27 .1Типтік микропроцессор жүйесінін үзілу механизмі
K1810 микропроцессоры карапайм, бірак универсалды үзілу жүйесінен турады. Арбір үзілуге сайкесінше код типі берілген,олap микропроцессор үшін үзілуді аныктайды. 256типті үзілуге дейін ондеу мүмкіндігі бар. Үзілістер микропроцессорга катысты сырткы курылгыларга, сонымен катар программалык үзілу командаларымен бастама алуы мүмкін. Кейбір жагдайларда үзілулерді микропроцессордын озі генерациялайды. Үзілудін мүмкін болатын коздері 1 суретте корсетілген.
Үзілу коздері
МП-дын үзілуге жалпы реакциясы 2 суретте корсетілген. Үзілуді МП-дін агымдагы программаны орындауды үзуге жане үзілу процедурасы деп аталатын, баска одан да манызды программаны орындауга косылуга мажбүр ететін, кейбір сигналды карастырамыз. Үзілуге кызмет корсетуден сон үзілген программаны орындау кайта жүзеге асады. МП-дын үзілуге дурыс реакциясынын негізгі маселесі үзілген программанын ол еш үзілмеген сиякты кайта жангыруы. Сырткы үзілулер МП-дын арекеттеріне кастысты кез келген уакыт мерзімінде пайда болуы мүмкін.МП уакытша үзілген программадагы үзіліс туатын орынды есте сактауы кажет. Бул орын егер узілу болмаган жагдайда орындалатын команданын мекен-жайын корсетеді. Оны кайта жіберу мекен-жайы деп атайды. Кайта жіберу мекен-жайы PC жане CS регистрлерінен турады, ал кайта жіберу мекен-жайдын сактайтын ынгайлы уакыт ол стек болып табылады. PC жане CS регистрлерінен курамынан баска үзілген программа үшін манызды акпарат (регистр флажков-та) орналасады. Үзілу процедурасы флажоктардын жандайын озгерте алады. МП-де үзілудін екі кірісі бар INT үзілуі жане NMI үзілулері.
2 сурет МП-дын үзілуге жалпы реакциясы
27.2 Аудосигналдарын сыгу.
Аудиосигналдарды сыгу компакт-диск (compact disk-CD), цифрлык аудо таспа (digital audio type-DAT), мини-диск (mini-disk –MD), цифрлык компакт-кассета (digital compact cassette – DCC), амбебап цифрлык диск (digital versatile disc – DVD), MP3 форматынагы аудиоонімінде MPEG жылжымалы бейне сурактары бойынша жане цифрлык аудиовещание (digital audio broadcasting –DAB) сиякты, колданбалы жане касіби аудиоонімдерінде колданылады. Соынмен коса телефонияда сойлеуді (речь) сыгу, жиілік жолагынын экономдылыгы жане батарея уакытын үнемдеу үшін, коптеген сойлеуді сыгу стандарттарынын уйымдастырылу процесіне негіз болды. Сыгудын аудио- жане создік схемаларын ынгайлы болуы үшін приложенияга сайкес болеміз
27.3 WiFi жане WiMax сымсыз байланыс технологиялары
Wi-Fi технологиясы – Ethernet стандартынын сымсыз желі аналогы, онын негізінде бүгінгі танда коптеген кенселердегі компьютерлік желілер байланыстырылган. Агылш. «Wireless Fidelity» созінен шыккан, ол сымсыз желі (радио) байланысынын стандартын білдіреді, бірнеше хаттамаларды біріктірген IEEE 802.11 ресми атауына ие (Institute of Electrical and Electronic Engineers – электрондык технологиялар саласындагы стандарттарды ондеумен айналысатын халыкаралык уйымы берген стандарт). IEEE 802.11 стандарты IEEE 802.11a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, n, s. түрлеріне болінеді. Осы түрлердін ішінен жиі колданылатын IEEE 802.11b IEEE 802.11g жане IEEE 802.11n – осындай желілер Wi – Fi – ды айтканда осы желілер жайында соз болады. 