1.Карно картасы бойынша логикалык функция үшiн минимизациялау.Сандык курылгыны жобалайык, шыгысында логикалык 1 болатын, егер үш кiрiс сигналынын екеуi бiрлiк мандi кабылдаса. Акикат таблицасында F шыгыс функциясы үшiн, үш кiрiс айнымалы А, В жане С кiрiс сигналынын сегiз мүмкiн болатын терiмi нолден жетiге дейiн номiрленген. (сур.3.1)

№ А  В  С F 0 1 2 3 4 5 6 7 0  0  0 0  0  1 0  1  0 0  1  1 1  0  0 1  0  1 1  1  0 1  1  1 0 0 0 1 0 1 1 1 Рис.3.1

Ар бiр терiм үшразрядты екiлiк код терiм номiрiне сайкес. Он жак баганада ар бiр терiмге F логикалык функциясынын мандерi корсетiлген. Акикат таблицасы бойынша логикалык функцияга ЖДКФ (жетiлдiрiлген дизъюнктивтi калыпты форма) түрiнде тендiк куруга болады, ягни функциянын бiрлiк терiмiне сай логикалык кобейтiндiлер косындысы түрiнде :

 

(3.1)

 

(3.1) Тендiгi карапайым логикалык элементтер орындайтын логикалык косу (дизъюнкция), кобейту (конъюнкция), терiстеу (инверсия) операцияларынын комегiмен жазылган. (сур.3.2).

“Ерекше НЕМЕСЕ” операциясы ЖДКФ – да мына түрде жазылады

(3.2)Сур.3.2

Логикалык функцияны түрлендiру үшiн келесi Буль алгебрасынын зандары колданылады:

1) Орын ауыстыру А+В=В+А, АВ=ВА;

2) Жиынтыкты (А+В)+С=А+(В+С), (АВ)С=А(ВС);

3) Тарату А(В+С)=АВ+АС;

4) Екi жакты

5) Екi жакты терiстеу

 ЖДКФ-да бурын жазылган үш айнымалынын логикалык функциясы мына түрде берiлуi мүмкiн

 (3.3) тендiгi бойынша курылгынын функционалдык сулбасы курылды (Сур.3.3).

Логикалык функцияны Венна диаграммасында кескiндеуге болады (Сур.3.4). Шенбердiн iшiндегi аймак айнымалынын тура манiне сайкес, сыртындагы – терiстеуге сайкес. Венна диаграммасы екi жане үш айнымалы бульдiк функцияны минимизациялау үшiн, логикалык тендiк пен тенсiздiктi далелдеу үшiн

Сур. 3.4

Үш жане торт айнымалы логикалык функцияны минимизациялау үшiн Карно картасын коолданган ынгайлы (Сур.3.5,а жане в). Карно картасы ар бiр тор коздерiнде акикат кестесiнiн белгiлi бiр терiмiне сайкес тiкбурышты кесте (Сур.3.5,б жане г). Картада айнымалынын тура манiнiн аймагы жане ар бiр терiмге логикалык функциянын манi тiркейдi (0,1 немесе Х, егер функция берiлген терiмде аныкталмаса).

Сур.3.5

Карно картасы бойынша логикалык функция үшiн минимизацияланган тендеудiн жазылу ережесi:

1) Бiрлiкпен толтырылган блоктар болiнедi;

2) блок тiкбурышты болу керек жане 1, 2, 4 , 8 тор коздерiнен туру керек;

3) блоктар мүмкiндiгiнше үлкен болу керек, ал олардын сандары азболуы керек;

4) Сол жане он, сол сиякты үстiнгi жане астынгы карта жолдары коршiлес болып саналады;

5) Бiр тор коз бiрнеше блокка кiруi мүмкiн;

6) Кесек блокты алу үшiн, функция кез-келген түрде аныкталуы мүмкiн (Х турган терiмде);

7) Болiнiп алынган блокты корсететiн функция логикалык кобейтiндiлер ЛК түрiнде жазылады;

8) Егер онын накты мандерiнiн облыстрынын блогы тенбе - тен болiнбесе, айнымалы ЛК курамына кiрмейдi;

9) Егер карастырылып отырган блок онын инверстiк ман облысында жатса, айнымалы инверсиялы ЛК курамына кiредi;

10) Блоктагы нолмен толтырылган тор коздерiн топтау кезiнде, сол ереже бойынша логикалык функциянын инверсиялык манiн аламыз.

