18.1 Есте сактау курылгысынын классификациясы, олардын сипаттамасы

Енгізу күрылгысы информацияны компьютерге енгізу кызметін аткарады.

Есте сактау курылгысы программаларды, маліметтерді жане жумыс натижелерін компыбтер жадына сактауга арналган

Шыгару курылгысы компьютердін жүмыс натижесін адамдарга жеткізу үшін колданылады.

Дербес ЭЕМ-нін (ДЭЕМ) элементтік базасы болатын электрондык компоншттері информация ондеудін белгілі бір кызметін немесе оны сактау ісін аткарады. Мундай компоненттер интегралдык схемалар деп аталады. Интегралдык схема металдан не пластмассадан жасалган корапка салынган жартылай откізгішті кристалдардан түрады. Жінішке жіп секілді арнайы сымдар осы кристалды кораптын шеткі такшаларымен жалгастырады. Жартылай откізгішті кристалл кобівесе оте таза кремнийден жасалады, оны жасауда вакуумдык бүрку, тырналау, коспаларды иондык түрде енгізу, далме-дал фотолитография тарізді жане де баска жогары сапалы технологиялар колданылады. Осындай күрделі технология натижесінде кристалда электр схемасына біріктірілгш "электрондык молекулалар" жасалады. Олар бір кристалл колемінде (5x5 мм) жүз мыннан аса бір-бірімен байланыскан "электрондык молекулаларды" күрастырып, оте күрделі информацияны түрлендіру жүмыстарын орындай алады. Мүмкін болашакта осындай схемалар элементтері ролін тікелей угымдагы заттардын молекулалары аткаратын шыгар. Интегралдык схемаларды жасау, тексеру, олардын сапаларын Бекіту - барлыгы да автоматтандырылган, онын үстіне оларды сериялык түрде шыгару да менгерілген. Интегралдык схемаларды шыгаруды баспаханалардагы кітапты кобейтіп шыгарумен салыстыруга болады. Олар оздерінін аткаратын функцияларына карай ЭЕМ-нін артүрлі тетіктерінін шифраторлардын, сумматорлардын, күшейткіштердін түрлеріне байланысты болек-болек топтарга жіктеліп, серияларга болініп шыгарылады. Бул схемалардын интегралдык (біріктірілген) деп аталу себебі олардын бір кристалы күрделі логикалык функциялардын белгілі біреуін орындай алады, сосын олардан транзисторлар м е н д и о д т а р д а н к ү р а с т ы р ы л а т ы н с и я к т ы м а ш и н а кондыргылары онай жасалады. ДЭЕМ бірынгай аппараттык жүйеге біріктірілген техникалык электрондык күрылгылар жиынынан түрады. ДЭЕМ күрамына кіретін барлык күрылгыларды олардын функционалдык белгілеріне карай екіге болу калыптаскан, олар: жүйелік блок жане сырткы күрылгылар.

Жүйелік блок мыналардан турады:

- микропроцессор — жүйелік тактанын ен манызды кураласы, ол деректерді тікелей ондейді, атап айтканда, болектелген деректермен арифметикалык жане логикалык амалдарды орындайды. Микропроцессор - бір немесе бірнеше үлкен интегралды кестеде орындалган, берілісті ондейтін багдарламалык курылгы; коліктердін автоматты баскару агрегатында колданылады.

- оперативті есте сактаушы күрылгы немесе жедел жады Оперативті есте сактау курылгысы немесн ЭЕМ-нін жедел жады (RAM), сондай-ак туракты есте сактау курылгысы (ROM) компьютердін ішкі жадын курайды, осы екеуімен процессор жумыс кезінде малімет алмасып отырады. онделуге тиісті кезкелген малімет алдымен компьютердін сырткы жадынан (магниттік дискілерден) жедел жадына жазылады.

- туракты есте сактаушы күрылгы

Катты дискідегі малімет жинактауыштар (винчестер) информацияны туракты сактауга арналган. 80286 процессорлы IBM PC-де каткыл дискінін малімет сыйымдылыгы 20-40Мб, 80386SX,DX жане 80486SX (SX- бір процессорлы, DX- екі прцессорлы) – 300Мб-ка шейін, 80486DX – 500 – 600Мб, ал Pentuim – 1-40Гб-ка шейінгі денгейде немесе одан да жогары болады.Каткыл диск орнынан алынбайды, ауа кірмейтіндей жабык корпуска салынып, жүйелік блокта орналасады. Ол екі жагына да малімет жазылатын бір дистеге біріктірілген бірнеше дискілерден турады. Иілгіш алмалы-салмалы дискетке караганда винчестерге оте коп малімет колемі сияды, сондыктан оны пайдалану оте ынгайлы.

Иілгіш дискідегі (дискеттегі) жинактауыштар бір компьютерден екінші компьютерге малімет алмастыру үшін, азір жумыска кажет емес информацияны сактап кою үшін, каткыл дискідегі маліметтердін архивтік (тыгыздалган) кошірмесін алу үшін керек.

Жумыс процесінде ар адам озінін маліметтері мен программаларынын дискіде алатын колемін білуі тиіс жане дискіде канша бос орын калганын кадагалап, дискінін колемін тиімді пайдалануга тырысуы кажет.

Иілгіш диск (дискета) – табакша пішінді, бетіне кабыршык түрінде магнитті коспа жагылган иілгіш диск. Дискеттін пластмассадан жасалган капшыгында оган малімет жаздырмауга болатын кішкене тіктортбурышты ойык бар жане малімет жазу-оку кезінде дискінін бетімен байланыс жасайтын магниттік бастиектін жылжитын орны пластмасса капшыкта ашык болады.

Дискеттін негізгі параметрі – онын диаметрі, казіргі шыгарылатын дискеттер үшін бір гана стандарт бар – ол диаметрі 3,5 дюймдік дискеттер, ягни дискеттін диаметрі 89 мм болады.