілері жанежалпы пайдаланылатын телефон желілеріне арналган казакстандык (СТОП) жане халыкаралык стандарттардын талаптарын канагаттандырады.VSAT тан ерекшеліктері:сурай салу бойынша жогары жылдамдыкта деректерді беру арналары;

- "Бір модем/бір тасымалдаушы" режимінде жумыс істеу;

- онеркасіптік стандарттарга сайкестік;

- созді, факсты жане деректерді сапалы беру;

- коммутациянын жаксартылган мүмкіндіктері;

- осылыстардын автоматты есебі;

- энергия тутынудын томендігі;

- Үдеу карапайымдылыгы;

- бір терминалга бір мезгілде 8 косылыстарга дейін косу.

Серіктік VSAT байланыс желілерінін ерекшелігі серіктік

терминалдардын томен куны, аз тутыну куаты, сенімділік жане жылдам даму

каркындары болып табылады. Осы желілерде іске асырылган DAMA

технологиясы серіктін кымбат туратын корын айтарлыктай үнемделуін

камтамасыз етеді жане үш болшектерге негізделеді: баскару жүйесі бар

серіктік байланыс телепорті (HUB) жане аймактык станциялардан –шлюздерден жане абоненттік VSATстанциялардан. Желілер HUB-VSAT жане VSAT-VSAT алмасуды камтамасыз етеді. Байланыстын серіктік жүйесі аса кымбат жоба болгандыктан, осындай желінін кызметтері каншалыкты кажетті екендігіне, каншалыкты пайдалану шыгындары жане пайдаланушылардын сонгы терминалдары каншалыкты кымбат екендігіне экономикалык бір максаттылык пен жобаны отеу мерзімі байланысты болмак. Дастүрлі технологиялар (кабелдік, ВОЛС, радио) негізінде телекоммуникациялык кызметтерді усыну мүмкіндігі болмаган жагдайда немесе аз уакытта іс жүзінде іске асырылмайтын болган кезде серіктік байланыс желісінін баламалары жок. VSAT (Very Small Aperture

Terminal) – аз апертуралы серіктік терминал (антеннанын диаметрі - 0,5-тен 3,7 м дейін), тутынылатын куат 25 Вт басталады, ал куны 3500 $ басталады. Озінін колемінін аркасында антенна кез-келген ынгайлы жерде орнатылуы

мүмкін – шатырда, кабыргада немесе жай гана жерде; таратушы курылгысымен жане LNB (серіктен дыбыстарды кабылдаушы) бірге, ол сырткы VSAT (ODU) курылгыны камтиды. Екінші VSAT болшегі ішкі столга

койылатын болып табылады немесе туракты блокка (IDU) орнатылады, бул пайдаланушынын куралымен байланыска кажетті интерфейсті камтиды. Серіктік байланыс үшін алдынгы катарлы алемдік VSAT куралдарын

шыгарушылардын бірі Gilat компаниясы болып табылады. Осы желілердін манызды ерекшелігі DAMA технологиясын пайдалану болып табылады, ол кымбат туратын серіктік кордын айтарлыктай үнемделуін камтамасыз етеді. Осы технологияны іске асыру үшін серіктік (HUB) байланыстын телепортында спутникті байланыс жүйесі орталыгында орнатылатын желілік сервер пайдаланылады. Желі HUB -VSAT, сондай ак VSAT-VSAT сиякты маліметтердін алмасуын камтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жердегі VSAT желісі 3 болшектен турады: - Желінін орталыгында орнатылатын телепорт- Абоненттік трафикті шогырландыру нүктелерінде орнатылатын аймактык станциялар - шлюздер (gateways). - VSAT тутынушылар (абоненттік) терминалдары

HUB үлкен (4,5 - 9 м) диаметрлі куатты орталык станция болып табылады, бірнеше арнайы блоктарды желілік баскару жүйесі: серіктік, хаттамалык жане дыбыстык процессорлар, олар казыкта орнатылады жане

барлык кажетті кызметтердін іске асырылуын камтамасыз етеді, сонын ішінде баскару жане шалгай жаткан VSAT мониторинг баскару.Аймактык станциялар - шлюздер – адетте тутынушыга арналган VSAT терминалдар болып табылады, тутынылатын терминалдар трафигін шогырландырушы жане ондеуші хосттар немесе коммутаторлардын олардын порттарына (тікелей немесе желі аркылы) косылатындыгын айтпаганда.