Карно картасы бойынша (Сур.3.5,а) V торт айнымалы логикалык функциясы мына түрде жазылады

 Курылгыга сай тарату варианты (Сур. 3.6,а) түрлендiрудi ескередi

ада

Сур.3.6

Карно картасына сайкес келетiн (сур .3.5,в), үш айнымалы F логикалык функция (онын акикат таблицасы сур.3.1 бiрдей), жогарыдагы ереже бойынша мына түрде жазылады:

F = XY + XZ + YZ .

Екi жактылык формуласын колданып,ЖАНЕ –НЕ элементтерiне таратуга ынгайлы, мына түрге түрлендiруге болады (сур.3.6,б):

1.2 Цифрлык байланыс жүйелерінін элементтері жане функционалды сулбасы.2,1-ші суретте цифрлык байланыс жүйесінін негізгі эламенттері мен функциялдык сулбасы келтірілген. Коздін шыгысы дауысты немесе видиосигнал түріндегі аналогты сигнал түрінде, немесе уакыт бойынша дискреттелген жане шыгыс мандердін сонгы сан ретіндегі цифрлык синал түрінде болуы мүмкін. Цифрлык байланыс жүйесінде шыгыс козінен берілген хабарлар екілік символдар тізбегіне түрлендірілінеді. Идеалды түрде караганда біз шыгыста хабардын түрін екілік код ретінде кореміз. Корек козін кодтау немесе маліметтерді сыгу деп, корек козінін шыгысында аналогты немесе цифрлык түрлерін екілік символдардын тізбегі ретіндегі эффектілі түрлендіру процессін айтады.

Акпарат козінен шыккан екілік символ тізбегі арна кодеріне келіп түседі. Арна кодерінін максатына арна аркылы жіберілген екілік символ тізбегі кабылдагышка келіп түскен кезде ар түрлі шуылдар мен интерференцияны айналып оту үшін үстеме артыкшылыкты енгізеді. Сонымен, енгізілген үстеме артыкшылык кабылданган сигналдардын сенімділігін жане онын дурыс косылу ыктималдылыгын үлкейту үшін коладнылады. Ал осыдан, анагурлым киын кодалау процессі к информациялык символдардан n бірегей тізбекті символдарга түрлену блогын – кодалык созге түрлендірілінеді. Мундай адіспен маліметтерді кодалау кезінде енгізілетін артыкшылыктын мані n/k катынасымен олшенеді. Бул катынастын, далірек айтканда k/n, кері олшем кода жылдамдыгы деп аталады.

2,1- сурет Цифрлык байланыс жүйесінін негізгі элементтері

Арна кодерінен шыкка екілік тізбек цифрлык модуляторга келеп түседі,ал ол оз кезегінде арна желісіне интерфейс ретінде кызмет етеді. Цифрлык модулятордын негізгі максатына информациялык екілік кодты сайкес сигналга түрлендіру болып табылады.

1.3РРЖ-нін ТОБЖ-мен салыстыргандагы артыкшылыгы жане кемшіліктері.

Радиорелейлік жане Талшыкты оптикалык желілерді салыстарганда екеунін де артыкшылыктары мен кемшіліктерін табуга болады. Соган байланысты олардын колдану аймактарныда айырмашылыктар бар. РРЖ азырак каражат жане оны жасауга азырак уакыт кажет етеді . РРЛді оперативті түрде геогрфиялык түрді киын жерлерде, үлкен калаларда индустрийалды аймактарда, ТОБЖ тарту оте кымбат немесе мүлдем мүмкін емес жерлерде жасау тиімді болады. Кобінесе дамыган елдерде калааралык байланыс РРЖ аркылы жүзеге асады.

Волс кала ішінде пайдалануга тиімді. Жылдамдыгы оте жогары болып келеді.

2.1 Диодты-транзисторлы логика.

Жалпы цифрлык схемалар биполярлык транзисторлар,диод жане резистордан курылады.Бул атауды 2И деген логикалык функция аркылы алынды,ягни диодтык тізбектер бойынша сигнал инверсиясынын күшеюі транзистор аркылы алынады.

Суреттегі схема 2И-НЕ(2жане –егер) элементі.егер бір кірісінде уровени логикалык нолге тен болса,онда ток R1 аруылы отеді жане диод кіріс катары(цепь) аркылы.Диодтык анодтарында кернеу 0,7В,ол транзисторды ашуга кернеуі жетпейді.Транзистор жабык болады.Шыгысында логикалык бірлік болады.