802.11b жане 802.11g желілері 2.4ГГц диапазонында жумыс істейді. Олар деректерді тасымалдау жылдамдыгымен жане кызмет радиусымен ерекшеленеді. 802.11b желілерінін жогаргы жылдамдыгы 11Мбит/сек курайды, ал кызмет радиусы ашык кеністікте 150 метрге, ал мекеменін ішінде 20 – 30 метрге дейін жетеді. 802.11g желісі оте үлкен жылдамдыкты камтамасыз етеді – 54Мбит/сек дейін, жане ашык кеністікте кызмет жылдамдыгы 300 метрге дейін жетеді. Барлык заманауи катынас куру нүктелері (катынас куру нүктесі – сымсыз желінін пайдаланушылары арасында байланыс орнатуга мүмкіндік беретін курылгы) 802.11b жане 802.11g жумыс істей алады. 802.11n стандартынын заманауи колдауы бар. Осындай желілердін кызмет радиусы 450 метрге дейін жетеді. Айта келгенде Wi – Fi технологиясы 3 манызды міндетті орындауга мүмкіндік береді:a)компьютермен байланыс орнатуды женілдету немесе онтайландыру b)Кенсеге оз ноутбуктерімен келген іскерлік аріптестермен жумыс жасаудын колайлы жагдайын камтамасыз ету.c)кабельді орнату мүмкін емес немесе шамадан тыс кымбат болганда кенседе немесе болмеде жергілікті желіні орнату. Wi – Fi желісінін ядросы – косылу нүктесі (access point), ол жер астындагы желі инфракурылымына косылып (мысалы кенселік Ethernet желісі) радиотолкындардын берілуін камтамасыз етеді. Адетте косылу нүктесі кабылдагыштан, хабарлагыштан, сым желісіне косылу интерфейсінен, деректерді ондеудін багдарламасымен камтылудан турады. Кіруден кейін косылу нүктесінін 50–100 метр радиусы манында сымсыз желіні пайдалануга болатын аумак немесе шекара калыптасады, оны хотспот немесе Wi – Fi аймагы деп атайды. Косылу нүктесіне кіру үшін Wi – Fi адаптері орнатылган ноутбукті тагы баска курылгыларды хотспот немесе кызмет ету аймагына кою керек. Курылгыны табу мен желіні калыпка келтіру копшілік операциондык жүйелермен автоматты түрде жүргізіледі. Егер пайдаланушы бір уакытта бірнеше Wi – Fi аймагына орналасса, косылу нүктесі куатты сигналдардын болуын камтамасыз етеді. Егер де жана косылу нүктесі табылса, курылгы кай жерден күштірек сигнал берілсе, сол нүктеден косылады. Wi – Fi технологиясынын ерекшеліктерінін бірі болып тутынушыга желіге косылу жолдары мен роумингті тандау еркіндігі беріледі. Сымсыз желі үш түрге боліндеі (1.1-Сурет):a)WLAN (Wireless Local Area Network) – негізінен жергілікті жерлерде орнатылатын Wi-Fi желісі;b)WPAN (Wireless Personal Area Network) – арнайы сымсыз желілерде колданылады; c)WWAN (Wireless Wide Area Network) – калалык колемдегі сымсыз желілер; Wi – Fi сымсыз технологиясынын артыкшылыгына желіні дамыту кезінде кабельдерді колданбай желіге косылуын жаткызамыз. Сымсыз желінін сымды желіге караганда ен басты кемшілігі акпаратты урлаудан корганысы нашар. Шифрлау адісінін үнемі жаксаруына карамастан корганыс жоніндегі маселелер толыгымен шешілмеген. Дамыту кезінде болменін олшемдерін есепке алу керек. Темір бетонды кабыргалар, тіректер Wi – Fi үшін шынайы киыншылыктарды тудырады. Коп жагдайда богеуліктер маселесін оте куатты антенасы бар катынау нүктесін орнату аркылы шешеді. Радиобогеуілдер жумыс жасау аракашыктыгы мен Wi – Fi желісінін таралу жылдамдыгына асер етеді.