5.1Ашык коллекторлы логикалык элементтердін схематехникалык . шешімінін ерекшелігі. Ашык коллекторлы элементтерде коллекторы микросхема ішіндегі тізбектін ешкайсысымен жалганбаган жеке транзистормен аякталатын шыгыс тізбегі бар (5,а суретті кара). Транзистор элементтін схемасынын алдынгы болігінен баскарылады, ол каныккан немесе жабык күйде болуы мүмкін.  Каныккан күй логикалык 0 секілді, ал жабык логикалык 1 секілді жол салады. Транзистордын каныгуы шыгыста Uо  (каныгудын ен аз кернеуі коллектор-эмиттер" Uкэк) кернеуін камтамасыз етеді. Кернеудін кез-келген денгейінде транзистордын бекітілуі элемент шыгысында болмайды, осы кезде шыгыста  белгісіз "озгермелі" мүмкіндікке ие, ол элемент схемасынын ешкандай тізбегіне жалганбаган.  Сол себепті, жогаргы денгейлі кернеуді калыптастыру үшін элемент шыгысында ашык коллекторда (ОК типті)  транзисторды бекіткен кезде, корек козіне косылган ішкі кедергілерді (немесе баска жүктемелерді) косу талап етіледі.  ОК типті бірнеше шыгыстарды барлык шыгыстарга ортак U_cc - R ( 1.5, б суретті кара) тізбекке косып, параллель жалгауга болады. Бул кезде жалпы тізбекте элементтердін кезектесу жумыс режимін алуга болады. Егер де шыгыстары косылган элементтердін активті жумыс істеуіне руксат етілсе, онда косымша логикалык операцияларды алуга болады, оны монтажды логика операциясы деп атауга болады.

4. сурет -  ЦЭ ашык коллекторлы

шыгыс тізбегінін (а)  жане ЖАНЕ операциясын жүзеге асыру (б) схемасы 

Монтажды логиканы жүзеге асырганда ортак шыгыста жогаргы кернеу тек барлык транзисторларды бекіткенде гана пайда болады, тек олардын біреуінін гана каныгуы шыгыс кернеуін U_o = U_кэк денгейіне дейін томендете алады. Шыгыста логикалык бірлік алу үшін барлык шыгыстардын жекелік күйлері талап етіледі: ЖАНЕ операциясы орындалады.

5.2Байланыс арнасындагы богеуліктер. Байланыс арнасындагы аддитивті богеуілдердін пайда болуынын негізгі себебі түрлі флуктуациянын асерінен болады. Физикада флуктуация деп орта манінен белгілі бір физикалык олшемдердін ауыткуын айтады. Туракты токтын электрлік желілерінде, электронды шамдарды, транзисторларда пайда болатын богеуілдер козі болып орта ман айналасындагы ток флуктуациясы болып табылады, бул заряд тасымалдагыштардын (иондар мен электрондар) дискретті табигатымен негізделеді. Бул кубылысты дробты эффект деп атайды. Богеуілдін тайда болуынын кен таралган түрлері жылулык козгалыстан пайда болган флуктуация болып табылады. Кез-келген откізгіште заряд тасыгыштын кездейсок жылулык козгалысы онын уштарындагы потенциялдардын кездейсок айырымын тугызады. Бул потенциалдар айырмасы нолге тен орта маннен ауыткиды; онын орта квадраты абсолютті температурага пропорционалды. Пайда болган богеуіл жылулык шуыл деп аталады.