Ал егер барлык кірістерге логикалык бірлік енсе,ток транзисторга R1аркылы жүреді,диодтын анодында 1,4В кернеу болады.Ягни,логикалык бірліктін кернеуі осы маннен кобірек болса,диодтын кірістері кері орналасады,схеманын жумысына катыспайды.Транзистор насыщения режимінде ашылады.Транзисторга жүктелген ток(ток нагрузки) кіреді,логикалык бірлік күйінде.ДТЛ-дын ерекшелігі коп кіріс кіру мүмкіншілігі. Логические элементы на основе ДТЛ являлись основой для многих ЭВМ второго поколения, например БЭСМ-6, IBM 1401, и др В СССР выпускались серии 104, 109, 121, 128, 146, 156, 205, 215, 217, 218, 221, 240, 511 (и соответствующие им с индексом "К" в начале условного обозначения) микросхем широкого применения

2.2 Цифрлык сигналдадр жане олардын негiзгi параметрлерi.

Цифрлык сигналдар.Цифрлык сигнал деп, кернеу немесе ток тендеуімен суреттелетін цифорлык символды корсететін сигнал(импульс – таржолакты тарату немесе синусойдалды – жолакты тарату үшін). Сиганалдын сипаттамасы (импульстер үшін – амплитуда, узактыгы жане орналасуы немесе синусойда үшін- амплитуда, жиілік жане фаза) оны сонгы алфавиттін символы ретінде идентификациялауга мүмкіндік береді.2,2-суретте жолакты цифрлык сигналдын мысалы келтірілген. Берілген суретте цифрлык ман белгілі бір жиіліктін арбір Т уакыт интервалында таратылуы аркылы корсетілінеді.

2,2-сурет Жолакты цифрлык сигнал

Маліметтерді тарату жылдамдыгы. Бул шама Бит/с аркылы сипатталып, мыны формуламен аныкталады R = k/T=(l/T) log2M (бит/с), мундагы К бит М = 2к символдык алфовит аркылы аныкталады, ал Т-К биттік символдын узактыгы.

2.3GSM стандартынын мобильдік станциясынын курамы. GSM(от названия группы Groupe Spécial Mobile, позже

переименован в Global System for Mobile Communications) GSM Казакстан уялы байланыс операторы — Казакстаннын байланыс нарыгындагы GSM 900, GSM 1800, UMTS/WCDMA (2100 МГц) стандарты бойынша кош бастаушы оператор, жане оз кызметін «Activ», «Kcell жане Vegaline» брендтері аркылы корсетеді. Компания 1998 жылы 30 кыркүйекте курылып, Kcell жане Actіvсауда белгілерімен жумыс істеп келеді. Казакстан Республикасынын 1058 каласы мен елді мекенінде Kcell уялы байланысынын кызметтері корсетіледі, ол негізгі автомагистралдардын 85%-ын камтыган. Базалык станциялар халыктын 66%-ы туратын аумагында сигналдын сапалы кабылдануы мен жеткізілуін камтамасыз етеді. Kcell 113 елдін 236 операторымен автоматты роуминг, 32 елдін 48 операторымен GPRS-роуминг кызметімен байланыскан. Казакстанда сондай-ак, Bеelіne, Pathword, Neo, т.б. байланыс жүйелері кызмет корсетеді. GSM Казакстан/Kcell ірі скандинавиялык телекоммуникациялык холдинг Turkcell and TeliaSoneral курамына кіреді, компаниянын 49% «Казактелеком» АК-натиесілі.

Казіргі уакытта GSM Казакстан/Kcell GSM-900/1800 стандартындагы уялы байланыс кызметтерін усынатын уялы байланыс операторы. Компания міндеті – уялы байланысты Казакстан тургындарына колжетімді ету, озінін абоненттеріне барынша коп пайда акеліп, арі ен жогары сапалы байланыс кызметтерімен камтамасыз ету.

GSM Казакстан компаниясы 1998 жылы курылып, 1999 жылдын акпанында Kcell сауда белгісімен уялы байланыс кызметтерін корсете бастады, сол жылдын кыркүйегінде нарыкка Activ уялы бренді шыгарылды. Жаксы жоспарланган маркетингтік стратегиянын аркасында 2000 жылдын басында компаниянын абоненттік базасы 100 000 адамнан асып, сол жылдын аягына карай екі есе кобейді. Бүгінгі танда компаниянын абоненттік базасы 7 миллион адамнан асады.