WiMAX (Worldwide Interoperability for Microwave Access)– бул кабель линияларынсыз маліметтерді таратуды, интернетке косылуды жане телефон кызметтерін пайдалануды усынатын сымсыз технология. WiMAX IEEE институтымен стандартталган кенжолакты сымсыз байланыс технологиясы, DSL толыктырушы косымша сымдар жане сымдык технологиялар толыктырушы ретінде кен аракашыктыктагы «сонгы миль» маселелерін шешу болып табылады. WiMAX терминін созбе-соз аударсак «микротолкынды пайдалануга арналган сыйысымдылык» дегенді білдіреді. WiMAX кенжолакты мүмкіндік жүйесі IEEE 802.16 стандарты негізінде колданылады. Ал релиздері «802.16х» ретінде белгіленеді, «х» - бул версиянын аріптік белгіленуі. WiMAX желісінін кезекті 802.16а стандарты 2002 жылы пайда болды. Кейін 2004 жылдын мамыр айында кезекті 802.16d стандарты шыгарылды. Ал 2005 жылдын желтоксан айында 802.16e дүниеге келді. Радиомүмкіндіктін баска технологияларга караганда ерекшелігі үлкен аумакта объектінін тікелей катысуы аркылы жогарыжиілікті байланысуды камтамасыз етеді. Кабылдау кашыктыгы: 50 км-ге дейін; жиілігі: 2 ГГц – тен 11 ГГц – ке дейін. Маліметтерді таратудын максималды жылдамдыгы: бір базалык станса секторында 70 Мбит/с-ка дейін. Типтік базалык станса 4 сектордан турады. WiMAX жүйесі екі негізгі болімнен турады а)WiMAX базалык стансасы биік объектіде орналасуы керек: мунараларда немесе гимараттарда б)WiMAX кабылдагышы: антенна кабылдагышы, форм-факторларында PC Card карталарынын дамуы. Базалык станса мен абонент кабылдагышы арасында байланыс томенгіжиілік 2 – 11ГГц аукымында орындалады. Берілген байланысулар накты шарттарда маліметтерді тарату жылдамдыгы 20 Мбит/с – ка дейін жане стансамен пайдаланушы арасында тікелей катынасуды керек етпейді. WiMAX базалык стансада жумыс істеу режимі кен колданыстагы 802.11 стандартына (Wi –Fi) уксас. WiMAX WI-Fi технологиясымен салыстырганда, Т1 класты желілерінін жылдамдыгымен жумыс істейтін интернетке катынау мүмкіндігін береді жане онын сигнал тарату алыстыгы алдекайда коп. Оз кезегінде WiMAX-тын жане DSL желісінін ‹‹магистралды тармагынын›› жалгасы Wi-Fi локальды желісі болып табылады. WiMAX 10 шакырым жане оданда коп радиуста байланыспен камтамасыз ете отырып, айтарлыктай аумакта таралады. WiMAX технологиясы «сонгы мильде» пайдаланушылар мен провайдер аркылы акыргы аумактарында, сонымен катар аумактык желі мүмкіндіктерін: офистерде, аудандарда усынымдарды колданады. Ягни 1.6- суретте корсетілген. WiMAX кондыргысы келесі ерекшеліктерге ие: 1)мультисервистік кызметтерді камтамасыз ету (маліметтерді тарату жане Интернетке руксат, телефон шалу – VoIP, дидар – IP TV, желілік ойындар жане т.б); 2)кен откізу жолагы – секторда 30 – 75 Мбит/с жане одан да жогары, жане сайкесінше арбір клиенит үшін 1 – 10 Мбит/с; 3) асер ету аймагы үлкен – 15 – 50 км; 4)QoS камтамасыз етудін дамыган мүмкіндіктері жане енгізілген кауіпсіздік куралдары; 5)жогары жиіліктік тиімділік;7)тарату ортасына интеллектуалды руксат (сураныс бойынша жолак, DAMA); 8)жогары масштабталуы;9)тікелей корініс болмаган жагдайында жумыс істеу мүмкіндігі. Болашакта – клиент курылылгыларынын кен жиыны, сонын ішінде WiMAX модульдері орнатылган ноутбуктер мен PDA колданыска енеді.Wi-Fi – бул шагын кашыктыкта, кенседе, кафеде жане тагы баска жерлерде жумыс істейтін технология. Руксат ету нүктесі мен компьютердін арасы он шакты метрден аспайды. Wi-Fi – 100 метрдей кашыктыкты аумакты камтитын кыска кашыктыкты жүйе. Егер WiMAX-ты уялы байланыспен салыстыратын болсак, Wi-Fi стационарлы сымсыз телефонга уксайды. WiMAX технологиясы – бул базалык станция мен кабылдагыштын арасы километрлермен олшенетін, бір каланын аймагында кызмет корсететін кенжолакты сымсыз байланыс. Wi-Fi желісіне караганда, WiMAX технологиясы үлкен жылдамдык пен үлкен аумагымен ерекшеленеді. WiMAX технологиясы кез келген жагдайда жумыс істей береді, сонын ішінде каланын тыгыз курылысты аймактарында да жогары жылдамдыкты байланыс пен малімет алмасуды камтамасыз етеді. Бул стандарттын аппаратурасы операторлык класстын жумыстарын шешуге арналган. Wi-Fi технологиясынын тагы бір кемшілігі – курылгыларынын жогаргы энергиялык сыйымдылыкка ие болуы, үнемді режімде жумыс істей алмауы.
WI-MAX желісі
Wi-fi желісі