5.3KazNet SkyEdge курылгысы жане сервисі. Біркелгі жетілдірілген SkyEdge жүйесі, бул тендесі жок техникалык жане оперативті тажірибе, корсетілетін кызметтердін, косымшалар мен шешімдердін кен аукымын усынады. Кез келген колемдегі желілер будан былай кенейтілген коммерциялык кызметтер усынуга мүмкіндік алады, барынша икемділікке ие болады жане түрлі типтегі VSAT терминалдарын косуга мүмкіндік береді, бул корсетілетін кызмет сапасынын артуына акеліп соктырады. VSAT улгайту платаларымен үйлесе отырып жүйенін икемді саулеті жалпыга кызмет корсету багдарламасы шенберінде шалгай жаткан таксофондардан казіргі замангы кен жолакты шешімдерге дейін нарыктын

түрлі сегменттерінін кажеттілігін канагаттандыру үшін таптырмас нарсе. Стратегиялык артыкшылыгы бар, пайдалануда сенімді арі карапайым SkyEdge жүйесі сіздін казіргі жане болашак байланыска койылатын

талаптарга созсіз жауап береді. SkyEdge жүйесі толыктай, жулдыз тарізді жане таратылган жулдыз тарізді топологияны колдайды, бул сіздін басекелестік мүмкіндіктерінізді айтарлыктай арттырады. Телефония, VoIP, LAN/WAN арналарын косу жане бейнеконференцбайланыс сиякты косымшалар үшін толыктай байланысты

камтамасыз ете отырып, SkyEdge жүйесі тутынушынын канагаттануына корларды дурыс пайдалануга мүмкіндік береді, пайдалану сипаттамаларын жаксартып, тутынушынын канагаттану денгейін арттырады.

Телефониянын жане VoIP колданбалы кызметтері толык байланысты топологияда дыбыстын жогары сапалы түрде берілуін камтамасыз етеді. Стандарт телефондар да, ІР телефондары да VSAT- терминалына косылады,

ягни тікелей, абоненттік шлюздер немесе түрлендіруші блоктарсыз. SkyEdge

жүйесі сондай ак ТфОПмен тікелей байланысты жане Интернетпен магистралды байланысты камтамасыз етеді. Сол бір желідегі SkyEdge жүйесі DVB-RCS стандарты мен коп кызметті VSAT-терминалдарды колдайды.

DVB-RCS стандартымен койылатын талаптарга жауап беріп кана коймай, сонымен катар алемдік VSAT ірі желілердін бір катарын дамыту мен іске асырумен сатті сынактан откен баскару куралдары мен тиімділікті

арттырудын кен аукымды саласын пайдалануга мүмкіндік алады. ІР жане НТТР жылдамдыгын іске асыратын курастырылган багдарламалык камтамасыз ету тутынушынын шарттарын жаксартады, ал VPN жане

шифрлеу ужымдык жане жеке желілер үшін де толыктай желілік кауіпсіздікті камтамасыз етеді.DVB-RCS мүмкіндік, SkyEdge жүйесі мүмкіндіктін косымша сызбаларынын бар болуымен жане ІР негізіндегі улгайтылган кызметтерді іске асырумен ерекшеленеді, ол сонымен катар күрделі ІР ортасында жумыс істеген кезде барынша икемділікті жане колдауды камтамасыз етеді.SkyEdge жүйесі тиімділігі жогары шыгыс арнасын пайдаланады, ол

8PSK модуляциялы технология мен турбокодтауды колдайды, бул DVB-S стандартымен салыстарганда откізу жолагын пайдалануды 30% арттырады. Шыгыс арнасынын аукымы 340 кбит/с – тен 66 Мбит/с-ке дейін откізу

жолагынын икемді арі біртіндеп улгаю мүмкіндігін камтамасыз етеді, бул аз аукымды желілер үшін басты артыкшылык болып табылады, бул кіші аукымды желілер аз каржы салудан бастауга мүмкіндік беріп, біртіндеп ірі колемдерге улгайтуга да мүмкіндік береді.