Алгашкы саттен бастап GSM Казакстан/Kcell Казакстаннын уялы байланыс нарыгы дамуынын багыттары мен үрдістерін аныктаушы ролін аткарып келеді. Компаниянын уялы байланыс нарыгындагы белсенді арекеттерінін аркасында алгаш рет GPRS/EDGE технологиясы пайда болды, тутастай ел аумагындагы миллиондаган абоненттер Уткыр Интернет, WAP, MMS сиякты кызметтерді пайдалануга мүмкіндік алды. Казіргі уакытта компания үшінші буынды байланыс – 3G енгізуге белсенді дайындык жүргізуде, ол компанияабоненттеріне Бейнеконыраулар мен Уткыр телевизия сиякты революциялык кызметтерді пайдалануга мүмкіндік береді.Нарыктагы 11 жыл бойына GSM Казакстан/Kcell желімен камту аймагын туракты түрде кенейтуде. 2009 жылдын желтоксан айындагы малімет бойынша компания усынатын байланысты 2499 кала мен елді мекен тургындары пайдалана алады. Компания тургындар саны 5000 адамнан асатын барлык елді мекендерді. 2012 жылга дейін асырылуы кажет алгышарттар катарында 1000-нан астам тургыны бар елді мекендерді байланыспен камту максаты тур.Коптеген жылдар бойы GSM Казакстан алеуметтік-жауапты бизнестін устанымдарын жүзеге асырып, алеуметтік-жауапты бизнестін моделін дамытуда. Сондыктан компания коптеген когамдык манызы бар жобаларга колдау корсетіп келеді. Жыл сайын GSM Казакстан 50 жуык алеуметтік багдарламаларды жүзеге асырады, ал компания курылган сатінен бастап алеуметтік салага жумсалган инвестициялар колемі 5 миллион доллардан асты.

Баскару блогы (дисплей, клавиатура)

Жібергіш-кабылдагыш блок

Канал жане блок комутаторы бар антенналык блок

Логикалык блок (Эквалайзер, каналдык кодектер, CPU,DSP-digital signal processor)

Идентификациондык колданушы модульі,sim – карт

3.1 2билеттин 1 ши сурагында жазылган осы такырып.Диодты-транзисторлык логика (ДТЛ) (агылш. Diode–transistor logic (DTL)) — типтік логикалык элементтерден туратын, сигналдардын сайкес түрленуі диодтык жиын немесе транзисторлар комегімен іске асырылатын сандык интегралдык сызбалар класы. ДТЛ ЭЕМ мен ар түрлі сандык программамен баскарылатын автоматты курылгыларда логикалык схемаларды куру үшін пайдаланылады. Олардын салыстырмалы жылдамдыгы (10-15 не) жогары жане богеуілге орныкты; кемшілігі — ыдырау куаты (1 логикалык элементке 30 мВт-ка дейін) аз.

Дио́д (коне грекше: δις^[1] — екі жане -од^[2] шекті)  — екі электродты, электр тогынын багытына байланысты ар-түрлі отімділігі бар электронды аспап (прибор)

Резистор^[1] (агыл. resіstor, лат. resіsto — карсыласамын) — электр тізбегінін артүрлі тармактарындагы ток күшін, не кернеуді шектеу немесе реттеу үшін колданылатын радиотех. немесе электртех. буйым. Радиоэлектрондык курылгылардагы барлык болшектердін жартысынан астамы (80%-га дейін) Резисторлар болады. Резистордын негізгі сипаттамаларына кедергісінін номинал мані (0,1 Ом-нан 1 ГОм-га дейін), кедергінін номинал маннен ауытку мүмкіндігі (0,25%-дан 20%-га дейін), макс. сейілу куаты (Вт-тын жүздік үлесінен бірнеше МВт-ка дейін) жатады. Ток откізгіш болігінін материалына карай Резисторлар металдык, шалаоткізгіштік, сымдык, таспалык, т.б.; курылымына карай туракты, айнымалы болады. Айнымалы Резистор кедергісі жылжымалы тетік аркылы, не ток күші мен кернеу арасындагы бейсызыктык тауелділікке байланысты озгеруі мүмкін.

Транзистор (агылш. transfer - тасымалдау жане resistor - кедергіш) — электр тербелістерін күшейтуге, оларды тудыруга жане түрлендіруге арналып жартылай откізгіш кристалл негізінде жасалган электрондык курал. Электрондык лампа сиякты кызмет аткаратын транзисторлар одан олшемінін едауір кішілігімен, электр энергиясын тутынудагы аса үнемділігімен, механикалык аса беріктігімен жане бүлінбей узак жумыс істейтіндігімен, бірден асер етуге азірлігімен ерекшеленеді.Радиолампа орнына колданылатын жартылай откізгіш аспаптар (транзисторлар) негізінде жасалган оте кішкентай радиокабылдагыштарды кобінесе транзисторлар деп дурыс атамайды; онын дурыс атауы — транзисторлы кабылдагыш немесе транзистор негізінде жасалган кабылдагыш.

1956 жылы кос полярлык транзисторды ойлап шыгаргандары үшін Уильям Шокли, Джон Бардин жане Уолтер Браттейн физикадан Нобель премиясын алган болатын.