24.2 Акпаратты кері байланысты (акб), шешушi керi байланысты (шкб) жане түзетушi кодты жүйелердін салыстырмалы сипаттамалары.

Жүйелер КБ тагайындауына карай былайша болінеді: Шешуші кері байланыска ие жүйе (ШКБЖ), акпараттык кері байланыска ие жүйе (АКБЖ) жане жинакталган кері байланыстка ие жүйе (ЖКБЖ). Кері байланыска ие жүйелерде дискретті арнанын күйін ескере отырып, таратылатын акпаратка артыкшылыкты енгізу жүргізіледі. Арна күйінін нашарлауымен артыкшылык артады да, арна күйінін жаксаруына карай ол томендейді. ШКБЖ тарату нашар естілетін телефон ангімесі тарізді, сойлесушілердін бірі кандай да бір созді немесе сойлемді нашар естіп, тагы да да кайталауын сурау, ал жаксы естілетін жагдайда немесе акпаратты алу жайтын нактылау, барлык жагдайда кайталауды отініп сурамайды.

КБ арнасы бойынша алынган акпарат (түбіртек) тараткышпен талданады, сондай ак талдаудын натижелеріне карай тараткыш келесі кодтык жинакты тарату туралы немесе бурындары берілген жинактарды кабылдау туралы шешім кабылдайды. Осыдан сон тараткыш кабылданган шешім жоніндегі кызмет сигналдарын таратады, содан сон сайкес келетін кодтык жинактарды таратады. Тараткыштан алынган кызметтік сигналдарга сайкес кабылдагыш жинакталып калган кодтык жинакты акпаратты алушыга таратады немесе оны ошіреді болмаса кайтадан берілгенді жадында устайды. АКБ жүйелерінде арине кері арнанын жүктемесі аз болады, бірак толыктай АКБ салыстырганда кателісу артыктау болады.

КБ жүйелерінде кодтык жинакты акпаратты алушыга беру туралы немесе кайтадан тарату туралы шешім кабылдагышта немесе ПДС жүйесінде кабылданады, ал КБ арнасы түбірткілерді де, шешімдерді де таратуга колданылады. Кері байланыс жүйелерін сондай-ак, кайталаудын шекті санымен жане кайталаудын шексіз сандарымен жүйелерге боледі. Кайталаудын шектеулі санына ие жүйелерде арбір кодтык жинак бірден артык кайталанбайды, ал кайталаудын шектеулі санына ие жүйелерде жинактарды тарату кабылдагыш немесе тараткыш осы жинакты тутынушыга бермейінше осы жинакты беру жонінде шешім кабылдамайды. Кайталау шектеулі болган кезде алушыга дурыс жинакты беру ыктималдылыгы үлкен болады, онын үстіне таратуга кететін уакыт аз, бірак  курылгыны куру онайга согады. КБ жүйелерінде хабарды тарату уакыты туракты болмайтындыгын жане арна күйіне тауелді екендігін байкаймыз.             

АКБ жүйелерінде сондай ак КБ арналарындагы кателіктер есебінен шыгындардын болуы да ыктимал. АКБ жүйелерде мундай кателіктер жогарыда корсетілгендерге уксас себептерге байланысты туындайды, мундай кезде КБ арнасындагы бурмаланан сигналга сайкес келетін түбіртек бурмаланбаган сигналга сайкес келетін түбіртекке беріледі. Натижесінде тараткыш кателік кабылдау окигасын таба алмайтындай болады. толыктай АКБ арнасында тікелей арнадагы бурмаланулардын орнын толыкай толыктыратын бурмаланулардын болуы ыктимал, осынын натижесінде кателіктер табылмайды. Сондыктан ПДС жүйелерінде КБ арналарынын пайда болу сурактарына үлкен ман беріледі. КБ арналары адетте байланыстын кері багыты арналарында пайдалы акпаратты таратудан жиілікті немесе уакытша болу адістерінін комегімен калыптасады. ЧРК адістерін адетте тарату жылдамдыгы салыстырмалы түрде шамалы болатын жүйелерде пайдаланады, мысалы ТЧ арнасымен жылдамдыгы 600... 1200 бит/с болатын акпараттар. ШКБ жүйелерінін копшілігінде болудін курылымдык адісі колданылады, мундай кезде кайта сурастыру сигналы үшін арнайы кодтык жинак пайдаланылады арі, жинакты акпаратты тутынушыга жеткізу кезі туралы кабылдагышта келген руксат етілген сонгы шешім  кабылдагышта шешіледі. Бурмаланган сигналдардан коргау үшін кері байланыс арналары бойынша таратылатын пайдалы акпараттын дурыстыгын арттыруга колданылатын адістер: түзетуші кодтар, акпаратты коп есе жане катар тарату.