6.1Бірразрядты жартылай сумматорды синтездеу. Сумматор деп – екілік код түрінде берілген сандардын арифметикалык операцияларын орындауга арналган комбинациялык–логикалык курылгы. Сумматорлар арифметикалык – логикалык курылгылардын негізгі түйіні болып табылады. Сумматор термині кен колемді курылгыларды камтиды, карапайым логикалык схемалардан бастап, күрделі цифрлык түйіндерге дейін. Осы барлык курылгыларга ортак болып табылатын кызметі – берілген сандардын арифметикалык косындысын табуы.  Арифметикалык сумматорлар. Сумматорлар создердін косындысы микрооперациясын орындайды. Косу кезінде арифметикалык косынды операциясы жане косымша операциялар орындалады. Айтылган операциялар ядросы сумматор болып табылатын, арифметика – логикалык курылгыларда (АЛК) орындалады.  Кіріс санына байланысты жартылайсумматорлар, бірразрядты сумматор (БС) жане копразрядты сумматор болып болінеді. Копразрядты сумматорлар тізбектей жане параллельді болып келеді. Тізбектей копразрядты сумматорларда берілгендердін корытындысы бір жабдыкта кезектей разрядталу бойынша жүргізіледі. Ал параллельді копразрядты сумматорларда косылгыштар барлык разряд бойынша бірууакытта онделеді жане ар разрядтын озінін жеке жабдыгы болады. Комбинационды суммматорларга жалпыкабылданган соз магынасы ретіндегі комбинациялык тізбегі жатады. Жинакталатын сумматорларда косылгыштар корытындысын аккумулирлейтін жадысы болады. Мунда, кезекті косылгыш регистр – аккумуляторда жинакталган корытындысына косылады. Тактілеу тасілі бойынша синхронды жане асинхронды сумматорлар болып болінеді. Синхронды сумматорлардын косылгыштык маніне тауелсіз косылгышка карсы туратын туракты уакыты болады, асинхронды сумматорларда операциянын аякталу белгісі онделеді, максималдык маннен аз болгандыктан томендейді. Санак жүйесіне карай сумматорларды екілік, екілік – ондык жане баска сумматорларга ажыратылады. Жартылайсумматорлар деп – екі кірісі жане шыгысы бар курылгыларды айтамыз. Онда сумма жане тасымалдау сигналдары онделеді: Бірразрядты сумматорлар. Бірразрядты сумматорлардын (БС) үш кірісі болады жане ол косылгыш разрядтарынын a_i жане b_i косындысын келтірілген разрядтарынын p_(i-1) тасымалдауымен камтамасыз етіледі (2.1- кесте). Кестеде жолдар тік жакшалармен косылган, аргументтердін инверттеленуімен ажыратылады. Будан сумматорлар жане тасымалдаулардын функция мані инверттелінеді. Х аргументінін векторын белгілей отырып, былай жазуга болады: Бірразрядты сумматорлар. Бірразрядты сумматорлардын (БС) үш кірісі болады жане ол косылгыш разрядтарынын a_i жане b_i косындысын келтірілген разрядтарынын p_(i-1) тасымалдауымен камтамасыз етіледі (2.1- кесте). Кестеде жолдар тік жакшалармен косылган, аргументтердін инверттеленуімен ажыратылады. Будан сумматорлар жане тасымалдаулардын функция мані инверттелінеді. Х аргументінін векторын белгілей отырып, былай жазуга болады: Корсетілген касиеттерге ие болатын функциялар оздікекілік деп аталады. Осы кестеден мына ман шыгады:  Бірразрядты екілік сумматорлын жумыс істеу логикасы келесідей: Бірразрядты екілік сумматор екі жартылай сумматорлар негізінде курылуы мүмкін. Жартылай сумматор екілік сандардын косындысын жүзеге асырады.  Жартылай сумматор мен толык сумматор схемасы томенде корсетілген: Мына сумматорлардын ерекшеліктері арбір схеманын шыгыс сигналдары арбір уакытта кіріс сигналдарымен аныкталады. Сигналдарды алып тастау шыгыс сигналдарынын жоюлуына акеп согады. Мундай сумматорлар комбинациондык сумматорлар деп аталады. Ал енді Workbench jртасында жумыс істеген кезімізде, келесідей схеманы тургызамыз: Ол үшін біз Indicators компоненттен сегіз сегментті индикаторды тандап аламыз. Содан сон толык сумматорларды іске косу аркылы бір біріне жалгаймыз. Тобеде корсетілген схеманы осылайша курып, генератор слов аркыты акикаттык мандерін бере отырып, сумматор жумыс істей бастайды. Ягни, мунда үш сегіз сегментті индикатор берілген. Косу амалы жүзеге асады. Суретте корсетілгендей натиже аламыз.